Bariery ochronne skóry

Bariery ochronne skóry to struktury i mechanizmy, które zapewniają ochronę powierzchni ciała przed czynnikami zewnętrznymi. Składają się na nie warstwy naskórka, w tym warstwa rogowa, oraz substancje takie jak lipidy i białka, które tworzą fizyczną i chemiczną barierę. Bariery te pełnią funkcję zabezpieczającą przed utratą wody oraz przed wnikaniem mikroorganizmów i szkodliwych substancji. Są one integralną częścią funkcji ochronnych skóry.

Bariery ochronne skóry tworzą przede wszystkim naskórek, lipidy i naturalne substancje wiążące wodę. Są wiązane z utrzymaniem nawilżenia, ochroną przed czynnikami zewnętrznymi oraz ograniczaniem podrażnień i wnikania patogenów.

Nawilżenie i bariera skóry

Skóra tworzy pierwszą linię obrony przed patogenami, a jej bariera pomaga ograniczać utratę wody i utrzymywać odpowiednie nawilżenie.

  • Alkohole tłuszczowe mogą naprawiać barierę hydrolipidową i zapobiegać utracie wody z naskórka. Alkohol cetearylowy może dodatkowo ograniczać tę utratę oraz nawilżać skórę.
  • Gliceryna może nawilżać naskórek i wiązać w nim wodę. Sorbitol może zatrzymywać wodę w naskórku, a parafina w kosmetykach może pomagać zatrzymywać wilgoć.
  • Alkohol cynamonowy może poprawiać nawilżenie skóry i nie naruszać jej bariery hydrolipidowej. Alkohol benzylowy może wspierać zachowanie tej bariery oraz nawilżać skórę.
  • Amylcinnamyl alcohol i anise alcohol mogą nie naruszać bariery hydrolipidowej skóry.
  • Napar z kwiatów czeremchy może nawilżać skórę, podobnie jak mak polny i babka lancetowata. Kakao może zwiększać jej nawilżenie.
  • Zielona herbata może zmniejszać szorstkość skóry. Olej z orzechów brazylijskich polecany jest do pielęgnacji skóry suchej, wrażliwej i starzejącej się.
  • Witamina E zawarta w mniszku lekarskim może pomagać zatrzymać wodę w skórze. Przy poparzeniach słonecznych można sięgnąć po maści z kwasem hialuronowym poprawiającym poziom nawilżenia naskórka.
  • Częste mycie głowy może wysuszać skórę głowy, dlatego znaczenie ma łagodne oczyszczanie i ograniczanie czynników usuwających warstwę ochronną.
  • Odbudowa bariery hydrolipidowej skóry może być wskazana po kuracji retinolem, a przed stawianiem baniek skóra powinna być natłuszczona.
  • Niedobór biotyny może wpływać na suchość skóry.

Ochrona przed promieniowaniem UV

Filtry UV mogą ograniczać skutki działania promieniowania słonecznego na skórę, w tym ryzyko nowotworów i starzenie wywołane promieniowaniem.

  • Promieniowanie UVB może doprowadzić do poparzeń skóry oraz jej podrażnień.
  • Witamina A może zapobiegać starzeniu skóry wywołanemu promieniowaniem słonecznym.
  • Astaksantyna może chronić skórę przed działaniem promieni UV.
  • Likopen może chronić skórę przed promieniowaniem słonecznym, zwiększać jej odporność na promienie UV i chronić komórki przed ich działaniem.
  • Selen może odwracać uszkodzenia skóry wywołane promieniowaniem ultrafioletowym.
  • Witamina E może chronić przed promieniowaniem słonecznym, a przy poparzeniach słonecznych wskazana może być jej suplementacja.
  • Przy poparzeniach słonecznych wskazana może być również suplementacja witaminą C.
  • Olej z kiełków pszenicy może zawierać ochronne filtry SPF, podobnie jak olejek arganowy i oliwa z oliwek.
  • Ochronne filtry SPF może zawierać także olej ze słodkich migdałów, olej z migdałów oraz olej kokosowy.
  • Olej z pestek malin może chronić skórę przed promieniowaniem UV i zawierać ochronne filtry SPF.
  • Masło kakaowe może chronić skórę przed szkodliwym promieniowaniem słonecznym.
  • Ochronne filtry SPF może zawierać olej z orzechów macadamia, olej sezamowy oraz olej z pestek marchwi.
  • Takie właściwości może mieć również olej z awokado i olej rycynowy.
  • Mniszek lekarski może pomagać blokować szkodliwe promienie UVB.
  • Arcydzięgiel litwor może zwiększać wrażliwość skóry na promienie słoneczne.

Starzenie i elastyczność skóry

Promieniowanie słoneczne może powodować starzenie skóry.

  • OPC może chronić skórę przed starzeniem, a ceramidy mogą spowalniać ten proces.
  • Czereśnie mogą spowalniać procesy starzenia się skóry. Podobne działanie przypisuje się witaminie C i retinolowi.
  • Brokuły mogą pomagać spowalniać starzenie skóry, podobnie jak likopen oraz polifenole zawarte w kakao, które mogą zapobiegać jej przedwczesnemu starzeniu.
  • Mięta może być bogata w przeciwutleniacze odpowiedzialne za procesy starzenia się skóry.
  • Parafina może przyspieszać proces starzenia się skóry.
  • Lilak pospolity może uelastyczniać skórę, a żyworódka może poprawiać jej elastyczność.
  • Witamina E zawarta w mniszku lekarskim może wzmacniać sprężystość skóry.
  • Ogórecznik lekarski może pomagać przywrócić skórze jędrność oraz elastyczność.
  • Osoby korzystające z solarium mogą być narażone na przedwczesne starzenie się skóry.
  • Kremy z filtrami UV mogą zmniejszać ryzyko powstawania zmarszczek.
  • Starzenie się może zmniejszać zdolność ludzkiej skóry do wchłaniania witaminy D.

Regeneracja i łagodzenie skóry

Skóra może łagodzić podrażnienia i uruchamiać procesy naprawcze po różnego rodzaju uszkodzeniach.

  • Nagietek lekarski może przynieść ulgę cerze wrażliwej, a czerwona koniczyna może korzystnie wpływać na stan skóry.
  • Stan zapalny może wspierać odbudowę bariery hydrolipidowej skóry oraz pobudzać procesy naprawcze. Kosmetyki z kwasem foliowym mogą dodatkowo wspierać odbudowę tej bariery.
  • Babka zwyczajna może regenerować skórę i łagodzić jej podrażnienia. Babka lancetowata może być zewnętrznym wsparciem przy uszkodzeniach skóry.
  • Mak polny może pomagać w regeneracji skóry, podobnie jak żyworódka.
  • Skrzyp polny może regenerować skórę po oparzeniach oraz po uszkodzeniach mechanicznych.
  • Krwawnik pospolity może wspomagać regenerację skóry i pomagać w jej oczyszczaniu. Czeremcha również może pomagać oczyszczać skórę.
  • Podbiał może być wykorzystywany do przemywania skóry.
  • Kremy z czarnuszką mogą łagodzić stany zapalne skóry.
  • Żywokost lekarski może regenerować skórę, a jego ziele może pozytywnie wpływać na jej stan.
  • Na oparzenia słoneczne można stosować okłady z kwasu borowego.

Przebarwienia i koloryt skóry

Przebarwienia skóry mogą mieć różne przyczyny, od nadmiernej ekspozycji na słońce po działanie leków, ziół i niektórych zabiegów.

  • Nadmiar słońca może powodować przebarwienia na skórze.
  • Zmiany tego typu mogą towarzyszyć stosowaniu niektórych leków, ziół oraz antykoncepcji.
  • Przebarwienia mogą być również objawem problemów z wątrobą albo policystycznych jajników.
  • Ich powstawaniu może sprzyjać użycie perfum oraz nieodpowiednio przeprowadzone zabiegi kosmetyczne.
  • Napar z fiołka trójbarwnego może łagodzić związane z wiekiem plamy na skórze, a olejek geraniowy może zmniejszać widoczność przebarwień.
  • Ziele żywokostu może pomagać w usuwaniu przebarwień skóry, natomiast lnica pospolita może pomagać w ich niwelowaniu.
  • Ocet jabłkowy może poprawiać cerę.
  • Kremy z filtrami SPF mogą zmniejszać ryzyko przebarwień podczas stosowania retinolu.

Choroby i objawy skórne

Choroby i objawy skórne mogą wiązać się zarówno z zaburzeniami bariery skóry, jak i z innymi problemami zdrowotnymi.

  • Uszkodzenie skóry, na przykład wskutek oparzeń, może sprzyjać nadmiernemu rozrostowi Candida albicans.
  • Naruszenie bariery hydrolipidowej skóry może prowadzić do stanu zapalnego, a zaburzenie bariery naskórkowej może być przyczyną atopowego zapalenia skóry.
  • Niacynamid stosowany zewnętrznie może zmniejszać ilość powstających zaskórników. Witamina B12 może natomiast zmniejszać objawy atopowego zapalenia skóry.
  • Chaber bławatek może łagodzić schorzenia skóry i łojotokowe zapalenie skóry. Przy chorobach skóry może pomagać także fiołek trójbarwny oraz podbiał.
  • Czystek może poprawiać stan skóry i pomagać przy chorobach skóry, a wrotycz może być pomocny przy nadmiernym przetłuszczaniu się skóry.
  • Zaczerwieniona skóra może być objawem skazy białkowej, podobnie jak przesuszona skóra.
  • Bladość skóry może wskazywać na niedobór witaminy B12 lub witaminy B9. Zażółcenie skóry może być wynikiem niedoboru witaminy B9.
  • Przebarwienia skóry mogą być objawem stosowania olejków eterycznych, insulinooporności albo cukrzycy. Mogą również wynikać z problemów z tarczycą.
  • Niedobór witaminy B3 może powodować zmiany skórne, a zaburzenia flory jelitowej mogą pogarszać stan skóry.

Dieta i składniki wspierające skórę

Kondycję skóry mogą wspierać zarówno składniki odżywcze, jak i wybrane produkty roślinne.

  • Zielona herbata może chronić skórę przed wolnymi rodnikami.
  • Witamina C może poprawiać kondycję skóry, a witamina E również może korzystnie na nią wpływać.
  • Biotyna może być związana ze stanem skóry. Sucha skóra może natomiast wynikać z niedoboru witaminy C.
  • Witamina E zawarta w mniszku lekarskim może chronić skórę przed szkodliwymi czynnikami z zewnątrz.
  • Pokrzywa może poprawiać stan skóry, a maseczka z pokrzywy może dostarczać skórze witamin i mikroelementów.
  • Skrzyp polny może poprawiać wygląd skóry. Podobne działanie przypisuje się krwawnikowi pospolitemu.
  • Superżywność może pomagać poprawić wygląd skóry.
  • Orzechy włoskie mogą dobroczynnie wpływać na stan skóry, podobnie jak seler naciowy.
  • Kakao może zwiększać dotlenienie skóry.
  • Ssanie oleju może być związane z poprawą stanu skóry.
  • Z wiekiem spada zdolność skóry do syntezy witaminy D, natomiast witamina E może poprawiać ukrwienie skóry głowy.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Niektóre składniki i zabiegi pielęgnacyjne mogą osłabiać naturalne zabezpieczenia skóry albo zwiększać ryzyko podrażnień.

  • Alkohol może osłabiać barierę ochronną skóry, a także niszczyć jej barierę hydrolipidową.
  • Alkohol denaturyzowany może powodować utratę wody w naskórku i niszczyć barierę hydrolipidową skóry. Alkohol może również zwiększać podatność skóry na podrażnienia.
  • Czysty kwas hialuronowy może być nakładany przed retinolem. Mieszanie retinolu z innymi substancjami może jednak powodować podrażnienie, a sam retinol może podrażniać skórę.
  • Preparaty chroniące przed słońcem mogą zwiększać ryzyko zachorowania na raka skóry, podobnie jak kremy z filtrem UV. Oxybenzone, składnik takich preparatów, może prowadzić do rozwoju raka skóry.
  • Oxybenzone może także przyczyniać się do reakcji alergicznych skóry.
  • Stearynian butylu, stosowany w preparatach chroniących przed słońcem, może wywoływać zaburzenia funkcjonowania komórek skóry, powodować powstawanie zaskórników i wywoływać reakcje uczuleniowe.
  • Parafina może zwiększać ryzyko zachorowania na raka skóry.
  • Przy skazie białkowej ważna jest odpowiednia pielęgnacja skóry i unikanie detergentów. Istotne może być także używanie naturalnych, niepodrażniających skóry materiałów.
  • Stawianie baniek może powodować odczyny na skórze i być niewskazane przy złym stanie skóry.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu