Reumatyzm
Reumatyzm to ogólny termin obejmujący schorzenia układu ruchu i związane z nimi stany zapalne, ból stawów oraz zaburzenia tkanek okołostawowych. Do schorzeń reumatologicznych zalicza się m.in. reumatoidalne zapalenie stawów, artretyzm, podagrę i zwyrodnienia stawów; ich przebieg bywa powiązany z czynnikami zapalnymi, masą ciała, stylem życia i odżywianiem. W leczeniu i łagodzeniu objawów stosuje się zarówno leki, suplementy, jak i różne środki roślinne oraz modyfikacje diety i aktywności.
Rośliny i zioła przeciwreumatyczne
Reumatyzm to szeroka grupa dolegliwości stawowo-mięśniowych, dlatego w praktyce łączy się różne rośliny, by celować w ból, sztywność, obrzęk i towarzyszący im stan zapalny.
- Pokrzywa może pomóc w leczeniu reumatyzmu i chorób reumatycznych oraz łagodzić jego objawy 711. Pokrzywa może wykazywać działanie przeciwreumatyczne 1.
- Estragon może pomóc w reumatyzmie 1.
- Paproć może łagodzić objawy reumatyzmu 2.
- Sok z selera naciowego może pomóc w reumatyzmie 1.
- Wilżyna ciernista może pomagać leczyć reumatyzmu 1.
- Niecierpek pospolity może działać przeciwreumatycznie 1.
- Wrotycz może pomóc w dolegliwościach reumatycznych 1.
- Lilak pospolity może łagodzić bóle reumatyczne 7. Lilak może też łagodzić objawy reumatoidalnego zapalenia stawów i innych chorób autoimmunologicznych 11.
- Przymiotno kanadyjskie może działać przeciwreumatycznie 1.
- Jałowiec pospolity może działać przeciwreumatycznie 1.
- Trzyskrzydlec wspomaga leczenie chorób reumatycznych 1.
- Podagrycznik może łagodzić choroby reumatyczne i rwę kulszową 55.
- Chrzan może łagodzić bóle reumatyczne 1.
- Skrzyp polny może łagodzić reumatoidalne zapalenie stawów 4.
- Lepiężnik może łagodzić bóle reumatyczne 1.
- Żywokost może łagodzić objawy reumatoidalnego zapalenia stawów 1. Korzeń żywokostu może pomóc w reumatoidalnym zapaleniu stawów 1. Żywokost może wspomagać regenerację kości 1.
- Chaber bławatek może łagodzić choroby reumatyczne 2.
- Jagody goji mogą pomóc w leczeniu reumatyzmu 1.
- Szczeć pospolita może działać przeciwreumatycznie 1.
- Mydlnica lekarska może pomóc w reumatoidalnym zapaleniu stawów 1.
- Nawłoć pospolita może być stosowana w terapiach reumatycznych 1.
- Wyciąg z kasztanowca może pomagać na reumatyzm 1.
- Liście laurowe mogą pomóc przy bólach reumatycznych oraz stawów 1. Liście laurowe mogą pomoc przy bólach reumatycznych 1.
- Robinia akacjowa może pomóc przy chorobach reumatycznych 4.
- Brzoza brodawkowata może pomóc w reumatoidalnym zapaleniu stawów 1.
- Kwiaty czarnego bzu mogą łagodzić objawy reumatyzmu 1.
- Czyściec leśny może wspomagać leczenie chorób reumatologicznych 1.
- Imbir może łagodzić ból związany ze zwyrodnieniem stawów kolanowych i powodować zmniejszanie bólu stawów u osób z chorobom zwyrodnieniową 11. Imbir łagodzi bóle miesiączkowe 2. Imbir może łagodzić zapalenie oskrzeli 1.
- Kwiat lawendy może leczyć dolegliwości związane z reumatyzmem 1.
- Skórka granatu może zmniejszać objawy reumatoidalnego zapalenia stawów 1.
- Rumianek może spowalniać przebieg osteoporozy 1. Rumianek może pomóc przy chorobie wrzodowej 1.
- Napar z fiołka trójbarwnego może być pomocny przy reumatoidalnym zapaleniu stawów 1.
- Uczep trójlistkowy może łagodzić objawy RZS 1.
- Nagietek lekarski może pomóc w zapobieganiu refluksowi 1.
- Galaktolipid zawarty w dzikiej róży może zmniejszać bolesność stawów 1.
- Krwawnica pospolita może pomóc w stanach zapalnych przy AZS 1.
- Krwawnik pospolity może łagodzić stany zapalne 1.
- Rozmaryn może mieć działanie przeciwzapalne 1.
- Rzeżucha wykazuje właściwości przeciwzapalne 1.
- Pokrzywa może pomóc zmniejszyć stany zapalne przy chorobie Leśniowskiego Crohna 1. Pokrzywa może mieć działanie przeciwnowotworowe i właściwości przeciwnowotworowe 11.
Suplementy i substancje wspomagające
Reumatyzm łączy różne mechanizmy zapalne i autoimmunologiczne z bólem oraz degradacją tkanek, więc w praktyce łączy się kilka substancji działających przeciwzapalnie, immunomodulująco i wspierająco dla stawów oraz kości.
- Kolagen może łagodzić przebieg reumatoidalnego zapalenia stawów 1.
- Chondroityna może łagodzić dolegliwości stawów i wspomagać regenerację kości 11. Chondroityna może być też polecana przy osteoporozie 1.
- Kwasy omega‑3 mogą łagodzić reumatoidalne zapalenie stawów 1.
- Koenzym Q10 może łagodzić przebieg RZS 12.
- Suplementacja witaminą D może zmniejszać reaktywność RZS 1. Witamina K2 może łagodzić stany zapalne u osób z RZS 1.
- CBD może pomóc przy RZS 1.
- Kurkumina może wspomagać leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów 1.
- Czosnek może łagodzić stan zapalny przy reumatoidalnym zapaleniu stawów 1.
- Cynamon może łagodzić objawy RZS i wspomagać jego leczenie 11.
- Imbir może łagodzić ból stawów 1. Imbir przeciwdziała zakrzepom 2.
- Olej z czarnuszki może działać leczniczo przy RZS 1.
- Olej z wiesiołka w połączeniu z kwasem rybim może łagodzić RZS 1.
- Inulina może wspierać leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów 1.
- Reishi może pomagać regulować i pobudzać układ odpornościowy 11.
- Złoto koloidalne może pomagać przy reumatyzmie 1.
- Niedobór cynku może zaostrzać choroby autoimmunologiczne 1.
- Krzem może zapobiegać osteoporozie 1. Likopen może spowalniać starzenie się kości 1.
- Magnez może pomagać w przewlekłym bólu 1. Magnez może też łagodzić pieczenie w przełyku związane z refluksem 1.
- Lit może stabilizować nastrój w chorobie dwubiegunowej 1.
Dieta i składniki pokarmowe
Reumatyzm bywa powiązany z nawracającymi dolegliwościami żołądkowo‑jelitowymi, więc codzienne wybory żywieniowe mogą wpływać na komfort funkcjonowania i nasilenie objawów.
- Zielona herbata może działać ochronnie w kontekście reumatoidalnego zapalenia stawów 1.
- Błonnik może wpływać na przyczynę choroby refluksowej i wspomagać jej leczenie 11, a także zmniejszać jej objawy 1.
- Powolne spożywanie posiłków może łagodzić dolegliwości refluksowe 1. Jedzenie obfitszych, tłustych potraw częściej nasila dolegliwości, dlatego sprzyjają krótsze składy i mniejsze porcje.
- Ostre przyprawy, w tym chili, mogą zaostrzać objawy refluksu 11. Sok pomidorowy również może je nasilać 1, podobnie jak pomarańcze i mandarynki 11, a także gruszki w niektórych przypadkach 1.
- Spożywanie tłuszczów może nasilać objawy refluksu 1. Ograniczenie zup na bazie tłustych mięs może przynieść ulgę 1, tak jak zmniejszenie udziału tłustych serów 1 i mozzarelli 1.
- Ograniczenie spożycia mięsa z gęsi, żeberek oraz konserw mięsnych może zmniejszać dolegliwości refluksowe 111. Mniej objawów może dać także ograniczenie smażonego mięsa i drobiu ze skórą 11.
- Przy refluksie lepiej sprawdzają się mięsa pieczone i chude wędliny wieprzowe 11, a z ryb – chude gatunki 1.
- Z produktów roślinnych część osób lepiej toleruje ziemniaki 1, serwowane prosto i bez ciężkich dodatków. Pomidory bez skórki bywają akceptowalne 1, ale sok pomidorowy już częściej nasila dolegliwości. Koperek może być dobrze tolerowany 1.
- Ograniczenie niektórych warzyw może zmniejszać dolegliwości: dotyczy to m.in. rzodkiewki, pora i ogórków 111.
- Placki ziemniaczane, ze względu na smażenie i tłuszcz, warto ograniczać 1. Olej lniany może być natomiast spożywany przy refluksie, jeśli pasuje do jadłospisu i porcji 1.
- W nabiale ser kozi bywa lepiej tolerowany 1. Tłuste odmiany serów lepiej ograniczać.
- Z owoców o wyższej kwasowości i soku z nich wiele osób ma więcej dolegliwości; tu w praktyce pomaga testowanie małych porcji i obserwacja reakcji organizmu, najlepiej w dzienniku objawów.
Fizjoterapia, aktywność i samopoczucie
Reumatyzm potrafi ograniczać sprawność i pogarszać nastrój, dlatego codzienne nawyki ruchowe, higiena snu i proste techniki regulacji stresu mają realny wpływ na ból, komfort trawienny i ogólne samopoczucie.
- Umiarkowana aktywność fizyczna może pomóc łagodzić ból 1. Krótsze, regularne sesje ruchu zwykle sprawdzają się lepiej niż rzadszy, intensywny wysiłek.
- Relaks może wspierać regenerację komórek 1. Proste praktyki oddechowe lub chwile wyciszenia po treningu ułatwiają też rozluźnienie spiętych mięśni.
- Uziemianie organizmu może zmniejszać bóle chroniczne 1. Tę praktykę można włączać jako uzupełnienie standardowej fizjoterapii.
- Ćwiczenia fizyczne mogą nasilać refluks 1. Jeżeli pojawia się pieczenie w przełyku, lepiej omijać skłony tuż po posiłku i wybierać aktywności o mniejszym nasileniu wstrząsów.
- Siedzący tryb życia może przyczyniać się do pojawienia się choroby refluksowej 1. Wstawanie co kilkadziesiąt minut i krótkie rozruszanie ciała zmniejsza też sztywność stawów.
- Ułożenie górnej części ciała wyżej może zmniejszać objawy choroby refluksowej 1. W praktyce pomaga klin pod materac lub dodatkowa poduszka pod barki, a nie tylko pod głowę.
- Odwodnienie może wywoływać migrenę 2. Regularne picie wody wspiera również elastyczność tkanek i tolerancję wysiłku.
- Rozdrażnienie może prowadzić do zwiększonego łaknienia 1. Krótkie przerwy na uspokojenie przed posiłkiem ułatwiają kontrolę porcji i sprzyjają równowadze energetycznej.
Powiązane stany zapalne i choroby towarzyszące
Reumatyzm często współistnieje z innymi dolegliwościami zapalnymi i metabolicznymi, a ich objawy potrafią się nakładać i wzajemnie nasilać 1.
- Przewlekły stan zapalny może obciążać układ immunologiczny 1.
- Taki stan może zaostrzać choroby już występujące.
- Przewlekły stan zapalny może powodować bóle mięśni 1 i ból stawów 1.
- Długotrwałe zapalenie może prowadzić do zwyrodnienia stawów 1.
- Artretyzm może uszkadzać kości 1, a nieleczony może powodować problemy z układem sercowo-naczyniowym 1.
- Zwiększona łamliwość paznokci może być objawem osteoporozy 1, a choroby nerek mogą być jej przyczyną 1.
- Po 60 roku życia może dochodzić do osłabienia funkcji nerek 1, a odwodnienie może zwiększać ryzyko przewlekłej choroby nerek 1.
- Przewlekła niewydolność nerek może być przyczyną częstego oddawania moczu 1.
- Zmęczenie może być objawem niedokrwistości 1.
- Zbyt niski poziom kortyzolu może wskazywać na choroby autoimmunologiczne 1, a rozszczelnienie jelit może do nich prowadzić 1.
- Spękany język może być objawem chorób autoimmunologicznych 1.
- Pasożyty mogą powodować przewlekły stan zapalny 1, a na skutek zakażenia pasożytniczego może pojawić się uczucie ciągłego zimna 1 i stany podgorączkowe 1.
- Reakcja krzyżowa może być alergią 1.
- Otyłość może sprzyjać chorobom współistniejącym: osoby otyłe mogą cierpieć na choroby zwyrodnieniowe stawów 1, otyłość może prowadzić do bólów kręgosłupa 1, zwiększać ryzyko zakrzepicy żył głębokich 1 i wiązać się z dną moczanową 1.
- Otyłość brzuszna to objaw zwiększonego ryzyka cukrzycy typu 2 2, a odtłuszczenie trzustki może wpłynąć na remisję cukrzycy typu 2 1.
- Przewlekły stres może powodować przewlekły stan zapalny 1 i refluks żołądka 1, a podwyższony kortyzol może prowadzić do refluksu 1.
- Refluks łączy się z wieloma dolegliwościami: zaburzenia funkcjonowania dolnego zwieracza przełyku mogą stanowić jego podstawę 1, a dysfunkcja zwieracza może być jego objawem 1.
- Choroba refluksowa przełyku może być przyczyną zgagi 1, a zapalenie przełyku także może ją wywoływać 1.
- Refluks może powodować pieczenie w przełyku 1, ból w klatce piersiowej 1, uczucie bólu w klatce piersiowej 1 i uczucie ucisku 1.
- Objawy pozaprzełykowe mogą towarzyszyć chorobie refluksowej 1, w tym chrypka 1, ból głowy 1 i kaszel nasilający dolegliwości refluksowe 1.
- Helikobakter pylori może powodować refluks żołądkowy 1, a zaburzenia mineralne mogą zwiększać ryzyko refluksu 1.
- Zapalenie zatok może być powikłaniem po chorobie refluksowej 1.
- Poziom CRP mieszczący się w normach nie zawsze wyklucza stany zapalne 1.
- Zwiększenie stężenia kwasu masłowego w organizmie może wprowadzać w stan remisji wrzodziejące zapalenie jelita grubego 1.
- Upośledzanie gruczołów łojowych może przyczyniać się do powstawania zaczerwienienia 1, rumienia 1 i trądziku 1.
- Zaczerwienienia na skórze mogą towarzyszyć nietolerancji histaminy 1, a biegunka także może jej towarzyszyć 1.
Bezpieczeństwo, przeciwwskazania i interakcje
Objawy reumatyzmu często współistnieją z innymi dolegliwościami, a część popularnych przypraw, ziół i leków może wpływać na bezpieczeństwo terapii lub nasilać dyskomfort.
- Pieprz potrafi zaostrzać objawy refluksu 1.
- Chrzan również może nasilać zgagę i odbijanie przy refluksie 1.
- Musztarda bywa czynnikiem drażniącym, który wzmaga objawy refluksu 1.
- Mieszanki curry mogą nasilać dolegliwości refluksowe 1.
- Rozmaryn, w odróżnieniu od ostrych przypraw, bywa lepiej tolerowany przy refluksie 1.
- Leki immunosupresyjne mogą sprzyjać utracie kolagenu 1.
- Inhibitory aromatazy mogą osłabiać kości 1.
- Krwawnik pospolity może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi 2.
- Przeciwwskazaniem do spożywania rzeżuchy mogą być stwierdzone choroby nerek 1.
- Przeciwwskazaniem do stosowania ashwagandhy mogą być choroby autoimmunologiczne 1.
- Naltrekson może powodować bóle brzucha 1.
Lecznicze preparaty zewnętrzne i tradycyjne zastosowania
Reumatyzm objawia się bólem i sztywnością stawów, dlatego tradycyjne środki zewnętrzne skupiają się na miejscowym łagodzeniu dolegliwości i usprawnieniu gojenia skóry, gdy towarzyszą jej przewlekłe mikrourazy.
- Nalewka z wrotycza może działać przeciwreumatycznie 1.
- Nalewki z forsycji mogą być stosowane przy reumatoidalnym zapaleniu stawów 1.
- Okłady z żyworódki mogą łagodzić bóle reumatyczne 1.
- Chrzan może leczyć ropiejące, trudno gojące się rany i wrzody, co bywa przydatne, gdy przewlekły stan zapalny i ograniczona ruchomość utrudniają pielęgnację skóry 1.
Pozostałe zastosowania
Przy reumatyzmie codzienne funkcjonowanie bywa obciążone innymi dolegliwościami, które nie zawsze wynikają bezpośrednio ze stawów, ale mogą wpływać na samopoczucie i rytm dnia 1.
- Przewlekły stan podgorączkowy może się utrzymywać i zaniżać tolerancję wysiłku oraz koncentrację.
- Otyłość może zwiększać ryzyko pojawienia się choroby refluksowej, co potrafi nasilać nocne dolegliwości i pogarszać sen 2.
- Krwawnik pospolity może pomóc przy zespole jelita drażliwego, co bywa istotne, gdy dolegliwości brzuszne nasilają ogólne zmęczenie i stres 2.
- Grochowiny mogą leczyć AZS, a łagodniejsza skóra zmniejsza dyskomfort dnia codziennego i ryzyko drapania, które potęguje rozdrażnienie 1.
- Zakwas z buraków może pomagać w rekonwalescencji po chorobach, co sprzyja powrotowi do regularnej aktywności i rehabilitacji 1.
To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.