Przeciwdziałanie zakrzepom
Przeciwdziałanie zakrzepom obejmuje czynniki i substancje, które mogą wpływać na krzepliwość krwi, przepływ krwi i procesy zapalne związane z naczyniami. Temat wiąże się zarówno z dietą i suplementami, jak i z ziołami oraz zachowaniami stylu życia, które mogą zwiększać lub zmniejszać ryzyko zakrzepicy. Niektóre środki mogą także wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi lub być przeciwwskazane w określonych stanach.
Czynniki ryzyka i mechanizmy zakrzepicy
Zakrzep powstaje zwykle wtedy, gdy nakładają się na siebie trzy elementy: zbyt lepka krew, uszkodzona ściana naczynia i spowolniony przepływ.
-
Nadmierna krzepliwość krwi może predysponować do zakrzepów 1.
-
Uszkodzenie wewnętrznej części naczyń krwionośnych może powodować zakrzepicę 1.
-
Zastoje krwi mogą powodować zakrzepicę 1.
-
Zaburzenia pracy układu krążenia mogą powodować zakrzepicę 1.
-
Nadwaga może powodować zakrzepicę 1.
-
Nadmiar cynku może zwiększać tendencję do tworzenia się zakrzepów 1.
-
Zakrzepica żył głębokich może powodować puchnięcie nóg 1.
-
Czosnek może zapobiegać tworzeniu się skrzepów krwi 2.
-
Pączki kasztanowca mogą zapobiegać powstawaniu zakrzepów 1.
-
Ziele skrzypu może zapobiegać kamicy nerkowej 1.
Dieta, witaminy i minerały wpływające na krzepliwość
Niektóre składniki diety kojarzy się zarówno z równowagą krzepnięcia, jak i ze stanem zapalnym, który może sprzyjać powstawaniu zakrzepów.
- Potas może zapobiegać tworzeniu się zakrzepów 1.
- Witaminy z grupy B mogą zmniejszać ryzyko wystąpienia zakrzepicy żylnej 1.
- Witamina E może działać antyzakrzepowo 1.
- Witamina K2MK7 może mieć działanie przeciwzakrzepowe 1.
- Witamina D może zapobiegać zakrzepicy i może mieć właściwości przeciwzakrzepowe 11.
- Likopen może zapobiegać tworzeniu się skrzepów 1.
- Cynamon może zapobiegać tworzeniu się zakrzepów 1.
- Jod może mieć działanie przeciwzapalne 1.
- Witamina C może mieć działanie przeciwzapalne 1.
- Krzem może zapobiegać osteoporozie 1.
Rośliny i ekstrakty o działaniu przeciwzakrzepowym i przeciwmiażdżycowym
Rośliny i ich ekstrakty mogą wpływać na krzepliwość krwi oraz procesy miażdżycowe na kilka sposobów — od hamowania tworzenia zakrzepów po wspieranie elastyczności naczyń i ograniczanie zmian blaszek miażdżycowych 22.
- Imbir przeciwdziała zakrzepom.
- Czosnek może hamować powstawanie zakrzepów i zmniejszać ryzyko wystąpienia zakrzepicy żylnej 12.
- Kurkuma może mieć działanie przeciwzakrzepowe 1.
- Miłorząb japoński może działać przeciwzakrzepowo 3.
- Ginkgo biloba może mieć działanie przeciwzakrzepowe 1.
- Pączki kasztanowca mogą działać przeciwzakrzepowo 1.
- Przytulia czepna może zapobiegać zakrzepicy 1.
- Lubczyk może działać przeciwzakrzepowo i przeciwmiażdżycowo 1.
- Propolis może mieć działanie przeciwzakrzepowe 1.
- Orzechy włoskie mogą zmniejszać tendencję do powstawania zakrzepów 1.
- Czosnek może zmniejszać ryzyko wystąpienia miażdżycy i zawału serca 11.
- Czosnek może obniżać ryzyko zawału serca 1.
- Krzem może zapobiegać powstawaniu miażdżycy 1.
- Likopen może zapobiegać zawałom 1.
- Pokrzywa może pomóc obniżyć ciśnienie tętnicze krwi i może obniżać ciśnienie krwi 111.
- Pokrzywa może działać antyoksydacyjnie 1.
- Żurawina może mieć działanie antyoksydacyjne 1.
- Skrzyp polny może wykazywać właściwości przeciwutleniające 3.
- Ostropest plamisty działa antyoksydacyjnie 1.
- Goździki mogą wykazywać działanie przeciwdrobnoustrojowe 2.
- Aloes ma działanie przeciwbakteryjne 1.
- Pokrzywa może działać przeciwbakteryjnie 6.
- Pokrzywa może mieć działanie ściągające 6.
- Pokrzywa może działać krwiotwórczo 1.
- Pokrzywa może wykazywać działanie przeciwreumatyczne 1.
- Pokrzywa może działać antyalergicznie 1.
- Pokrzywa może działać przeciwłupieżowo 6.
- Krwawnik może wykazywać działanie żółciopędne 1.
- Rozmaryn może mieć działanie przeciwzapalne 1.
- Kłącze pierzu może wykazywać działanie przeciwzapalne 1.
- Przytulia czepna może posiadać działanie przeciwzapalne 1.
- Ostropest plamisty działa przeciwzapalnie 1.
- Czosnek może działać przeciwgrzybiczo 5.
- Nagietek lekarski może mieć działanie przeciwzapalne 2.
- Czarci pazur może działać przeciwzapalnie 1.
- Goździki mogą mieć działanie przeciwzapalne 1.
- Aloes ma działanie przeciwzapalne 2.
- Orzechy mogą mieć działanie przeciwzapalne 1.
- Szczawik zajęczy może działać przeciwzapalnie 4.
- Petasyna może działać przeciwzapalnie 1.
- Podbiał może działać przeciwzapalnie 2.
- Oliwa z oliwek może wykazywać działanie przeciwgrzybicze 1.
- Krwiściąg lekarski może działać przeciwwrzodowo 2.
- Czarny bez może zmniejszyć objawy przeziębienia 2.
Rośliny i środki przeciwzapalne oraz przeciwbólowe
Zapalenie sprzyja kruchości skrzepu, uszkadza śródbłonek i podbija skłonność krwi do zlepiania się, więc środki łagodzące stan zapalny lub ból mogą pośrednio wspierać profil przeciwzakrzepowy, zwłaszcza gdy pomagają ograniczyć obrzęk, gorączkę i dolegliwości bólowe towarzyszące ostrym epizodom.
- Pokrzywa może mieć działanie przeciwzapalne i bywa wymieniana jako roślina o aktywności antyoksydacyjnej 41.
- U części osób pokrzywa może działać przeciwhistaminowo i łagodzić objawy alergii 23, a w szerszym ujęciu może zmniejszać alergie 7.
- Skrzyp polny i ziele skrzypu mogą wykazywać działanie przeciwzapalne 11, a skrzyp polny może także zwalczać opuchlizny 4.
- Czereśnie mogą wykazywać działanie przeciwzapalne 1.
- Czosnek może mieć działanie przeciwzapalne i może działać przeciwzapalnie 23.
- Krwawnik może działać przeciwzapalnie i przeciwgorączkowo 11.
- Wierzbówka kiprzyca może działać przeciwobrzękowo i przeciwzapalnie 11.
- Żurawina może mieć działanie przeciwzapalne 1.
- Krwawnica pospolita może mieć silne działanie przeciwzapalne 1.
- Napar z nawłoci może działać przeciwbólowo i przeciwzapalnie 11, a sama nawłoć może mieć działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne, w tym w postaci nawłoci pospolitej 111.
- Żywokost może działać przeciwzapalnie 6, a żywokost lekarski i jego korzeń mogą działać przeciwbólowo 51.
- Mydlnica lekarska może mieć działanie przeciwzapalne 1.
- Przytulia czepna może działać przeciwzapalnie i zmniejszać obrzęki 21.
- Wrotycz może działać przeciwobrzękowo i przeciwzapalnie 14, a jego nalewka może działać przeciwbólowo 1.
- Pierwiosnek lekarski może działać przeciwzapalnie i przeciwgorączkowo 11.
- Goździki mogą działać przeciwbólowo i mieć działanie przeciwgrzybicze 21.
- Lilak pospolity i lilak mogą działać przeciwzapalnie 91.
- Oliwa z oliwek może mieć działanie przeciwzapalne 3.
- Cynamon może mieć działanie przeciwzapalne 1.
- Aloes ma działanie przeciwgrzybicze 2.
- Czosnek może zmniejszać objawy alergii 1.
- Propolis może działać przeciwzapalnie 2.
- Aksamitki mogą działać przeciwzapalnie 1.
- Hibiskus może działać przeciwzapalnie 1.
- Nagietek lekarski może mieć działanie przeciwgrzybicze i może działać przeciwzapalnie 14.
- Katechiny mogą wykazywać działanie przeciwbakteryjne 1.
- Napar z kurkumy może działać przeciwzapalnie, a sama kurkuma może wykazywać i mieć działanie przeciwzapalne 144.
- Aronia może działać przeciwzapalnie 2.
- Prawoślaz może działać przeciwzapalnie 1.
- Krwiściąg lekarski może działać przeciwobrzękowo i przeciwzapalnie 22.
- Imbir może działać przeciwobrzękowo 1.
- Kawa może mieć właściwości przeciwbólowe 1.
- Polifenole mogą mieć działanie przeciwzapalne 1.
- Żyworódka może mieć działanie przeciwzapalne 1.
- Szczawik zajęczy może działać przeciwgorączkowo i przeciwbólowo 21.
- Pokrzywa może działać przeciwłojotokowo 4.
- Rzeżucha wykazuje właściwości przeciwzapalne 1.
- Wierzbownica drobnokwiatowa może wykazywać działanie przeciwbólowe 1.
- Dziewanna pospolita może działać przeciwzapalne, a dziewanna wielokwiatowa może wykazywać działanie przeciwzapalne na błony śluzowe 41.
- Tymianek może działać przeciwzapalnie 1.
- Niecierpek pospolity może mieć działanie przeciwzapalnie 1.
- Przetacznik może działać przeciwzapalnie 2.
- Mniszek lekarski może wykazywać właściwości przeciwzapalne 3.
- Bodziszek cuchnący może działać przeciwzapalnie 1.
- Tauryna może mieć działanie przeciwzapalne 1.
- Orzechy włoskie mogą mieć działanie przeciwzapalnie 3.
- Pokrzywa może pomóc zmniejszyć stany zapalne przy chorobie Leśniowskiego Crohna 1.
- Krwawnik może zmniejszać objawy stanów zapalnych przy problemach kobiecych 1.
Interakcje, przeciwwskazania i bezpieczeństwo stosowania
W profilaktyce przeciwzakrzepowej szczególnie ważne jest świadome łączenie roślin, suplementów i leków, bo część z nich może nasilać działanie terapii, osłabiać je lub zwiększać ryzyko działań niepożądanych.
- Krwawnik pospolity może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi 2.
- Pokrzywa może wpływać na skuteczność leków i nasilać działanie leków na nadciśnienie 11.
- Nowotwór może być przeciwwskazaniem do stosowania pokrzywy 1.
- Przeciwwskazaniem do stosowania skrzypu polnego jest dna moczanowa 1.
- W przypadku skrzypu polnego przeciwwskazaniem mogą być zaburzenia rytmu serca oraz ciąża i laktacja 132.
- Stosowanie skrzypu polnego może ograniczyć odkładanie się glinu 1.
- Przeciwskazaniem do stosowania naparów z szałwii może być ostry nieżyt żołądka 1.
- Propolis może wzmagać działanie przeciwzapalne salicylanów 1.
- Stosowanie środków chemicznych obniżających gorączkę może blokować działanie układu odpornościowego 2.
- Leki przeciwbólowe mogą obciążać wątrobę 1.
- Chrzan i pieprz mogą zaostrzać objawy refluksu 11.
- Robienie przerw w kuracji lepiężnikiem może zmniejszać ryzyko toksyczności 1.
- Naltrekson może powodować bóle brzucha 1.
Zioła o działaniach hemostatycznych i przeciwkrwotocznych
Zioła o właściwościach hemostatycznych bywają stosowane, gdy zależy nam na ograniczeniu krwawienia miejscowego lub wspieraniu naturalnego procesu krzepnięcia.
- Pokrzywa może działać przeciwkrwotocznie 3.
- Krwawnik może działać przeciwkrwotocznie 1, a krwawnik pospolity jest opisywany w tym samym kierunku działania 2.
- Skrzyp polny może działać przeciwkrwotocznie 3.
- Przytulia czepna może mieć właściwości przeciwkrwotoczne 1.
Takie zastosowania dotyczą zwykle niewielkich krwawień, otarć czy drobnych skaleczeń, a zioła stosuje się miejscowo w formie naparów, okładów lub nalewek rozcieńczonych do przemywania skóry.
Zastosowania funkcjonalne i lifestyle (aktywność, posty, ograniczenia żywieniowe)
Przeciwdziałanie zakrzepom zaczyna się w codziennych nawykach: ruch krwi wspiera aktywność mięśni, a to, co i jak jemy oraz czego unikamy, może wpływać na ryzyko tworzenia się skrzepów.
- Regularne angażowanie mięśnia płaszczkowatego w łydce — na przykład przez częste unoszenie pięt podczas siedzenia lub powolne „pompowanie” stóp — może zmniejszać ryzyko pojawienia się zakrzepicy 1.
- Post przerywany może zapobiegać nadwadze 1 i może zapobiegać miażdżycy 1, ale może też podwyższać kortyzol, co u części osób bywa niekorzystne w kontekście stresu i regeneracji 1.
- Dieta przeciwzapalna może pomagać zapobiegać nadciśnieniu 1, a przyprawy przeciwzapalne mogą rozgrzewać układ krwionośny, co wiele osób odczuwa jako poprawę krążenia obwodowego 1.
- Ograniczenie spożycia cukru może zmniejszyć ryzyko rozwoju zakrzepicy 1, podobnie jak ograniczenie spożycia sztucznych słodzików 1 i napoi gazowanych 1.
- Ograniczenie kontaktu z alergenami może zmniejszać objawy choroby 1, co ułatwia utrzymanie aktywności i snu sprzyjających prawidłowej pracy układu krążenia.
- U osób z chorobą refluksową ograniczenie rzodkiewki może zmniejszać objawy choroby refluksowej 1, co pozwala lepiej tolerować posiłki i planować aktywność po jedzeniu bez dolegliwości.
Rośliny o innych działaniach farmakologicznych (przeciwnowotworowe, przeciwzapalne, ochronne narządów)
W profilaktyce zakrzepicy warto znać rośliny i naturalne substancje, które niekoniecznie działają na krzepliwość wprost, ale mogą wspierać organizm przez efekty przeciwnowotworowe, przeciwzapalne lub ochronne narządów.
- Pokrzywa bywa opisywana jako roślina o potencjale przeciwnowotworowym 1.
- Pokrzywa może też działać ochronnie na trzustkę 1.
- Skrzyp polny może wykazywać działanie przeciwnowotworowe 1.
- Kawa może wykazywać działanie przeciwnowotworowe 1.
- Chrzan może działać przeciwnowotworowo 1.
- Rzodkiewka może działać antynowotworowo 1.
- Nagietek lekarski może wykazywać działanie przeciwnowotworowe 1.
- Propolis może mieć działanie przeciwzawałowe 1.
- Krwawnik może działać przeciwwrzodowo 1.
- Goździki mogą działać przeciwwrzodowo 1.
Pozostałe zastosowania
W kontekście profilaktyki zakrzepów warto znać także mniej oczywiste działania roślin, które nie dotyczą bezpośrednio krzepliwości, ale mogą wspierać ogólną kondycję organizmu.
- Skrzyp polny może wykazywać działanie przeciwdrgawkowe 1.
- Napar ze skrzypu polnego może zmniejszać problem nietrzymania moczu 1.
- Skrzyp może pomóc w zapaleniu spojówek 2.
- Chrzan może przeciwdziałać szkorbutowi 1.
- Pierwiosnek lekarski może działać odtruwająco 1.
- Krwawnica pospolita może działać jako środek wykrztuśny przy górnych drogach oddechowych 1.
- Dziewanna może łagodzić objawy zapalenia oskrzeli 1.
- Krwawnik może pobudzać wydzielanie soku trzustkowego 1.
To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.