Choroby układu oddechowego

Choroby układu oddechowego obejmują infekcje, stany zapalne i zaburzenia wentylacji, które dotykają nosa, zatok, gardła, oskrzeli i płuc. Objawy często obejmują kaszel, duszność, świszczący oddech, katar i ból w klatce piersiowej; przyczyny mogą być zakaźne, alergiczne, środowiskowe lub związane z chorobami ogólnoustrojowymi. W praktykach ludowych i uzupełniających spotyka się wiele roślinnych i domowych środków przypisywanych łagodzeniu objawów lub wspieraniu odksztuszania, a także uwagi dotyczące czynników ryzyka i interakcji z leczeniem.

Kaszel może mieć charakter suchy lub mokry, a wsparcie obejmuje zarówno łagodzenie odruchu kaszlowego, jak i ułatwienie odkrztuszania wydzieliny 1.

• Syrop z sosny łagodzi kaszel i wspiera usuwanie zalegającej wydzieliny 94.
• Lilak pospolity bywa stosowany do łagodzenia kaszlu 8.
• Podbiał łagodzi suchy kaszel, w tym u palaczy 43, a w ogóle może łagodzić kaszel 1.
• Płucnica islandzka może wspomagać zdrowie palaczy, co bywa istotne przy kaszlu przewlekłym w tej grupie 1.
• Pelargonia afrykańska może być używana pomocniczo niezależnie od rodzaju kaszlu 1.
• Napary z forsycji, bazylii i gorczycy bywają stosowane przy kaszlu, przy czym gorczyca może wspomagać usuwanie flegmy 111.
• Miodunka plamista jest pomocna szczególnie przy suchym kaszlu 1.
• Żyworódka oraz gojnik mogą przynosić ulgę w kaszlu 11.
• Mięta meksykańska także bywa używana na kaszel 1.
• Rumianek może pomagać w zwalczaniu kaszlu 2.
• Napar ze skórki granatu może łagodzić objawy kaszlu palacza 1.
• Syrop z czarnej rzepy łagodzi kaszel 1.
• Maści z igliwia mogą być pomocne, gdy dokucza kaszel 1.
• Picie kawy z miodem może przynieść złagodzenie kaszlu 1.
• Saponiny ogólnie ułatwiają wykrztuszanie, dlatego rośliny, które je zawierają, bywają włączane do mieszanek.
• Babka lancetowata, mydlnica lekarska i krwawnica pospolita mogą działać wykrztuśnie, co sprzyja oczyszczaniu górnych dróg oddechowych 321.
• Żmijowiec, stosowany wewnętrznie, może działać przeciwkaszlowo 1.
• Kasztanowiec bywa surowcem w produkcji leków wykrztuśnych 1.
• Zakażenie glistą ludzką może prowadzić do kaszlu, dlatego przy przewlekłym kaszlu warto brać pod uwagę przyczyny pasożytnicze 1.
• W przebiegu grypy syrop z sosny może łagodzić dolegliwości, co bywa odczuwalne także jako złagodzenie kaszlu 4.

Zapalenie oskrzeli często łączy się z zalegającą, gęstą wydzieliną i podrażnieniem dróg oddechowych, więc w leczeniu objawowym szuka się środków, które łagodzą stan zapalny, upłynniają śluz i wspierają naturalne oczyszczanie oskrzeli.

• Lipa drobnolistna bywa stosowana przy zapaleniu oskrzeli 2.
• Kwiaty czarnego bzu mogą pomagać w tej dolegliwości 1.
• Miodunka plamista jest wymieniana jako pomocna przy zapaleniu oskrzeli 1.
• Lipa może dodatkowo upłynniać wydzielinę w gardle, co ułatwia jej odkrztuszanie 1.
• Syrop z czarnej rzepy może łagodzić objawy zapalenia oskrzeli 1.
• Pelargonia afrykańska bywa stosowana pomocniczo przy zapaleniu oskrzeli 1.
• Mydlnica lekarska może pomóc przy zapaleniu oskrzeli 1.
• Żyworódka może wspierać leczenie zapalenia oskrzeli 1.
• Imbir może łagodzić zapalenie oskrzeli 1.
• Arcydzięgiel Litwor może być stosowany w przebiegu zapalenia oskrzeli 1.
• Miodunce przypisuje się także łagodzenie objawów tej choroby 1.
• Chrzan może wspomagać leczenie zapalenia oskrzeli 1.
• Kaszel infekcyjny może słabnąć nocą, co niekiedy utrudnia ocenę postępu choroby w ciągu dnia 1.
• Czosnek może rozrzedzać wydzielinę z oskrzeli, co sprzyja oczyszczaniu dróg oddechowych 1.
• Napar z forsycji może rozrzedzać śluz 1.
• Pączki kasztanowca mogą wspomagać leczenie stanów zapalnych układu oddechowego 1.
• Mydlnica lekarska może również pomagać w nieżytach górnych dróg oddechowych 1.
• Podbiał może łagodzić infekcje górnych dróg oddechowych 2.
• Nagietek lekarski może przeciwdziałać infekcjom górnych dróg oddechowych 2.

Astma bywa chorobą zapalną dróg oddechowych 1.

• Olej z czarnuszki może pomagać w leczeniu astmy 3.
• Zielona herbata może łagodzić astmę 1.
• Niedobór witaminy D może zwiększać nasilenie astmy 1.
• Picie kawy może zmniejszać występowanie astmy, a także może poprawić czynności płuc 11.
• Miodunka plamista może łagodzić objawy astmy oskrzelowej 1.
• Podbiał pospolity może łagodzić objawy astmy 4.
• Chrzan może wspomagać leczenie astmy 1.
• Gojnik może pomagać przy astmie 1.
• Miodunka może być polecana przy astmie 1.
• Lipa może pomóc przy astmie, a także może regenerować układ oddechowy 23.
• L-arginina może nasilać astmę 1.

Zatoki to system jam połączonych z jamą nosową, a ich drożność zależy od sprawnego oczyszczania śluzowo-rzęskowego i braku przeszkód anatomicznych.

• Ssanie oleju bywa opisywane jako sposób na leczenie zatok 4.
• Roztwór soli fizjologicznej z dodatkiem wody utlenionej może zapobiegać powstawaniu wydzieliny w zatokach 2.
• Syrop z sosny może łagodzić katar i pomagać w nieżycie górnych dróg oddechowych 106.
• Syrop z kwiatów czarnego bzu może pomóc przy leczeniu zatok 2.
• Sól może odkażać chore gardło 1.
• Inhalacje parą wodną z dodatkiem olejków eterycznych mogą pomóc oczyścić zatoki 1.
• Wyciąg z eukaliptusa może pomóc przy zapaleniu zatok, a olejek eukaliptusowy może działać wspomagająco na chore zatoki 11.
• Kwiat lawendy bywa wskazywany jako środek mogący leczyć zatoki 1.
• Olej z czarnuszki może hamować stany zapalne w zatokach 1.
• Zakażenie układu oddechowego kandydozą może powodować nawracające zapalenie zatok 1.
• Picie dużej ilości płynów może sprzyjać zmniejszeniu wydzieliny zalegającej w zatokach 1.
• Wkraplanie soku z żyworódki do nosa może zmniejszać objawy zapalenia zatok 1.
• Ssanie języka może pomóc udrożnić zatoki 1.
• Objawem skazy białkowej u niemowląt może być katar 1.
• Skrzywienie przegrody nosowej może przyczyniać się do rozwoju zapalenia zatok 1.

Choroby układu oddechowego rozwijają się łatwiej, gdy organizm stale styka się z dymem tytoniowym, zanieczyszczonym powietrzem, otyłością lub wczesnymi zaburzeniami odporności i mikrobioty.

• Bierne wdychanie dymu papierosowego podrażnia śluzówkę nosa i może nasilać problemy z zatokami 1.

• Zanieczyszczone powietrze sprzyja nawracającym infekcjom górnych dróg oddechowych 1, a ich przebieg bywa cięższy 1 i ostry 1.

• Antymon, jako zanieczyszczenie środowiskowe, może wywoływać zaburzenia układu oddechowego 1.

• Wysoki poziom kwasu omega-6 w mleku matki może zwiększać u dziecka ryzyko rozwoju astmy 1.

• Antybiotyki podane w pierwszych miesiącach życia mogą podnieść ryzyko astmy w późniejszym okresie 1.

• Palenie tytoniu nie ogranicza się do płuc: może przyspieszać starzenie się skóry 1, zwiększać poziom trójglicerydów 1 i ryzyko zawału serca 1, a także udaru mózgu 1.

• U palaczy obserwuje się częstsze pogorszenie wzroku związane z plamką żółtą 1, możliwe wypadanie włosów 1 i niższy poziom folianów 1.

• Palenie może ograniczać wchłanianie potasu 1, a także zwiększać ryzyko rozwoju kamicy żółciowej 1.

• Antyoksydanty mogą częściowo chronić przed szkodliwymi skutkami dymu papierosowego, choć nie zastępują zaprzestania palenia 1.

• Zanieczyszczenia powietrza mogą napędzać przewlekły stan zapalny, który obciąża drogi oddechowe i zwiększa podatność na objawy 1.

• Otyłość to nie tylko metabolizm: może prowadzić do zmniejszenia pojemności płuc 1 i współwystępować z bezdechem sennym 1, a także sprzyjać jego pojawieniu się 1.

• Sama otyłość może być przyczyną chorób metabolicznych, które pośrednio pogarszają kondycję oddechową 1.

• Stan jamy ustnej też ma znaczenie: bakterie próchnicotwórcze obciążają układ immunologiczny 1, a choroby przyzębia mogą zwiększać ryzyko choroby wieńcowej, co ogranicza rezerwę wysiłkową i tolerancję duszności 1.

• Na co dzień pomaga unikanie dymu i smogu, kontrola masy ciała, leczenie chorób jamy ustnej i ostrożne stosowanie antybiotyków u najmłodszych; to proste działania, które redukują ekspozycję na czynniki ryzyka opisane wyżej.

Układ oddechowy łączy się z pracą serca, przewodem pokarmowym, jamą ustną i stanem ogólnym organizmu, dlatego objawy oddechowe często wynikają z przyczyn układowych lub niosą systemowe powikłania.

• Zadyszka po wysiłku może wynikać ze zwężenia tętnic okalających serce 1.
• Duszności mogą być objawem zawału serca 1, a spłycenie oddechu także może sygnalizować zawał 1.
• Problemy z oddychaniem mogą świadczyć o wstrząsie anafilaktycznym 1.
• Przewlekły stan zapalny może prowadzić do rozwoju chorób układu oddechowego 1.
• Zaburzenia lękowe mogą powodować zaburzoną pracę układu oddechowego 1.
• Gorzka czekolada może pomagać przy duszności 1.
• Suchy kaszel może być objawem pasożytów 1.
• Zgaga może towarzyszyć uczucie drapania w gardle 1, a choroba refluksowa przełyku może być jej przyczyną 1.
• Refluks może powodować ból w klatce piersiowej 1.
• Ropne czopy na migdałkach mogą powodować ból gardła 1 i nieprzyjemny zapach z ust 1.
• Choroby przyzębia mogą powodować wzrost ryzyka zapalenia zatoki szczękowej 1.
• Nie wykryty problem z wędzidełkiem u dzieci może powodować podrażnienie dróg oddechowych 1.
• Czerwone policzki mogą wskazywać na problemy z płucami 1.
• Nadciśnieniu mogą towarzyszyć choroby krążenia 1, a w jego przebiegu dolegliwości oddechowe mogą nasilać się przy obciążeniu.
• Choroby nerek mogą powodować puchnięcie nóg 1, co bywa mylone z obrzękami w chorobach sercowo‑płucnych.
• Grzybica układu moczowego może być powodem częstego oddawania moczu 1, a nasilone parcie i dyskomfort mogą pośrednio zaburzać spokojny rytm oddechu.

Proste zabiegi domowe potrafią złagodzić uczucie zalegania śluzu, ułatwić jego ewakuację i przynieść wyraźną ulgę w oddychaniu.

• Inhalacje pomagają oczyszczać zatoki 1, a do inhalacji można użyć soli fizjologicznej 1.
• Ogrzewanie okolic zatok zmniejsza dolegliwości bólowe 1.
• Oklepywanie klatki piersiowej pomaga, gdy flegma zalega i trudno ją ruszyć 1.
• Picie ciepłej wody rozrzedza śluz 1, a ciepłe napoje ogółem ułatwiają rozrzedzanie zalegającej wydzieliny 1.
• Kontrolowane oddychanie działa wyciszająco na organizm 1 i potrafi aktywować nerw błędny 1.
• N‑acetylocysteina uzupełnia poziom glutationów w płucach u palaczy 1.
• Dziewanna wielokwiatowa może ułatwiać odksztuszanie 1.
• Odwar z liści podbiału pospolitego wspomaga odkrztuszanie flegmy 1 i rozrzedza zalegającą wydzielinę 1.
• Czarny bez może wzmacniać błony śluzowe dróg oddechowych 1.
• Miodunka może wspierać leczenie nieżytów układu oddechowego 1.
• Oman wielki może pomóc w schorzeniach układu oddechowego 1.
• Lepiężnik bywa stosowany w schorzeniach układu oddechowego 1.
• Okłady z żyworódki mogą leczyć choroby dróg oddechowych 1.
• Bluszczyk kurdybanek może poprawiać stan układu oddechowego 1 i pomagać w jego schorzeniach 1.

Dieta i suplementy mogą realnie wspierać odporność i komfort oddychania, a przy kilku składnikach wskazuje się także na związek z ryzykiem infekcji czy nasileniem objawów.

• Jedzenie brokułów może zmniejszyć symptomy astmy 1.
• Czosnek może zmniejszać częstotliwość infekcji układu oddechowego 2.
• Witamina A może chronić nabłonek układu oddechowego przed drobnoustrojami 1.
• Witamina C może łagodzić objawy przeziębienia 1, a gdy jest przyjmowana na początku infekcji, może skrócić jej czas 1. Spożywanie witaminy C może też zmniejszać powikłania po przeziębieniu 1 i obniżać ryzyko zapalenia płuc 1.
• Niedobór witaminy D może zwiększać ryzyko przewlekłego zapalenia błony śluzowej nosa 1 i może powodować przeziębienie 1. Suplementacja witaminą D może łagodzić objawy zapalenia zatok 1. Niedobór tej witaminy może ponadto skutkować chorobami przyzębia, co bywa istotne przy przewlekłych dolegliwościach oddechowych 1.
• Paprocie mogą działać wspomagająco i stymulująco na układ oddechowy 12.
• Płucnica islandzka może wzmacniać układ oddechowy 1.
• Skrzyp polny może ułatwić funkcjonowanie układu oddechowego 1, a lnica pospolita może na ten układ działać 1.

Niektóre składniki roślinne stosowane na objawy ze strony dróg oddechowych mają istotne ograniczenia bezpieczeństwa, zwłaszcza u osób z chorobami przewlekłymi i u dzieci.

• Olejku sosnowego nie wolno używać w astmie oskrzelowej 1.
• Nie stosuje się go także u dziecka chorego na krztusiec 1.

Rośliny i preparaty ziołowe bywają stosowane jako uzupełnienie leczenia, gdy pojawiają się infekcje i podrażnienia w obrębie układu oddechowego.

• Chaber bławatek może łagodzić ból gardła 7.
• Arcydzięgiel litwor bywa stosowany pomocniczo w grypie 1.
• Spożywanie świeżego imbiru może zapobiegać przyczepianiu się wirusa RSV do nabłonka dróg oddechowych 1, a sam imbir może łagodzić dolegliwości związane ze stanami zapalnymi dróg oddechowych 2.
• Żywokost może być pomocny w schorzeniach układu oddechowego 1.
• Babka lancetowata może pomóc w chorobach dróg oddechowych 1.
• Napar z liści dziewanny może oddziaływać na układ oddechowy 1, a dziewanna może pomagać na infekcje górnych dróg oddechowych 1.
• Kocanka piaskowa może pomóc przy chorobach górnych dróg oddechowych 1.
• Czystek może pomóc na przeziębienie 2.
• Gajowiec żółty może wspomagać leczenie infekcji układu oddechowego 1.
• Skrzyp polny może łagodzić infekcje górnych dróg oddechowych 2.
• Lnica pospolita może być pomocna na cały układ oddechowy 1.
• Czeremcha może pomóc przy infekcjach górnych dróg oddechowych 1.
• Syrop z kwiatów czarnego bzu może łagodzić objawy kaszlu 2, a robinia akacjowa również może łagodzić objawy kaszlu 2.

Choroby układu oddechowego często splatają się z innymi układami i nawykami, dlatego objawy i wsparcie terapii wykraczają poza same płuca.

• N-acetylocysteina może chronić organizm przed zanieczyszczeniami środowiska 1 i jednocześnie pomóc zmniejszyć refluks żołądkowo-przełykowy 1.
• Zaburzenia funkcjonowania dolnego zwieracza przełyku mogą stanowić podstawę choroby refluksowej 1, a dolegliwości żołądkowo-jelitowe mogą wiązać się także z chorobami pasożytniczymi 1.
• Niedobór kwasu foliowego może prowadzić do niedotlenienia 1, które pogarsza tolerancję wysiłku i nasila duszność.
• Uziemianie organizmu może wspomagać układ oddechowy 1.
• Zaburzona flora bakteryjna w układzie oddechowym może powodować powstawanie flegmy 1.
• Przewlekły kaszel palacza może predysponować do wysiłkowego nietrzymania moczu 1.
• Chrapanie może być objawem przeciążonej wątroby 1.
• Zaburzenia czucia węchu mogą być objawem chorób nerek 1.
• Oddychanie do papierowego worka może pomóc na nadciśnienie 1.
• Palenie papierosów nasila dolegliwości menstruacyjne 1.
• Choroby serca mogą powodować puchnięcie nóg 1, a tlenek azotu może zapobiegać chorobom układu krążenia 1.
• Choroby przyzębia mogą zwiększać ryzyko wystąpienia zawału 1.
• Podagrycznik może łagodzić choroby układu pokarmowego 2.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.