Łojotokowe zapalenie skóry

Łojotokowe zapalenie skóry to przewlekła choroba dermatologiczna, która charakteryzuje się stanem zapalnym skóry w miejscach bogatych w gruczoły łojowe. Objawia się zaczerwienieniem, łuszczeniem oraz świądem skóry. Najczęściej dotyczy okolic twarzy, owłosionej skóry głowy oraz klatki piersiowej. Jest to schorzenie o podłożu wieloczynnikowym, często związane z nadmierną produkcją sebum i obecnością drożdżaków z rodzaju Malassezia.

Łojotokowe zapalenie skóry to przewlekłe schorzenie skóry związane z nadmierną pracą gruczołów łojowych, często przebiegające z łuszczeniem, zaczerwienieniem i świądem. Bywa związane z kolonizacją drożdżaków skóry, zaburzeniami hormonalnymi, czynnikami środowiskowymi i stanami zapalnymi. Objawy występują u niemowląt i dorosłych, mogą nasilać się przy przegrzewaniu, zmianach pogodowych lub infekcjach.

Objawy i przebieg choroby

Łojotokowe zapalenie skóry bywa widoczne wcześnie, bo może pojawiać się już w ciągu pierwszych tygodni życia.

  • U niemowląt przejawia się jako ciemieniucha, czyli żółtawe, przylegające łuski na owłosionej skórze głowy.
  • Typowe zmiany mogą być czerwone i sączące, bo towarzyszyć im może nasilony rumień i wysięk.
  • W obrębie ognisk zapalnych skóra potrafi jednocześnie łuszczyć się i swędzieć; stan zapalny może przy tym pobudzać procesy naprawcze w skórze.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Łojotokowe zapalenie skóry bywa łączone z nadmiarem łoju, zaburzeniami mikrobioty skóry i wrodzoną podatnością na stan zapalny.

  • Kolonizacja skóry przez określone gatunki grzybów może wiązać się z występowaniem łojotokowego zapalenia skóry.
  • Zwiększone stężenia hormonów mogą wywołać łojotokowe zapalenie skóry, a u niemowląt przyczyną mogą być hormony matki.
  • Upośledzanie pracy gruczołów łojowych może sprzyjać uwrażliwieniu skóry, co toruje drogę stanowi zapalnemu typowemu dla tej choroby.
  • Naruszenie bariery hydrolipidowej skóry może wywoływać stan zapalny.
  • Zaburzenie integralności bariery naskórkowej bywa podłożem atopowego zapalenia skóry, a defekt genetyczny może tę podatność wzmacniać.
  • Choroby alergiczne u rodziców mogą zwiększać ryzyko atopowego zapalenia skóry u dziecka.
  • Zaburzenia flory jelitowej mogą pogarszać stan skóry, co może odbijać się także w przebiegu chorób o charakterze łojotokowym.
  • Niedobór cynku może powodować zapalenia skóry, a łuszczenie skóry bywa skutkiem niedoboru witaminy C.
  • Pasożyty mogą podtrzymywać przewlekły stan zapalny.

Powiązane choroby i objawy dermatologiczne

Łojotokowe zapalenie skóry często styka się z innymi chorobami skóry i objawami ogólnymi, a niektóre dolegliwości potrafią je nasilać lub imitować.

  • Choroba może współistnieć razem z atopowym zapaleniem skóry.
  • Infekcje potrafią zaostrzać objawy.
  • Łupież bywa objawem grzybicy skóry głowy, dlatego przewlekłe złuszczanie nie zawsze wynika z samego łojotoku.
  • Wypadanie włosów może wskazywać na grzybicę skóry głowy.
  • Nadmierne wypadanie włosów może wynikać z choroby Hashimoto.
  • Odwarstwienie się paznokci od łożyska może mieć związek z łuszczycą i bywa także objawem nadczynności tarczycy.
  • Rumień po ukłuciu kleszcza rozwija się wokół miejsca pokłucia, ale potrafi też uwidocznić się w innych okolicach ciała.
  • Zmiany skórne mogą być objawem pasożytów, a atopowe zapalenie skóry bywa przedstawieniem choroby pasożytniczej.
  • AZS może sygnalizować obecność pasożytów.
  • Atopowe zapalenie skóry jest przewlekłą, nawrotową chorobą zapalną skóry.
  • AZS może charakteryzować się suchością skóry oraz silnym, uporczywym świądem.
  • Nie każde dziecko z atopowym zapaleniem skóry musi być uczulone na pokarm, a alergia pokarmowa może nie być przyczyną AZS.
  • Objawem skazy białkowej może być zaczerwieniona skóra i równie dobrze przesuszona skóra.
  • W przebiegu celiakii często obserwuje się zmiany skórne.
  • Zmiany skórne współwystępujące z biegunką mogą wskazywać na pelagrę.
  • Nagłe pojawienie się swędzących zmian łojotokowo rogowaciejących na ciele może być objawem raka jelita grubego.
  • Łuszczycę mogą łagodzić lilak pospolity, czarna huba z brzozy oraz głowienka pospolita.
  • Głowienka pospolita może również pomagać przy atopowym zapaleniu skóry.

Leczenie miejscowe i pielęgnacja skóry

Łojotokowe zapalenie skóry wymaga rutyny, która łagodzi stan zapalny, wspiera barierę hydrolipidową i ogranicza podrażnienia codzienną pielęgnacją.

  • Mycie skóry delikatnymi środkami i unikanie agresywnych detergentów pomaga zmniejszać podrażnienia, zwłaszcza gdy współistnieje skaza białkowa.
  • Naturalne, niepodrażniające skóry materiały w kontakcie ze skórą zmniejszają ryzyko nasilenia dolegliwości u osób ze skazą białkową.
  • Sól fizjologiczna może łagodzić pojedyncze wypryski i oczyścić skórę bez dodatkowego drażnienia.
  • Kremy z czarnuszką mogą łagodzić stany zapalne skóry.
  • Stan zapalny może wspierać odbudowę bariery hydrolipidowej skóry, więc celem pielęgnacji jest jego wyciszenie bez całkowitego „wyjałowienia” reaktywności skóry.
  • Alkohole cukrowe w recepturach dermokosmetycznych mogą być łagodne dla skóry, co sprzyja tolerancji codziennych preparatów myjących i nawilżających.
  • Po usunięciu kleszcza dezynfekcja miejsca alkoholem może być zalecana, co ogranicza ryzyko nadkażenia w miejscu naruszonego naskórka.
  • W okresach silniejszych zmian, przy współistniejącej skazie białkowej, czasami potrzebne są maści sterydowe, stosowane krótko i zgodnie z zaleceniem lekarza.
  • Olejek migdałowy może być stosowany w leczeniu łuszczycy, dlatego u osób z takimi współistniejącymi problemami skórnymi bywa elementem rutyny emoliencyjnej.

Preparaty roślinne i oleje stosowane zewnętrznie

Łojotokowe zapalenie skóry wiąże się z nadreaktywnością gruczołów łojowych, podrażnieniem i złuszczaniem, więc w pielęgnacji liczą się środki kojące, przeciwłojotokowe i wspierające barierę skóry.

  • Chaber bławatek może łagodzić łojotokowe zapalenie skóry.
  • Mydlnica lekarska bywa stosowana zewnętrznie przy łojotokowym zapaleniu skóry.
  • Brzoza brodawkowata może pomóc w łojotokowym zapaleniu skóry.
  • Pokrzywa może działać przeciwłojotokowo i może działać leczniczo w chorobach skóry głowy.
  • Olej kokosowy może zmniejszać zaczerwienienie przy atopowym zapaleniu skóry, co bywa użyteczne w kuracjach kojących.
  • Olej z czarnuszki może być stosowany przy atopowym zapaleniu skóry i może pomagać na problemy skórne, więc sprawdza się w formie wcierki lub kremu bazowego.
  • Olej lniany może ujędrniać skórę, dlatego często służy jako łagodna baza do masek i maści.
  • Olej z wiesiołka może poprawiać kondycję skóry, co wspiera komfort w okresach podrażnienia.
  • Olej z ostropestu plamistego może wspomagać leczenie atopowego zapalenia skóry, więc bywa włączany do mieszanek olejowych nakładanych punktowo.
  • Olejek migdałowy może leczyć egzemę i bywa stosowany przy ciemieniusze, dlatego nadaje się do delikatnych masaży skóry głowy z łuską.
  • Szałwia może działać kojąco na zapalenie skóry i może pomagać przy problemach skórnych; napary lub hydrolaty z szałwii wprowadzają łagodzące tonizowanie.
  • Rumianek może pomóc w egzemie i w stanach zapalnych skóry, a także przy podrażnieniach; kompres z naparu to częsta pierwsza pomoc przy zaczerwienieniu.
  • Nagietek lekarski może pomóc łagodzić objawy egzemy, przy stanach zapalnych skóry oraz w problemach skórnych; sprawdza się w maściach i kremach.
  • Nagietek lekarski może łagodzić schorzenia i podrażnienia skóry, pomaga nawilżać skórę oraz suchą cerę; dodatkowo może wspomagać regenerację skóry i łagodzić stany zapalne na skórze u dzieci.
  • Żywokost lekarski i jego ziele mogą działać na atopowe zapalenie skóry i pomagać w suchości, a liście mogą łagodzić miejscowy stan zapalny; przypisuje mu się też regenerację skóry i tkanki skórnej.
  • Uczep trójlistkowy może pomagać na wypryski i łagodzić objawy egzemy; odwar z uczepu może pomagać przy problemach skórnych, np. w delikatnych przemywaniach.
  • Mydlnica lekarska może pomóc w egzemie i w problemach skórnych; delikatne wyciągi wodne nadają się do subtelnego oczyszczania.
  • Krwawnica pospolita może pomagać w stanach zapalnych przy atopowym zapaleniu skóry; bywa składnikiem lotionów łagodzących.
  • Wyciąg z kory kasztanowca może pobudzać gojenie wyprysków; stosuje się go punktowo.
  • Żarnowiec miotlasty bywa stosowany zewnętrznie (kwiat) w leczeniu egzem; najczęściej w formie naparów do okładów.
  • Czarny bez może łagodzić egzemy; toniki i okłady z kwiatów są popularne przy podrażnionej skórze.
  • Napar z miodunki plamistej może łagodzić wypryski; działa łagodząco w formie kompresów.
  • Głowienka pospolita może pomóc przy egzemach; stosuje się ją w płukankach i okładach.
  • Sok z przytuli może pomagać przy egzemie; zwykle nakładany miejscowo.
  • Babka lancetowata może pomóc w łagodzeniu egzem i dobrze nawilżać skórę; bywa też wsparciem zewnętrznie w uszkodzeniach skóry.
  • Grochowiny mogą leczyć egzemę oraz AZS; stosuje się je w okładach.
  • Lnica pospolita może łagodzić podrażnienia i być pomocna w stanach zapalnych skóry, a także działać kojąco; dodatkowo bywa pomocna przy chorobach skórnych i może zwiększać elastyczność skóry, co przydaje się w regenerujących kremach.
  • Lilak pospolity może uelastyczniać skórę i przynieść ulgę w problemach skórnych; ekstrakty trafiają do balsamów łagodzących.
  • Mak polny może łagodzić stany zapalne skóry i pomagać w nawilżeniu; sprawdza się w maskach i mleczkach.
  • Nawłoć może pomóc przy problemach skórnych, ujędrniać i odmładzać skórę; tonik z nawłoci może oczyszczać skórę.
  • Podbiał może pomóc przy chorobach skórnych i bywa wykorzystywany do przemywania skóry; sprawdza się w kuracjach osłaniających.
  • Przetacznik może pomóc przy atopowym zapaleniu skóry, a kompres z przetacznika leśnego pomaga zwalczyć objawy; stosuje się go miejscowo.
  • Wrotycz może pomóc przy nadmiernym przetłuszczaniu się skóry; używany w rozcieńczonych płukankach do skóry głowy.
  • Płukanki z liści laurowych można stosować przy łupieżu; to prosta domowa metoda pielęgnacji skóry głowy.
  • Cykoria podróżnik może pomóc na stany zapalne skóry, a jej płatki bywają używane w łagodnych maskach; przypisuje się jej także działanie odmładzające skórę.
  • Szałwia lekarska, oprócz działania kojącego, może pomagać przy problemach skórnych; warto sięgać po hydrolaty lub napary do tonizacji.
  • Mniszek lekarski może pomagać w oczyszczaniu skóry, a retinol w nim zawarty może odmładzać skórę; ekstrakty bywają dodatkiem do serum.
  • Ogórecznik lekarski może pomóc przywrócić skórze jędrność i elastyczność; jego olej tłoczony na zimno bywa składnikiem odżywczych masek.
  • Pokrzywa może poprawiać stan skóry i redukować przykry zapach skóry; maseczka z pokrzywy może też napinać skórę.
  • Czystek może pomóc na choroby skóry; hydrolat stosuje się jako delikatny spray.
  • Glistnik jaskółcze ziele może przyczyniać się do poprawy stanu skóry; używa się go punktowo i w rozcieńczeniu.
  • Babka zwyczajna może łagodzić podrażnienia skóry; świeże liście stosuje się w okładach.
  • Szczawik zajęczy może pomóc przy chorobach skórnych; napary wykorzystuje się miejscowo.
  • Skrzyp polny może regenerować skórę po oparzeniach; ekstrakty krzemionkowe trafiają do balsamów odbudowujących.
  • Robinia akacjowa może wspierać proces gojenia ran; delikatne maceraty wodne lub alkoholowe stosuje się miejscowo.
  • Żyworódka może pomóc leczyć egzemę i choroby skóry, może zmniejszać obrzęk skóry oraz swędzenie po ukąszeniach; przypisuje się jej także działanie regenerujące i poprawiające elastyczność skóry.

Suplementy i składniki dietetyczne

Łojotokowe zapalenie skóry często współistnieje z innymi problemami skórnymi, więc w praktyce rozważa się składniki diety, które wpływają na ogólną kondycję skóry, gospodarkę lipidową i reakcje zapalne.

  • Kwasy tłuszczowe omega-3 mogą łagodzić trądzik. Żywność bogata w szkodliwe tłuszcze utwardzone może natomiast sprzyjać powstawaniu trądziku. Chlorella może zaostrzać zmiany trądzikowe.
  • W obrębie łuszczycy spożywanie kwasów omega-3 może zmniejszać jej objawy, a kwasy EPA i DHA mogą łagodzić ten stan. Kwasy omega-3 mogą również zmniejszać stopień łuszczenia się skóry w łuszczycy.
  • Regularne stosowanie oleju z wiesiołka może łagodzić objawy egzemy. Witamina B12 może zmniejszać objawy atopowego zapalenia skóry. Te obserwacje warto mieć na uwadze, gdy skóra wykazuje cechy nadwrażliwości i suchości obok łojotoku.
  • Kolagen może zwiększać nawodnienie skóry. Lepsze uwodnienie powierzchownych warstw skóry bywa odczuwalne jako większy komfort i mniejsze ściągnięcie po myciu.
  • Likopen może spowalniać starzenie się skóry, a spożywanie brokułów może także spowalniać starzenie skóry. Produkty bogate w antyoksydanty wpisują się w dietę wspierającą barierę skórną i równowagę sebum.

Czynniki środowiskowe i zewnętrzne wyzwalacze

Łojotokowe zapalenie skóry często reaguje na bodźce z otoczenia, a wyzwalacze bywają zarówno pogodowe, jak i związane z temperaturą ciała czy innymi obciążeniami.

  • Gwałtowne, nagłe zmiany pogody potrafią nasilić dolegliwości.
  • Przegrzewanie zaostrza przebieg, dlatego warto unikać nadmiernie ciepłych pomieszczeń i przegrzewających ubrań.
  • Alkohol może wywoływać zaczerwienienie skóry, co bywa mylone z rzutem choroby lub go potęguje, jeśli skóra jest już podrażniona.
  • Ząbkowanie może nasilać objawy u małych dzieci, co rodzice często obserwują jako gorsze dni skóry w okresach wyrzynania zębów.
  • Szczepienia mogą przejściowo zaostrzać łojotokowe zapalenie skóry, co zwykle ma charakter krótkotrwałego pogorszenia.
  • Stawianie baniek może powodować miejscowe odczyny skórne, które nakładają się na istniejące zmiany i utrudniają ocenę ich nasilenia.
  • Kąpiele i dodatki do kąpieli mają różną rolę: chlorek magnezu do kąpieli bywa użyteczny w łagodzeniu stanów zapalnych w chorobach skóry takich jak atopowe zapalenie skóry, kąpiel w roztworze sody oczyszczonej może zmniejszyć podrażnienie skóry w łuszczycy, a kąpiele piwne przypisują sobie efekt „odmładzania” skóry. Te doniesienia dotyczą innych kontekstów dermatologicznych niż łojotokowe zapalenie skóry, więc ich wpływ na ten problem pozostaje niepewny.

Bezpieczeństwo, przeciwwskazania i interakcje

Łojotokowe zapalenie skóry wiąże się z delikatną barierą naskórka, więc nawet typowe składniki kosmetyków i pielęgnacji mogą wywołać niepożądane reakcje, a otwarte zmiany łatwiej ulegają powikłaniom.

  • Alkohol oleilowy może podrażniać skórę, dlatego osoby z nadwrażliwością powinny ostrożnie testować produkty, które go zawierają.
  • Oxybenzone, składnik części filtrów przeciwsłonecznych, może przyczyniać się do reakcji alergicznych skóry.
  • Łączenie retinolu z innymi substancjami może wywoływać reakcje alergiczne, więc warto wprowadzać mieszanki stopniowo i obserwować reakcję skóry.
  • Stan zapalny i sączenie przy łojotokowym zapaleniu skóry mogą sprzyjać nadkażeniom bakteryjnym i grzybiczym, dlatego uszkodzone ogniska wymagają higieny i możliwie małej liczby drażniących aplikacji.
  • Dezynfekcja skóry jodyną po usunięciu kleszcza może być zalecana, co pomaga zabezpieczyć miejsce wkłucia przed drobnoustrojami.
  • Zbyt duże dawki oleju z rokietnika mogą powodować zażółcenie skóry, co bywa mylone z przebarwieniami i może utrzymywać się do czasu odstawienia.
  • Hydroksymetyloglicynian sodu może prowadzić do rozwoju raka skóry, co uzasadnia ostrożność w doborze konserwantów w kosmetykach.
  • Ten sam hydroksymetyloglicynian sodu może wywoływać podrażnienia skóry, dlatego produkty z tym konserwantem warto testować punktowo i unikać ich na aktywnie zaognionych zmianach.

Pozostałe zastosowania

Łojotokowe zapalenie skóry często współistnieje z innymi dolegliwościami skóry i ogólnego zdrowia, a także bywa mylone z problemami o odmiennym podłożu.

  • Pękające kąciki ust mogą wynikać z niedoboru witaminy B12.

  • Łuszczenie się skóry może być sygnałem niedoboru biotyny.

  • Stłuszczenie wątroby może sprzyjać powstawaniu zaskórników, a swędzenie kończyn może mu towarzyszyć.

  • Świąd w okolicach odbytu może wskazywać na obecność pasożytów.

  • Rumianek może przynieść ulgę przy oparzeniach, a likopen może ograniczać ryzyko oparzeń słonecznych.

  • Uziemianie organizmu może zmniejszać stany zapalne.

  • Żywokost (ziele) może nawilżać w zapaleniu prącia, a także pomagać usuwać zaczerwienienia po trądziku i łagodzić objawy łuszczycy.

  • Żmijowiec stosowany zewnętrznie jako tonik może wspierać cerę trądzikową.

  • Lubczyk może działać przeciw łuszczycowo, a przytulia czepna może wspierać leczenie łuszczycy.

  • Płukanie ust olejem może redukować stan zapalny zatok.

  • Stosowanie kolagenu może zmniejszać sztywność stawów.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Tematy

Przeglądaj szczegółowe informacje

Twierdzenia w tym opracowaniu