Ochrona roślin

Ochrona roślin to dziedzina zajmująca się zabezpieczaniem roślin uprawnych, ozdobnych oraz leśnych przed szkodnikami, chorobami i innymi czynnikami zagrażającymi ich zdrowiu. Obejmuje różnorodne metody i środki mające na celu minimalizowanie strat w plonach i zachowanie jakości roślin. W ochronie roślin stosuje się zarówno środki chemiczne, biologiczne, jak i agrotechniczne.

Ochrona roślin obejmuje działania służące ograniczaniu chorób, szkodników i niekorzystnych warunków uprawy. Może opierać się na metodach biologicznych, mechanicznych, agrotechnicznych oraz odpowiednio dobranych środkach ochrony.

Zwalczanie gryzoni

Rośliny, ich części oraz proste metody mechaniczne mogą służyć do odstraszania nornic, kretów i myszy.

  • Obsadzenie ogrodu nostrzykiem, wilczomleczem, miętą, rącznikiem pospolitym lub gorczycą może być sposobem na pozbycie się nornic.
  • Czosnek może odstraszać nornice, a obsadzenie nim ogrodu również może pomóc w ich zwalczaniu. Włożenie rozgniecionych ząbków czosnku do kryjówki nornicy może pomóc wygonić ją z ogródka.
  • Do tunelu nornicy można włożyć ząbki czosnku, gałązkę żywotnika, czyli tui, albo liście orzecha włoskiego.
  • Aksamitki mogą pomagać odstraszać nornice, natomiast szachownica cesarska, nazywana także koroną cesarską, może je odstraszać.
  • Krzew czarnej porzeczki może odstraszać nornice, a obsadzenie ogrodu czarną porzeczką również może być sposobem na ich pozbycie się.
  • Czarny bez może odstraszać nornice. Zalewanie ich tuneli gnojówką z czarnego bzu może pomóc je odstraszyć.
  • Psy na działkach mogą odstraszać nornice, a budowa odstraszacza dźwiękowego może pomóc pozbyć się ich z ogrodu.
  • Gnojówka z czarnego bzu może odstraszać krety, podobnie jak sam czarny bez, bazylia i komosa.
  • Wilczomlecz groszkowy może odstraszać krety, a szachownica cesarska, czyli korona cesarska, również może działać w ten sposób.
  • Aksamitki mogą pomagać odstraszać krety, a sierść także może je odstraszać.
  • Gałązki i liście pomidorów mogą odstraszać myszy, natomiast rącznik pospolity może je odstraszać.

Zwalczanie owadów

Ochrona roślin przed owadami może obejmować zarówno pułapki i wyciągi, jak i rośliny oraz olejki o działaniu odstraszającym.

  • Klej entomologiczny może pomóc zwalczyć mszyce w ogrodzie.
  • Z aksamitek można sporządzić wyciąg na mszyce, a kocimiętka może je odstraszać.
  • Komarzyca może odstraszać ćmy.
  • Rozmaryn może pomóc odstraszyć insekty. Podobne zastosowanie może mieć olejek paczulowy oraz olejek z drzewa herbacianego.
  • Czosnek rosnący pod porzeczką czarną może ochronić ją przed wielkopąkowcem porzeczkowym.
  • Klej entomologiczny może pomóc powstrzymać mrówki w ogrodzie.
  • Czosnek sadzony między truskawkami może chronić je przed roztoczem truskawkowym.

Zwalczanie ślimaków

Ochrona upraw przed ślimakami może łączyć zabiegi wokół szklarni i tuneli z barierami, pułapkami oraz roślinami odstraszającymi.

  • Wykaszanie traw wokół szklarni i tuneli może pomóc pozbyć się ślimaków z upraw.
  • Do ich zwalczania można stosować pułapki pokarmowe z wilgotnej karmy dla psów i kotów.
  • Rośliny można zabezpieczać papierem ściernym albo obramowaniem rabaty ze żwirku z kamyków o ostrych kantach, tworzącym naturalną barierę.
  • Płotki z blachy ocynkowanej lub miedzianej mogą pomóc pozbyć się ślimaków z upraw.
  • Bodziszek korzeniasty może pomóc odstraszyć ślimaki, a komarzyca może działać na nie odstraszająco.

Choroby i odporność roślin

Odporność roślin na choroby można wspierać zarówno przez właściwą pielęgnację, jak i stosowanie wybranych preparatów oraz biologicznych metod ochrony.

  • Chaber bławatek może działać grzybobójczo, a liście pokrzywy mogą niszczyć grzyby.
  • Napar z czosnku może zwiększać odporność storczyków na grzyby i choroby, natomiast woda czosnkowa może wzmacniać ich odporność.
  • Propolis może uzupełniać i wzmagać przeciwbakteryjne działanie fitoncydów.
  • Usuwanie chorych liści może ograniczać rozprzestrzenianie zarazy ziemniaczanej.
  • Sadzenie pomidorów do zregenerowanej ziemi może zmniejszać ilość zarodników grzybów.
  • Stosowanie środków ochrony roślin w uprawie pomidorów może pomagać chronić je przed chorobami.
  • Zdezynfekowane narzędzia mogą zmniejszać ryzyko zakażenia rośliny.
  • Bakterie stosowane w uprawie roślin mogą chronić je przed różnymi chorobami, stymulować ich system odpornościowy oraz zwiększać odporność roślin.
  • Mączka bazaltowa może podnosić odporność roślin.
  • Drzewa wydzielają substancje fitocynowe.
  • Stosowanie przepuszczalnej gleby może zapobiegać szarej pleśni.

Nawożenie i gleba

Nawożenie może wspierać zdrowie i rozwój roślin, a także poprawiać jakość plonów.

  • Nawozy w postaci gnojówki i obornika mogą dostarczać roślinom niezbędnych składników odżywczych.
  • Pokrzywa może służyć jako nawóz do roślin, a po nawożeniu roślina może stać się zdrowsza.
  • Gnojówki roślinne mogą poprawiać jakość pomidorów.
  • Sadzenie pomidorów w zregenerowanej ziemi może prowadzić do poprawy zdrowia roślin.
  • Kwas humusowy może wspomagać rozwój roślin.

Ochrona przed mrozem

Ochrona roślin przed mrozem polega przede wszystkim na osłanianiu ich części nadziemnych oraz bryły korzeniowej.

  • Jesienią dół lawendy można zabezpieczyć suchymi liśćmi lub słomą.
  • Agrowłóknina może chronić hibiskus przed przemarznięciem.
  • Zimą hibiskus może wymagać zabezpieczenia bryły korzeniowej, a owinięcie jej w pojemniku styropianem może chronić korzenie przed mrozem. Styropian może także zabezpieczać hibiskus w donicy przed chłodem.

Żywopłoty i ogrodzenia

Żywopłot może tworzyć zarówno roślina iglasta, jak i liściasta, kwitnąca lub pnąca.

  • Cis może pełnić rolę żywopłotu.
  • Berberys może pełnić rolę żywopłotu.
  • Grab może pełnić rolę żywopłotu.
  • Forsycje mogą pełnić rolę żywopłotu.
  • Laurowiśnia może pełnić rolę żywopłotu.
  • Bluszcz może pełnić rolę żywopłotu.

Pestycydy i środowisko

Związki arsenu mogą być stosowane do produkcji pestycydów.

  • Organoicydy mogą przenikać do wody, a także powodować skażenie środowiska.
  • Zwierzęta mogą kumulować pestycydy w swoim organizmie.
  • Glifosat może pozwalać na utrzymanie plantacji nawet przy prawie niemożliwych warunkach wzrostu.

Zwalczanie chwastów

Zwalczanie chwastów w ogrodzie może łączyć ściółkowanie, dobór roślin oraz środki przeznaczone do odchwaszczania.

  • Ściółkowanie pomidorów może pomagać ograniczać chwasty wokół roślin.
  • Nawłoć kanadyjska może wypierać nawłoć pospolitą.
  • Glifosat może służyć do odchwaszczania ogrodu.

Pielęgnacja upraw

Pielęgnacja upraw obejmuje regularną obserwację roślin, ochronę ich części nadziemnych oraz dobór odpowiednich środków wspierających wzrost.

  • Napar z czosnku może wzmacniać układ korzeniowy storczyków.
  • Odgraniczenie liści od gleby może uniemożliwiać szkodnikom dotarcie do roślin i utrudniać im dostęp do liści.
  • Regularne przeglądanie pomidorów może umożliwiać szybkie wykrycie szkodników, a tym samym zmniejszać ryzyko uszkodzenia uprawy.
  • Mączka bazaltowa wzmacnia drzewa.

Bezpieczeństwo stosowania

Pestycydy mogą być szkodliwe dla zdrowia i wpływać na różne procesy zachodzące w organizmie.

  • Mogą zaburzać metabolizm oraz gospodarkę hormonalną.
  • Ich obecność wiąże się także ze zwiększonym ryzykiem nowotworów i możliwością zabijania mikrobiomu jelitowego.
  • Niskiej jakości kawa może być zanieczyszczona pestycydami, dlatego warto zwracać uwagę na jakość produktów spożywczych.
  • Płukanie żywności sodą oczyszczoną może eliminować pestycydy.
  • Kwas fulwowy może ograniczać wchłanianie pestycydów z pokarmu, a N-acetylocysteina może zmniejszać ich wpływ na organizm.

Pozostałe zastosowania

Ochrona roślin może obejmować także zabezpieczanie drzewek owocowych przed większymi zwierzętami oraz wykorzystywanie odpowiednio dobranych gatunków drzew.

  • Smalec może chronić drzewka owocowe przed sarnami.
  • Buk może pełnić rolę żywopłotu.

Twierdzenia w tym opracowaniu