Ekstrakcja składników odżywczych

Proces polegający na oddzieleniu i pozyskaniu substancji odżywczych z różnorodnych materiałów, takich jak surowce roślinne, zwierzęce lub inne źródła biologiczne. Polega na zastosowaniu metod fizycznych, chemicznych lub biologicznych w celu uzyskania skoncentrowanych składników, które mogą być wykorzystane w różnych dziedzinach, na przykład w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym czy kosmetycznym. Ekstrakcja obejmuje różne techniki, które pozwalają na selektywne wydzielenie białek, tłuszczów, witamin, minerałów i innych związków odżywczych.

Ekstrakcja składników odżywczych obejmuje pozyskiwanie witamin, minerałów, błonnika i innych związków z żywności lub roślin. Bywa wiązana z jakością produktów, sposobem ich przetwarzania oraz przyswajalnością składników przez organizm.

Składniki odżywcze żywności

Zdrowa żywność może dostarczać większej ilości składników odżywczych.

  • Produkty pochodzące z naturalnych gospodarstw mogą wyróżniać się większym bogactwem niektórych składników odżywczych.
  • Płatki kukurydziane mogą zawierać składniki o niskiej wartości odżywczej, podczas gdy spirulina może dostarczać wielu składników odżywczych.
  • Jarmuż może dostarczać organizmowi wielu cennych składników odżywczych, a warzywa i owoce mogą być źródłem błonnika, potasu, miedzi, manganu, żelaza oraz witamin.
  • Ketchup o większej zawartości pomidorów może zawierać więcej składników odżywczych. Spożycie kapusty pekińskiej może zwiększać ich ilość w diecie.
  • Ekstrakt z czarnej huby brzozowej może być źródłem selenu, a żywokost zawiera krzem.
  • Gorzka czekolada bez cukru może zawierać więcej składników odżywczych niż inne rodzaje czekolady. Może też różnić się od kawy proporcjami składników odżywczych oraz zawierać minerały.
  • Produkty odżywcze mogą zwiększać produkcję przeciwciał i wzmacniać układ odpornościowy.
  • Zeolit klinoptylolit może dostarczać organizmowi człowieka składników odżywczych.
  • Intensywnie czerwony język może być objawem niedoboru składników odżywczych.
  • Pokrzywa może dostarczać organizmowi składników mineralnych.
  • Awokado może zawierać tłuszcze jednonienasycone i bywa zaliczane do superżywności.
  • Żyworódka może zawierać makroelementy, mikroelementy i inne minerały, a także witaminę E.
  • Kolostrum może zawierać sole mineralne.
  • Jaja ekologiczne mogą zawierać więcej kwasów tłuszczowych omega-3, a algi mogą dostarczać ich dużo.
  • Kobiecy pokarm spełnia 100% zapotrzebowania dziecka na wszystkie składniki odżywcze do szóstego miesiąca życia.
  • Ser twardy długodojrzewający i ser miękki dojrzewający mogą być produktami niskowęglowodanowymi.
  • Kiełki mogą zawierać witaminę E i dostarczać witamin.
  • Sok z jabłek, kapusty kiszonej, papryki, imbiru i chili może zawierać naturalne probiotyki.
  • Miód może być zaliczany do superżywności, a jagody goji mogą być źródłem wielu składników mineralnych.
  • Produkty pełnoziarniste mogą dostarczać witamin z grupy B i wiązać się z obniżeniem stresu.

Przetwarzanie i jakość

Sposób przetwarzania może wpływać zarówno na wartość odżywczą produktów, jak i na ich trwałość oraz sposób oceny jakości.

  • Produkty przetworzone mogą zawierać mniej składników mineralnych, witamin, białka i tłuszczu niż ich mniej przetworzone odpowiedniki.
  • Jednocześnie produkty przetworzone mogą zawierać cukier oraz tłuszcze trans, a ich spożywanie może zwiększać poziom trójglicerydów.
  • Przetwarzanie może wydłużać datę spożycia produktu, choć nie zawsze oznacza zachowanie wszystkich jego składników odżywczych.
  • Większość energii dostarczanej dorosłym Amerykanom może pochodzić z żywności ultraprzetworzonej.
  • Mało przetworzona żywność może wspierać odporność.
  • Płatki kukurydziane mogą należeć do produktów przetworzonych.
  • Produkty określane jako „fit” mogą zawierać cukier, dlatego samo oznaczenie nie przesądza o ich jakości.
  • Produkty light mogą zawierać mniej witamin rozpuszczalnych w tłuszczach niż produkty pełnotłuste oraz mogą zawierać słodziki.
  • System Nutri-Score może nie rozróżniać zdrowych tłuszczów od niezdrowych.

Wchłanianie i trawienie

Wchłaniananie składników odżywczych zależy zarówno od sprawnego układu pokarmowego, jak i od sposobu łączenia produktów.

  • Upośledzenie wchłaniania składników odżywczych może powodować niedobory, a problemy układu pokarmowego mogą dodatkowo wpływać na ten proces.
  • Łączenie produktów z magnezem z kakao może wspierać wchłanianie składników odżywczych. Podobne działanie może mieć połączenie magnezu z suszonymi morelami, burakami lub pomidorami.
  • Produkty z magnezem można także łączyć z ziemniakami, fasolą i jarmużem, aby wspierać wchłanianie składników odżywczych.
  • Awokado może poprawiać wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.
  • Inulina może ułatwiać przechodzenie składników mineralnych z jelit do krwi i zwiększać przyswajalność niektórych składników mineralnych.
  • Multiwitamina może wchłaniać się wraz z posiłkiem zawierającym tłuszcz.
  • Kiwi może wspomagać proces trawienia białka.

Błonnik i metabolizm

Błonnik pokarmowy wpływa na wykorzystanie składników odżywczych oraz przemiany tłuszczów i węglowodanów w organizmie.

  • Może utrudniać wchłanianie niektórych składników odżywczych.
  • Produkty bogate w błonnik pokarmowy mogą obniżać poziom „złego” cholesterolu we krwi, podobnie jak produkty pełnoziarniste mogą obniżać poziom cholesterolu.
  • Błonnik pokarmowy może oczyszczać organizm z toksyn.
  • Może również redukować poziom trójglicerydów we krwi.
  • Źródłem błonnika pokarmowego mogą być orzechy, a także soki z owoców.
  • Spożywanie skrobi opornej może ułatwiać utratę masy ciała.
  • Krzem może zmniejszać chęć na słodkie produkty.

Diety i masa ciała

Na masę ciała wpływa nie tylko ilość jedzenia, lecz także jego przetworzenie, skład i udział w codziennej diecie.

  • Eliminacja produktów wysoko przetworzonych może zmniejszać otyłość, podczas gdy ich spożywanie może ją powodować.
  • Rezygnacja z produktów obfitujących w cukry proste, tłuszcze nasycone, produkty sprzyjające przybieraniu na wadze oraz alkohol może zmniejszać otyłość brzuszną.
  • Produkty zawierające składniki mineralne mogą zmniejszać odczuwanie głodu, natomiast żywność o niskiej wartości odżywczej może powodować jego częstsze występowanie.
  • Większa podaż tłuszczów jako głównego źródła energii może pomagać w walce z uzależnieniem od cukru.
  • Przemysł spożywczy może promować produkty o wysokiej zawartości węglowodanów.
  • Na diecie dr Ewy Dąbrowskiej można pić soki owocowo-warzywne.

Przeciwutleniacze i polifenole

Przeciwutleniacze i polifenole występują w wielu produktach spożywczych oraz napojach.

  • Kakao może być źródłem przeciwutleniaczy, a gorzka czekolada może redukować wolne rodniki.
  • Warzywa i owoce mogą zawierać przeciwutleniacze, podobnie jak kukurydza i awokado.
  • Zielona herbata może zawierać przeciwutleniacze oraz dostarczać organizmowi polifenole.
  • Kawa może zawierać polifenole, a żyworódka może zawierać związki polifenolowe.
  • Migdały mogą być źródłem przeciwutleniaczy, natomiast pokarmy mogą zawierać karotenoidy.
  • Dieta śródziemnomorska może zawierać antyoksydanty.
  • Cukier może uniemożliwiać wchłanianie polifenoli z gorzkiej czekolady.

Zioła i ekstrakty

Zioła i ekstrakty mogą dostarczać składników odżywczych oraz zawierać różnorodne związki aktywne.

  • Jedzenie nagietka lekarskiego może dostarczać organizmowi składników odżywczych, podobnie jak spożywanie roślin z rodzaju Amsinckia.
  • Ekstrakt z pestek winogron może regulować ciśnienie krwi i usprawniać przepływ krwi w żyłach.
  • Wśród aktywnych składników lepiężnika mogą znajdować się inulina i olejki eteryczne.
  • Ekstrakt z imbiru może wspomagać zakwaszenie żołądka.
  • Żyworódka może zawierać kwasy organiczne, a żyworódka Daigremonta może być stosowana jako sok wyciskany ze świeżych liści.
  • Świeże ziele babki zwyczajnej może zawierać więcej substancji czynnych niż ziele suszone.

Przygotowanie i zastosowania

Przygotowanie roślin może obejmować wyciskanie soku, wykorzystanie enzymów oraz wędzenie potraw drewnem.

  • Z pokrzywy można wyciskać sok.
  • Przytulia czepna może zawierać enzymy ułatwiające ścinanie białek.
  • Drzewa owocowe mogą być wykorzystywane do wędzenia potraw.

Rolnictwo i środowisko

Nawożenie organiczne może wspierać żyzność gleby i dostarczanie roślinom składników mineralnych.

  • Nawozy w postaci gnojówki i obornika mogą dostarczać niezbędnych składników odżywczych.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Bezpieczeństwo składników i produktów otrzymywanych w procesie ekstrakcji zależy od ich właściwości oraz indywidualnej reakcji organizmu.

  • Składniki uznawane za zdrowe mogą u niektórych osób powodować skutki uboczne.
  • Niestrawione białko może działać jako alergen.
  • Produkty przetworzone mogą prowadzić do chorób żołądka.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu