Działanie hormonów płciowych

Hormony płciowe to związki chemiczne produkowane głównie przez gruczoły płciowe, takie jak jajniki i jądra. Pełnią one rolę regulatorów procesów biologicznych związanych z rozwojem i funkcjonowaniem układu rozrodczego. Hormony te należą do grupy steroidów i obejmują m.in. estrogeny, progesteron oraz androgeny. Ich obecność i aktywność są kontrolowane przez oś podwzgórze-przysadka-gonady.

Hormony płciowe to substancje regulujące między innymi funkcje rozrodcze, libido, cykl menstruacyjny i rozwój cech płciowych. Ich działanie wiąże się także z metabolizmem, samopoczuciem, kondycją skóry oraz funkcjonowaniem układu nerwowego. Na gospodarkę hormonalną mogą wpływać styl życia, odżywianie, stres i różne substancje.

Równowaga hormonalna

Równowaga hormonalna zależy od współdziałania hormonów, receptorów i narządów, które na nie reagują.

  • Dziurawiec może pomagać wyregulować hormony.
  • Magnez może wpływać na działanie hormonów.
  • Cytokiny prozapalne mogą zaburzać komunikację między hormonami a receptorami.
  • Zaburzenia hormonalne mogą obciążać wątrobę i prowadzić do chorób.
  • Insulinooporność może powodować zmiany hormonalne, a inozytol może pomagać regulować poziom hormonów.
  • Nasiona kozieradki mogą regulować układ hormonalny.
  • Regularne badania krwi mogą pomagać wykrywać problemy hormonalne.
  • Słońce może pomagać regulować hormony.
  • Czynniki hormonalne mogą być przyczyną cellulitu, a problemy hormonalne mogą powodować zatrzymywanie wody w organizmie.
  • Czerwona koniczyna może wpływać na równowagę hormonalną.
  • Selen może regulować pracę receptorów estrogenowych.
  • Zaburzenia równowagi między hormonami żeńskimi i męskimi mogą powodować nadmierne wypadanie włosów.
  • Niedobór białka może prowadzić do zaburzeń równowagi hormonalnej, które mogą również pogarszać stan paznokci.
  • Kwiaty czeremchy mogą pomagać przy zaburzeniach hormonalnych.
  • Siemię lniane może wspomagać leczenie zaburzeń hormonalnych, a zawarte w nim antyoksydanty mogą pomagać normalizować poziom estrogenów we krwi.
  • Obniżony poziom testosteronu może być przyczyną wysokiego poziomu kortyzolu.

Hormony żeńskie i cykl

Estrogen, progesteron i inne hormony płciowe wpływają na przebieg cyklu miesiączkowego oraz związane z nim dolegliwości.

  • Problemy menstruacyjne mogą wynikać z zaburzenia proporcji między stężeniem estradiolu a progesteronu, a także z wysokiego poziomu estradiolu. Same bóle miesiączkowe mogą być wywołane zmianami hormonalnymi.
  • Spadek poziomu progesteronu może powodować zaburzenia owulacji. Jagody, truskawki i maliny mogą pomagać w normalizacji poziomu progesteronu, natomiast dziki pokrzyn może pobudzać jego produkcję.
  • Jagody mogą pomagać równoważyć poziom żeńskich hormonów płciowych. Spożywanie brokułów może korzystnie wpływać na gospodarkę hormonalną u kobiet, a jarmuż może pomagać zachować równowagę estrogenową.
  • Kwiaty czeremchy mogą mieć działanie estrogenne, podobnie jak nagietek lekarski.
  • Jod może regulować poziom estrogenu u kobiet oraz cykl menstruacyjny.
  • Cynamon może pomagać utrzymać równowagę hormonalną w organizmie kobiety.
  • Niepokalanek pospolity może obniżać poziom prolaktyny oraz regulować cykl miesiączkowy. Niepokalanek mnisi może regulować zaburzony cykl miesiączkowy.
  • Bylica piołun może pomagać kobietom uregulować cykl miesięczny, a kozieradka pospolita może pomagać wyregulować cykle miesiączkowe.
  • Umiarkowana aktywność fizyczna może przynosić ulgę w dolegliwościach menstruacyjnych. Podobny efekt może dawać przykładanie ciepłych okładów lub termoforu do podbrzusza albo pleców.
  • Kwasy omega-3 mogą pomagać wyrównać cykl menstruacyjny u kobiet z zespołem policystycznych jajników. Ksenoestrogeny mogą natomiast powodować zespół policystycznych jajników.
  • U kobiet insulinooporność może zwiększać ilość hormonów męskich. U mężczyzn insulinooporność może z kolei zwiększać ilość hormonów żeńskich.

Menopauza i estrogeny

Menopauza może zmniejszać poziom estrogenu, a prawidłowe stężenie estradiolu może zmniejszać zachorowalność na raka sutka, macicy oraz jajników.

  • Terapia hormonalna może łagodzić objawy menopauzalne, w tym uderzenia gorąca, których intensywność mogą zmniejszać fitoestrogeny.
  • Niedobór estrogenów może być powodem częstego oddawania moczu i sprzyjać powstawaniu anemii.
  • Przy menopauzie może pojawić się spadek libido oraz wzrost masy ciała.
  • Zanik mięśni po menopauzie może być związany ze spadkiem estrogenów, a post przerywany w tym okresie może przyspieszać utratę mięśni.
  • Aktywność fizyczna może zmniejszać objawy menopauzy i uspokajać jej przebieg.
  • Na przebieg menopauzy może wpływać holistyczne spojrzenie na organizm, a zachowanie higieny snu może dodatkowo uspokajać jej przebieg.
  • Jagody mogą zapobiegać utracie masy kostnej u kobiet po menopauzie.
  • Szałwia może obniżać poziom estrogenów, natomiast ekstrakt z tarczycy brodawkowatej może zmniejszać produkcję estrogenów w mięśniakach.
  • Ziele skrzypu może łagodzić objawy menopauzy.
  • Inhibitory aromatazy mogą być lekami na nowotwory piersi.

Libido i samopoczucie

Oksytocyna jest hormonem odpowiedzialnym za samopoczucie.

  • Obniżony popęd seksualny u kobiet może wynikać z zaburzeń hormonalnych, a zbyt duże stężenie estrogenów może dodatkowo obniżać libido.
  • Wysoki poziom kortyzolu może obniżać libido.
  • Wrotycz może wpływać na poprawę libido, podobnie jak kozieradka i maca, która może zwiększać popęd seksualny.
  • Żeń-szeń może pomagać utrzymać prawidłowy poziom libido, natomiast nasiona pokrzywy mogą podnosić libido.
  • L-arginina usprawnia funkcje seksualne u mężczyzn.
  • Buzdyganek naziemny może wpływać na odczuwanie satysfakcji seksualnej u kobiet.

Płodność i układ rozrodczy

Płodność zależy od wielu czynników, w tym od prawidłowego działania hormonów oraz stanu układu rozrodczego.

  • Nadmiar estrogenu może przyczyniać się do powstawania mięśniaków, a leczenie hormonalne stosuje się w celu zmniejszenia dolegliwości bólowych spowodowanych endometriozą.
  • Prawidłowy poziom progesteronu może zapobiegać odrzuceniu ciąży.
  • Inozytol, niepokalanek pospolity i maca mogą podnosić płodność.
  • U mężczyzn kreatyna, koenzym Q10, witamina E oraz N-acetylocysteina połączona z niektórymi witaminami mogą poprawiać płodność lub parametry nasienia.
  • Koenzym Q10 może także poprawiać płodność u kobiet, natomiast cynk może wpływać na płodność.
  • Kuracja preparatami ashwagandhy prowadzi do zwiększenia stężenia plemników, ich ruchliwości i objętości nasienia u mężczyzn.
  • Przewlekły stres może obniżać płodność u mężczyzn.
  • Ksenoestrogeny mogą zaburzać płodność.

Testosteron i hormony męskie

Testosteron jest hormonem, którego poziom może zależeć od stylu życia, składników odżywczych i działania niektórych roślin.

  • Aktywność fizyczna może podnosić poziom testosteronu, choć zwiększenie ćwiczeń aerobowych może prowadzić do jego obniżenia.
  • Sen może pomagać regulować poziom testosteronu, podobnie jak utrzymanie prawidłowej masy ciała.
  • Prawidłowy poziom witaminy D może podnosić poziom testosteronu u mężczyzn, a cynk może wpływać na utrzymywanie jego odpowiedniego poziomu.
  • Wielonienasycone kwasy tłuszczowe mogą zwiększać produkcję testosteronu u mężczyzn, natomiast oliwa z oliwek może podnosić jego poziom.
  • Kozieradka pospolita może podnosić poziom testosteronu u mężczyzn, podczas gdy buzdyganek naziemny może mieć w tym zakresie niską skuteczność.
  • Ostropest plamisty może regulować gospodarkę hormonalną u mężczyzn, a herbata matcha może regulować poziom testosteronu.
  • Niecierpek pospolity może działać antyandrogennie.
  • Cynamon może wyrównywać poziom testosteronu u kobiet oraz ograniczać jego syntezę.
  • Obniżony poziom testosteronu może być powodem częstego oddawania moczu.

Styl życia i metabolizm

Metabolizm może zmieniać się pod wpływem zaburzeń hormonów płciowych.

  • Zaburzenia hormonalne mogą prowadzić do otyłości.

Substancje zaburzające hormony

Niektóre substancje obecne w żywności i środowisku mogą naśladować hormony płciowe albo zakłócać ich działanie.

  • Mleko zawiera hormony płciowe, które mogą pobudzać powstawanie trądziku. Procesy odtłuszczania mogą zwiększać koncentrację hormonów zwierzęcych w nabiale.
  • Pestycydy, Flatany i mikroplastik mogą zaburzać gospodarkę hormonalną.
  • Ksenoestrogeny to związki chemiczne o budowie zbliżonej do estrogenów. Mogą wiązać się z receptorami estrogenowymi, działać antagonistycznie do estrogenów oraz zaburzać działanie punktów kontrolnych w organizmie.
  • Ksenoestrogeny mogą obniżać poziom testosteronu u mężczyzn i powodować nowotwory układu rozrodczego.
  • Bisfenol A może działać jak syntetyczny estrogen i naśladować estrogeny.
  • Hydroksymetyloglicynian sodu może powodować zaburzenia hormonalne, a paraksylen, będący pochodną benzenu, może zakłócać działanie estrogenu.
  • Fitoestrogeny w soi GMO mogą przyspieszać dojrzałość płciową oraz powodować problemy z tożsamością płciową.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Bezpieczeństwo stosowania środków wpływających na hormony płciowe zależy między innymi od chorób, przyjmowanych leków i rodzaju preparatu.

  • Szałwia może być przeciwwskazana przy nowotworach pobudzanych przez hormony estrogenne.
  • Antykoncepcja hormonalna może zwiększać krzepliwość krwi.
  • Niepokalanek pospolity może osłabiać działanie leków antykoncepcyjnych.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu