Zastosowanie promieni słonecznych w przyrodzie

Promieniowanie słoneczne jest naturalnym źródłem światła i energii, niezbędnym między innymi roślinom do fotosyntezy. Wpływa także na organizmy żywe, skórę, rytm dobowy oraz syntezę witaminy D, ale nadmierna ekspozycja może być szkodliwa.

Światło i rozwój roślin

Liście mogą potrzebować promieni słonecznych do efektywnego przeprowadzania fotosyntezy, a dobry dostęp do światła może zwiększać jej intensywność. Odpowiednie nasłonecznienie może także sprzyjać rozwojowi wybranych roślin, choć ich wymagania dotyczące stanowiska bywają różne.

  • Dobry dostęp do światła może przyspieszać wzrost nasion pomidorów.
  • Hibiskusy i lawenda mogą najlepiej rosnąć na nasłonecznionym stanowisku.
  • Żyworódka może potrzebować nasłonecznionego stanowiska, natomiast najlepiej rosnąć przy umiarkowanym nasłonecznieniu.
  • Podlewanie trawnika w południe może prowadzić do oparzenia liści od słońca, gdy krople wody skupiają promienie na blaszce liściowej.

Promieniowanie UV a skóra

Promieniowanie słoneczne może przyczyniać się do starzenia skóry, a promieniowanie UVA może uszkadzać włókna kolagenowe. Promieniowanie UVB może powodować podrażnienia skóry, natomiast nadmiar słońca może sprzyjać powstawaniu przebarwień.

  • Filtry UV mogą chronić skórę przed starzeniem, zmniejszać ryzyko powstawania zmarszczek i chronić przed nowotworami.
  • Kremy z filtrami SPF mogą zmniejszać ryzyko przebarwień podczas stosowania retinolu.
  • Oliwa z oliwek, olej z kiełków pszenicy, olej ze słodkich migdałów, olej sezamowy, olej z awokado i olej z orzechów macadamia mogą zawierać ochronne filtry SPF.
  • Olej z pestek malin może chronić skórę przed promieniowaniem UV, a masło kakaowe przed szkodliwym promieniowaniem słonecznym.
  • Astaksantyna może chronić skórę przed działaniem promieni UV, natomiast mniszek lekarski może pomagać blokować szkodliwe promienie UVB.

Oparzenia słoneczne i pielęgnacja

Promieniowanie UVB może doprowadzić do oparzeń skóry. Przy poparzeniach słonecznych można sięgnąć po maści z kwasem hialuronowym, poprawiającym poziom nawilżenia naskórka.

  • W regeneracji skóry poparzonej słońcem może pomóc sok wyciśnięty z żywego aloesu, a ziele żywokostu może łagodzić oparzenia słoneczne.
  • Na oparzenia słoneczne mogą pomóc okłady z owsianki, nagietka, kwasu borowego, zimnej maślanki, zimnego kefiru, zimnego zsiadłego mleka oraz zimnego jogurtu.
  • Stosuje się także okłady z plasterków schłodzonych ogórków i pomidorów.
  • Olej z czarnuszki może niwelować skutki oparzeń słonecznych.
  • Przy łagodnych oparzeniach słonecznych u dzieci może pomóc ekstrakt z cebuli i czosnku.
  • Przy poparzeniach słonecznych wskazana może być suplementacja witaminą E oraz witaminą C.

Słońce i witamina D

Światło słoneczne może zwiększać poziom witaminy D w organizmie, a niewystarczająca ekspozycja na słońce może prowadzić do jej niedoboru. Szyba może blokować produkcję witaminy D w organizmie pod wpływem światła słonecznego. Witamina D może zwiększać odporność organizmu i zmniejszać ryzyko zachorowania na nowotwory.

  • Z wiekiem spada zdolność skóry do syntezy witaminy D, a starzenie się może także zmniejszać jej zdolność do wchłaniania witaminy D.
  • Witamina D może działać przeciwnowotworowo, hamować powstawanie przerzutów nowotworowych, zapobiegać nowotworom oraz obniżać śmiertelność w przypadku chorób nowotworowych.
  • Może również opóźniać procesy starzenia się, zwiększać biodostępność wapnia i pomagać w leczeniu dny moczanowej.
  • Lampa UVB może pomóc suplementować witaminę D3, a witamina D3 w formie kropli może być dobrze przyswajalna.

Sen, hormony i samopoczucie

Słońce może wpływać na gospodarkę hormonalną, w tym regulować poziom melatoniny i kortyzolu. Może także zwiększać produkcję serotoniny w mózgu.

  • Poranne światło może obniżać poziom kortyzolu w ciągu dnia i zmniejszać stres.
  • Redukcja światła może polepszać jakość snu, natomiast niebieskie światło może powodować nieproduktywny sen.
  • Ciemne zasłony i opaski na oczy mogą zatrzymywać światło niebieskie.

Odżywianie i antyoksydanty

Likopen może chronić skórę przed promieniowaniem słonecznym, zwiększać jej odporność na promieniowanie UV, chronić komórki przed tym promieniowaniem oraz zmniejszać ryzyko oparzeń słonecznych. Witamina E może chronić przed promieniowaniem słonecznym, a witamina A może zapobiegać starzeniu skóry wywołanemu jego działaniem. Selen może odwracać uszkodzenia skóry wywołane promieniowaniem ultrafioletowym. Słońce może natomiast powodować rozkład witaminy C.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Preparaty z filtrem UVB mogą powodować zaburzenia w produkcji witaminy D. Przebarwienia mogą być symptomem przedawkowania słońca.

  • Arcydzięgiel litwor może zwiększać wrażliwość skóry na promienie słoneczne, a Dong Quai może powodować jej uwrażliwienie na promieniowanie słoneczne.
  • Chlorella może mieć działanie światłouczulające.
  • Osoby korzystające z solarium mogą być narażone na przedwczesne starzenie się skóry.
  • Preparaty chroniące przed słońcem i kremy z filtrem UV mogą prowadzić do rozwoju raka skóry.
  • Oxybenzone, składnik preparatów chroniących przed słońcem, może prowadzić do rozwoju raka skóry, powodować zatrucie organizmu oraz przyczyniać się do zachorowania na endometriozę.
  • Oxybenzone może powodować problemy hormonalne i przyczyniać się do reakcji alergicznych skóry.
  • Używany przez kobiety w ciąży oxybenzone może powodować niedorozwój płodu oraz prowadzić do chronicznych chorób u dzieci.
  • Stearynian butylu, składnik preparatów chroniących przed słońcem, może powodować powstawanie zaskórników, zaburzenia funkcjonowania komórek skóry i reakcje uczuleniowe.

Pozostałe zastosowania

Kontakt ze słońcem może być korzystny dla zdrowia. Włosy człowieka mogą przewodzić energię ze słońca.

  • Pelagra może nasilać się pod wpływem słońca.
  • Kora kasztanowca może absorbować promieniowanie UV i jednocześnie emitować jasnoniebieskie światło, czyli wykazywać fluorescencję.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu