Niewydolność wątroby

Niewydolność wątroby to stan, w którym wątroba nie jest w stanie prawidłowo pełnić swoich funkcji metabolicznych, detoksykacyjnych i syntetycznych. Może mieć charakter ostry lub przewlekły, w zależności od czasu trwania i nasilenia zaburzeń. Wątroba jest jednym z kluczowych narządów odpowiedzialnych za utrzymanie homeostazy organizmu.

Niewydolność wątroby oznacza znaczne upośledzenie funkcji tego narządu, który uczestniczy między innymi w metabolizmie, magazynowaniu substancji i usuwaniu toksyn. Bywa wiązana z objawami ogólnoustrojowymi, stłuszczeniem, włóknieniem oraz zaburzeniami przemiany materii.

Funkcje i metabolizm wątroby

Wątroba uczestniczy w przemianach energetycznych, gospodarce hormonalnej oraz usuwaniu toksyn i leków z organizmu.

  • Jej komórki, czyli hepatocyty, wykonują podstawowe zadania związane z funkcjonowaniem tego narządu.
  • Wątroba może regulować poziom cukru we krwi, a także magazynować glikogen i witaminy.
  • Prawidłowe funkcjonowanie wątroby może zapewniać równowagę hormonalną. Jej niewydolność może natomiast ograniczać efektywność witaminy D.
  • Wątroba może oczyszczać organizm z toksyn oraz leków farmakologicznych. Przeciążona może jednak zmniejszać efektywność tego oczyszczania.
  • Zaburzenia pracy wątroby mogą prowadzić do otyłości, a nadmiar fruktozy może zwiększać produkcję lipidów w wątrobie.
  • Aldehyd octowy może powstawać w wątrobie podczas metabolizmu etanolu.
  • Stłuszczenie wątroby może zwiększać wydalanie litu z moczem.
  • Spożywanie mięty może prowadzić do pobudzenia działania wątroby. Warzywa liściaste mogą wspomagać jej funkcjonowanie, podobnie jak buraki i zakwas z buraków.
  • Hibiskus może pomagać w poprawie funkcji wątroby dzięki zawartości antocyjanów, a witamina E może łagodzić stan zapalny w wątrobie.

Stłuszczenie wątroby

Stłuszczenie wątroby polega na nadmiernym gromadzeniu się tłuszczu w komórkach tego narządu i może mieć różne przyczyny.

  • Niedobór choliny może sprzyjać stłuszczeniu wątroby, natomiast sama cholina może zmniejszać jego ryzyko.
  • Przewlekły stan zapalny może prowadzić do stłuszczenia wątroby. Ryzyko jego rozwoju może zwiększać także insulinooporność, która sprzyja gromadzeniu tłuszczu w wątrobie, podwyższone stężenie kwasu moczowego oraz dyslipidemia.
  • Stłuszczenie wątroby może dotyczyć dzieci, szczególnie dzieci z otyłością.
  • Nadmiar węglowodanów może powodować niealkoholowe stłuszczenie wątroby. Cukier może sprzyjać stłuszczeniu, a jego spożywanie może być jego przyczyną. Tłuszcz w wątrobie może brać się z cukru, podobnie jak z nadmiernego spożycia cukru prowadzącego do niealkoholowego stłuszczenia.
  • Fruktoza może powodować stłuszczenie wątroby, a dieta bogata we fruktozę może mu sprzyjać.
  • Spożycie tłuszczów trans może zwiększać ryzyko stłuszczenia wątroby.
  • Skrobia oporna może zmniejszać stłuszczenie wątroby. Podobne działanie mogą mieć probiotyki, inulina oraz nasiona lnu.
  • Odtłuszczenie wątroby może wpłynąć na remisję cukrzycy typu 2.
  • Obniżenie enzymów wątrobowych może pomóc w leczeniu stłuszczonej wątroby, a kwasy omega-3 mogą obniżać ich stężenie u osób ze stłuszczoną wątrobą. Berberyna może przywracać poziom prób wątrobowych przy tym schorzeniu.
  • Witamina D może zmniejszać stłuszczenie wątroby, podobnie jak witamina E.
  • Sylimaryna może zmniejszać stopień stłuszczenia wątroby. Ostropest plamisty może mu zapobiegać.
  • Zielona herbata może pomóc w stłuszczeniu wątroby, a kwas ursolowy może je zmniejszać.
  • Tauryna może hamować stłuszczenie wątroby i może mu zapobiegać. L-karnityna może zmniejszać gromadzenie się tłuszczu w wątrobie.
  • Kurkuma, cynamon i karczochy mogą zmniejszać stłuszczenie wątroby.
  • Dereń jadalny może łagodzić objawy stłuszczenia wątroby, mniszek lekarski może ograniczać gromadzenie tłuszczów w jej obrębie, a nalewki z kory lilaka mogą pomagać na problemy ze stłuszczeniem wątroby.
  • Rozrost tkanki tłuszczowej w okolicach piersi u mężczyzn może być objawem stłuszczonej wątroby.

Objawy i rozpoznanie

Niewydolność wątroby może rozwijać się skrycie, a jej rozpoznanie wymaga uwzględnienia wielu różnych objawów i wyników badań.

  • Niealkoholowe stłuszczenie wątroby może przez długi czas nie dawać konkretnych objawów. Gdy pojawiają się dolegliwości, zmęczenie może należeć do możliwych objawów stłuszczenia wątroby, podobnie jak przewlekłe zmęczenie przy przeciążeniu wątroby.
  • Stłuszczenie wątroby może wiązać się z otyłością brzuszną, sennością po jedzeniu oraz wybudzeniami w nocy. Zaburzenia snu mogą również towarzyszyć przeciążeniu wątroby.
  • Przy przeciążeniu wątroby mogą występować trudności z utratą wagi, nadmierna potliwość oraz problemy hormonalne. Niespodziewanie pojawiająca się niedoczynność tarczycy może być objawem stłuszczenia wątroby.
  • Problemy z trawieniem tłuszczy mogą towarzyszyć przeciążeniu wątroby. Osłabienie jej funkcji może także powodować bóle głowy, a mgła mózgowa może być jednym z objawów przeciążenia wątroby.
  • Objawy skórne obejmują między innymi swędzenie stóp przy problemach z wątrobą, swędzenie kończyn przy stłuszczeniu wątroby oraz przebarwienia skóry. Stłuszczenie wątroby może również powodować powstawanie zaskórników.
  • Pajączki żylne mogą być objawem stłuszczenia wątroby, a osłabienie ścianek naczyń krwionośnych może towarzyszyć przeciążeniu wątroby. Opuchnięte kończyny mogą pojawić się przy stłuszczeniu wątroby, natomiast puchnięcie nóg może być objawem marskości wątroby.
  • Do mniej typowych objawów przypisywanych osłabieniu wątroby należą siwe włosy, łamliwe włosy, chrapanie oraz często pojawiający się jęczmień na oku.
  • Budzenie się w nocy może być objawem przeciążenia wątroby, podobnie jak brak uczucia regeneracji po długim śnie. Osłabienie funkcji wątroby może też zwiększać chęć na kwaśne potrawy.
  • Wysoki poziom witaminy B12 może sugerować zaburzenia pracy wątroby. Regularne badania krwi mogą pomagać wykryć nieprawidłowości w wątrobie człowieka.
  • Przywra wątrobowa (Fasciola hepatica) może wywoływać nudności.

Dieta i styl życia

Sposób odżywiania i codzienna aktywność mogą wpływać na kondycję wątroby oraz ryzyko jej przeciążenia.

  • Tłuszcze trans mogą powodować stłuszczenie wątroby, a przetworzone węglowodany mogą być jego przyczyną.
  • Słodkie napoje przyczyniają się do stłuszczenia wątroby, podobnie jak spożywanie fruktozy.
  • Siedzący tryb życia może sprzyjać stłuszczeniu wątroby, natomiast nadmierna masa ciała może powodować niealkoholowe stłuszczenie wątroby.
  • Redukcja masy ciała może zmniejszać ilość tłuszczu w wątrobie.
  • Dieta ketogeniczna może zmniejszać stopień niealkoholowego stłuszczenia wątroby.
  • Post przerywany może spowalniać starzenie komórek wątroby, a podobne działanie może mieć dieta imitująca post.
  • Kalafior może pomóc w oczyszczaniu wątroby.

Rośliny i suplementy

Rośliny, produkty spożywcze i suplementy mogą być rozważane jako dodatkowe wsparcie funkcjonowania wątroby.

  • Ostropest plamisty może pomagać w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby, a zawarta w nim sylimaryna może poprawiać funkcje wątroby.
  • L-karnityna może poprawiać funkcjonowanie wątroby, podobnie jak N-acetylocysteina może wspierać jej funkcje.
  • Lilak pospolity, podagrycznik, pokrzywa i chaber bławatek mogą wspierać pracę lub funkcjonowanie wątroby.
  • Marchew może poprawiać czynność wątroby, a jagody i seler mogą stymulować jej regenerację.
  • Żurawina, rozmaryn, kapusta, bataty, chlorella, brukselka i czosnek mogą wspomagać oczyszczanie wątroby.
  • Awokado może chronić komórki wątroby przed uszkodzeniem, a rzeżucha może wpływać ochronnie na te komórki. Zawarte w rzeżusze znaczne ilości antyoksydantów mogą naprawiać uszkodzenia wątroby.
  • Napar z forsycji może regulować pracę wątroby, natomiast czerwona koniczyna może zmniejszać jej obciążenie.
  • Łopian, lnica pospolita i szałwia mogą wspierać leczenie chorób wątroby.
  • Substancje gorzkie zawarte w mniszku lekarskim mogą wspierać funkcjonowanie wątroby, a napar z mniszka może wspierać jej oczyszczanie.
  • Kwasy omega-3 mogą zmniejszać ryzyko niewydolności wątroby oraz usprawniać jej pracę. Kwas omega może wspierać funkcjonowanie wątroby.
  • Kombucza może wspomagać regenerację wątroby przy stłuszczeniu i łagodzić jej stan zapalny.
  • Cynk może zmniejszać rozwój chorób wątroby, a buraki mogą ograniczać odkładanie się ołowiu w wątrobie.
  • Babka zwyczajna może pomagać w chorobach wątroby przebiegających ze stanem zapalnym, zaś propolis może zmniejszać stężenie enzymów wątrobowych.
  • Chrzan może usprawniać pracę wątroby, a żarnowiec miotlasty może być stosowany w jej leczeniu.

Włóknienie i nowotwory

Włóknienie wątroby może postępować do marskości, a niektóre czynniki wiążą się także z ryzykiem nowotworów tego narządu.

  • Cynk może hamować zwłóknienie wątroby, natomiast jego niedobór może sprzyjać powstawaniu marskości.
  • Kawa może ograniczać ryzyko włóknienia wątroby oraz zmniejszać ryzyko raka i nowotworu wątroby.
  • Otyłość może sprzyjać powstawaniu raka wątroby, a stłuszczenie wątroby może zwiększać ryzyko jego rozwoju.
  • Niedobór magnezu może zwiększać ryzyko pojawienia się raka wątroby, podczas gdy błonnik może to ryzyko zmniejszać.
  • Ostropest plamisty zapobiega marskości wątroby.
  • Kombucza może zmniejszać zwłóknienie wątroby, podobnie jak propolis i tragank błoniasty.
  • Goździki mogą hamować rozwój raka wątroby.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Niewydolność wątroby wymaga ostrożności wobec alkoholu, niektórych składników diety, suplementów oraz substancji mogących uszkadzać wątrobę.

  • Osoby z chorą wątrobą powinny ograniczyć spożywanie jabłek, czereśni, wiśni i gruszek.
  • Niewydolność wątroby może być przeciwwskazaniem do stosowania diety ketogenicznej oraz do spożywania kreatyny.
  • Metale ciężkie mogą powodować uszkodzenia wątroby, a antymon może uszkadzać jej komórki.
  • Regularne spożywanie alkoholu może prowadzić do chorób wątroby. Picie piwa może sprzyjać zarówno marskości wątroby, jak i jej stłuszczeniu.
  • Nadmiar soli w diecie może doprowadzić do rozwoju niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby. Nadmiar trójglicerydów może zwiększać ryzyko stłuszczenia wątroby, a nadmiar fruktozy może powodować jej niealkoholowe stłuszczenie.
  • Fruktoza może zaburzać pracę wątroby, natomiast cukrzyca typu 2 może prowadzić do niealkoholowego stłuszczenia wątroby.
  • Aldehyd octowy może powodować nowotwór wątroby, a aldehyd mrówkowy może mieć podobne działanie.
  • Spożywanie napojów energetycznych może prowadzić do uszkodzenia wątroby.

Pozostałe zastosowania

Oczyszczanie wątroby bywa łączone także z celami związanymi z odchudzaniem.

  • Może skutkować lepszymi efektami podczas odchudzania.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu