Działanie hormonów

Hormony to związki chemiczne produkowane przez gruczoły dokrewne, które są wydzielane do krwiobiegu i transportowane do różnych tkanek organizmu. Ich funkcją jest regulacja procesów fizjologicznych poprzez oddziaływanie na komórki docelowe, które posiadają odpowiednie receptory. Hormony wpływają na funkcje metaboliczne, wzrost, rozwój oraz utrzymanie homeostazy organizmu. Są one kluczowymi mediatorami w komunikacji między różnymi układami ciała.

Hormony to chemiczne przekaźniki regulujące wiele procesów w organizmie, między innymi metabolizm, wzrost, sen, nastrój i funkcje rozrodcze. Ich działanie bywa wiązane także z wpływem diety, aktywności fizycznej, stresu oraz środowiska.

Podstawy gospodarki hormonalnej

Hormony koordynują wiele procesów w organizmie, a ich równowaga zależy od współpracy gruczołów, narządów i receptorów.

  • Słońce może pomagać regulować hormony.
  • Hormony przysadki mózgowej mogą kontrolować wzrost organizmu.
  • Cytokiny prozapalne mogą zaburzać komunikację między hormonami a receptorami.
  • Prawidłowe funkcjonowanie wątroby może zapewniać równowagę hormonalną.
  • Regularne badania krwi mogą pomagać wykryć problemy hormonalne.
  • Pasożyty mogą wpływać na układ hormonalny.
  • Zaburzona gospodarka hormonalna może powodować choroby.
  • Problemy hormonalne mogą być objawem przeciążonej wątroby.

Hormony płciowe i płodność

Hormony płciowe, takie jak estrogeny i progesteron, odgrywają ważną rolę w funkcjonowaniu układu rozrodczego oraz płodności.

  • Aldehyd cynamonowy zawarty w cynamonie może zwiększać produkcję progesteronu.
  • Jagody mogą pomagać w równoważeniu poziomu żeńskich hormonów płciowych.
  • Jarmuż może wspierać równowagę hormonalną organizmu, w tym dotyczącą estrogenów.
  • Czerwona koniczyna może wpływać na równowagę hormonalną.
  • Niepokalanek pospolity może obniżać poziom prolaktyny.
  • Chemioterapia może prowadzić do wygaśnięcia czynności jajników.
  • Zbyt niskie stężenie estrogenów może sprzyjać powstawaniu anemii.
  • Ekstrakt z tarczycy brodawkowatej może zmniejszać produkcję estrogenów w mięśniakach.

Testosteron i libido

Poziom testosteronu i libido mogą zależeć zarówno od stylu życia, jak i od gospodarki hormonalnej.

  • Aktywność fizyczna może podnosić poziom testosteronu, jednak zwiększenie ćwiczeń aerobowych może prowadzić do jego obniżenia.
  • Sen może regulować poziom testosteronu, a utrzymanie prawidłowej masy ciała może go podnosić.
  • Prawidłowy poziom witaminy D może podnosić poziom testosteronu u mężczyzn. Na produkcję testosteronu może wpływać także selen, natomiast cynk może pomagać utrzymywać jego odpowiedni poziom.
  • Kozieradka pospolita może podnosić poziom testosteronu u mężczyzn i zwiększać libido. Żeń-szeń może pomagać utrzymać prawidłowy poziom libido, a wrotycz może wpływać na jego poprawę.
  • Ostropest plamisty może regulować gospodarkę hormonalną u mężczyzn, zaś herbata matcha może regulować poziom testosteronu.
  • Bor może zwiększać poziom testosteronu. Cynamon może wyrównywać oraz ograniczać syntezę testosteronu u kobiet.
  • Zbyt duże stężenie estrogenów może obniżać libido, podobnie jak wysoki poziom kortyzolu. U kobiet obniżony popęd seksualny może wynikać z zaburzeń hormonalnych.
  • Obniżony poziom testosteronu może być powodem częstego oddawania moczu.

Menopauza i miesiączka

Menopauza wiąże się ze zmianami hormonalnymi, które mogą wpływać na samopoczucie, cykl menstruacyjny i funkcjonowanie organizmu.

  • Terapia hormonalna może łagodzić objawy menopauzalne, a aktywność fizyczna może zmniejszać ich nasilenie i uspokajać przebieg menopauzy.
  • Na przebieg menopauzy może wpływać także holistyczne spojrzenie na organizm. Ziele skrzypu może łagodzić jej objawy, witamina D może je zmniejszać, a fitoestrogeny mogą ograniczać intensywność uderzeń gorąca.
  • W okresie menopauzy może pojawić się wzrost masy ciała. Post przerywany może wtedy przyspieszać utratę mięśni, a zanik mięśni po menopauzie może być związany ze spadkiem estrogenów.
  • Spadek estrogenów może być również powodem częstego oddawania moczu. Nadmiar estrogenu może natomiast przyczyniać się do powstawania mięśniaków.
  • Bóle miesiączkowe są wywołane zmianami hormonalnymi, a umiarkowana aktywność fizyczna może przynieść ulgę w dolegliwościach menstruacyjnych. Problemy menstruacyjne mogą wynikać z zaburzeń proporcji między stężeniem estradiolu i progesteronu.
  • Jod może regulować cykl menstruacyjny, a cynamon może pomagać utrzymać równowagę hormonalną w organizmie kobiety.
  • W celu zmniejszenia dolegliwości bólowych spowodowanych endometriozą stosuje się leczenie hormonalne.

Sen, stres i nastrój

Melatonina jest hormonem snu, a jej działanie wiąże się także z procesami zapalnymi, odczuwaniem bólu i równowagą oksydacyjną.

  • Może działać przeciwzapalnie, zmniejszać produkcję cząsteczek prozapalnych, działać przeciwbólowo oraz pełnić funkcję antyoksydantu.
  • Kortyzol jest hormonem przeciwstawnym do melatoniny, dlatego ich działanie wiąże się z odmiennym rytmem snu i czuwania.
  • Zaburzenia snu mogą prowadzić do spadku poziomu hormonu wzrostu oraz zwiększać poziom hormonu głodu.
  • Przewlekły stres może prowadzić do zaburzeń hormonalnych, a wzmożona aktywność fizyczna może wydzielać kortyzol.
  • Obniżony poziom testosteronu może być przyczyną wysokiego poziomu kortyzolu.
  • Spożywanie kwasów omega-3 może pomóc w obniżeniu poziomu hormonu stresu, a adaptogeny mogą zmniejszać poziom kortyzolu.
  • Uziemianie może regulować wydzielanie kortyzolu.
  • Oksytocyna jest hormonem odpowiedzialnym za samopoczucie.

Metabolizm i insulinooporność

Prawidłowa gospodarka insulinowa łączy przemiany cukrów z funkcjonowaniem hormonów, ponieważ organizm może wytwarzać insulinę w odpowiedzi na podaż cukru.

  • Insulinooporność może powodować zmiany hormonalne. U mężczyzn może zwiększać ilość hormonów żeńskich, a u kobiet — ilość hormonów męskich.
  • Z kolei zaburzenia hormonalne mogą prowadzić do otyłości.
  • Na prawidłową wrażliwość komórek na działanie insuliny może pomagać awokado.
  • Dieta bogata we fruktozę może sprzyjać rozregulowaniu gospodarki hormonalnej.
  • Witamina D może pomagać regulować poziom cukru, a zielona herbata — regulować poziom insuliny.
  • W czasie menopauzy post przerywany może pogarszać insulinooporność.

Dieta, zioła i suplementy

Dieta, zioła i suplementy mogą wpływać na różne elementy gospodarki hormonalnej, choć ich działanie zależy od zastosowanej substancji i organizmu.

  • Magnez może wpływać na działanie hormonów, a inozytol może pomagać regulować ich poziom.
  • Dziurawiec może pomagać wyregulować hormony. Podobne działanie przypisuje się olejkowi z rozmarynu, który może regulować układ hormonalny.
  • Nasiona kozieradki mogą regulować układ hormonalny, natomiast siemię lniane może wspomagać leczenie zaburzeń hormonalnych.
  • Niedobór białka może obniżać poziom hormonów wzrostu i hormonów tarczycy, a także prowadzić do zaburzeń równowagi hormonalnej.
  • Selen może regulować pracę receptorów estrogenowych oraz synchronizować tarczycę z organem końcowym.
  • Napar z kwiatów mniszka może normalizować pracę hormonów, podobnie jak nalewka z jego kwiatów.
  • Cytrulina może zwiększać poziom hormonu wzrostu, a L-arginina bierze udział w jego syntezie.
  • Nagietek lekarski może działać estrogennie. Kwiaty czeremchy mogą mieć działanie estrogenne, a jej wyciąg może wpływać na gospodarkę hormonalną i pomagać przy zaburzeniach hormonalnych.
  • Jod może regulować poziom estrogenu u kobiet, podczas gdy szałwia może obniżać poziom estrogenów.
  • Spożywanie brokułów może korzystnie wpływać na gospodarkę hormonalną u kobiet. Siemię lniane może zawierać antyoksydanty normalizujące poziom estrogenów we krwi.
  • Dziki pokrzyn może pobudzać produkcję progesteronu, a jagody, truskawki i maliny mogą pomagać w normalizacji jego poziomu.
  • Suplementacja witaminą D może podnosić poziom testosteronu. Witamina D może także hamować powstawanie przerzutów nowotworowych i opóźniać procesy starzenia się, natomiast witamina D3 może regulować funkcje limfocytów T.
  • Niecierpek pospolity może działać antyandrogennie.
  • Witamina C może pomagać regulować pracę nadnerczy, w których produkowany jest kortyzol.

Hormony a skóra i włosy

Hormony mogą wpływać na wygląd i kondycję skóry, włosów oraz paznokci.

  • Czynniki hormonalne mogą przyczyniać się do powstawania cellulitu.
  • Hormony płciowe obecne w mleku mogą pobudzać powstawanie trądziku.
  • Zwiększenie stężenia hormonów może powodować łojotokowe zapalenie skóry, a jego przyczyną mogą być także hormony matki.
  • Zaburzenia hormonalne mogą pogarszać stan paznokci.
  • Czynniki hormonalne mogą powodować nadmierne wypadanie włosów, podobnie jak zaburzenia równowagi między hormonami żeńskimi i męskimi.

Substancje zaburzające hormony

Substancje zaburzające hormony mogą pochodzić z żywności, rolnictwa, tworzyw sztucznych i innych źródeł.

  • Ksenoestrogeny to związki chemiczne, których budowa może przypominać żeńskie hormony płciowe, czyli estrogeny. Mogą wiązać się z receptorami estrogenowymi, działać antagonistycznie wobec estrogenów oraz zaburzać działanie punktów kontrolnych w organizmie. Przypisuje się im także możliwość powodowania zespołu policystycznych jajników.
  • Bisfenol A może działać jak syntetyczny estrogen i naśladować estrogeny, a także zaburzać gospodarkę hormonalną.
  • Pochodna benzenu wykorzystywana do produkcji butelek PET może wpływać na nieprawidłowe działanie estrogenu w organizmie człowieka. Paraksylen, również będący pochodną benzenu, może zakłócać działanie estrogenu, natomiast mikroplastik może zaburzać równowagę hormonalną.
  • Pestycydy mogą zaburzać gospodarkę hormonalną, a glifosat może zakłócać pracę układu hormonalnego. Flatany także mogą zaburzać gospodarkę hormonalną.
  • Procesy odtłuszczania mogą zwiększać koncentrację hormonów zwierzęcych w nabiale, dlatego nabiał odtłuszczony może zaburzać gospodarkę hormonalną.
  • Hydroksymetyloglicynian sodu może powodować zaburzenia hormonalne.
  • Jaja kurze mogą zawierać hormony niebezpieczne dla zdrowia.
  • Ekologiczna hodowla zwierząt może wykluczać szpikowanie zwierząt hormonami wzrostu.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Bezpieczeństwo stosowania substancji wpływających na gospodarkę hormonalną zależy od ich działania i stanu zdrowia.

  • Szałwia może być przeciwwskazana przy nowotworach pobudzanych przez hormony estrogenne.
  • Antykoncepcja hormonalna może zwiększać krzepliwość krwi.

Pozostałe zastosowania

Zaburzenia hormonalne mogą wpływać na funkcjonowanie różnych narządów i wiązać się z określonymi zastosowaniami leczenia hormonalnego.

  • Mogą obciążać wątrobę.
  • Problemy hormonalne mogą powodować zatrzymywanie wody w organizmie.
  • Inhibitory aromatazy mogą być stosowane jako leki na nowotwory piersi.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu