Zastosowanie terapeutyczne roślin

Zastosowanie terapeutyczne roślin odnosi się do wykorzystania różnych gatunków roślin w celach leczniczych. Rośliny te mogą być stosowane w formie surowców zielarskich, ekstraktów, naparów, maści czy innych preparatów. W medycynie naturalnej i tradycyjnej rośliny odgrywają ważną rolę jako źródło substancji aktywnych, które wpływają na organizm człowieka. Terapie oparte na roślinach są częścią fitoterapii, która jest dziedziną zajmującą się leczeniem i profilaktyką za pomocą roślin.

Zastosowanie terapeutyczne roślin obejmuje wykorzystywanie ziół, ekstraktów, olejów i innych preparatów roślinnych we wspomaganiu zdrowia. Roślinom przypisuje się między innymi działanie przeciwzapalne, przeciwdrobnoustrojowe, uspokajające oraz wspierające funkcjonowanie wybranych układów organizmu.

Stany zapalne i ból

Stany zapalne i ból obejmują dolegliwości, przy których niektóre rośliny, ich części oraz zawarte w nich substancje mogą mieć działanie łagodzące.

  • Rzeżucha wykazuje właściwości przeciwzapalne, podobnie jak rozmaryn i jego olejek.
  • Wierzbownica drobnokwiatowa może wykazywać działanie przeciwbólowe.
  • Zielona herbata może wykazywać działanie przeciwzapalne, a awokado może mieć takie właściwości.
  • Sok z żyworódki może mieć właściwości przeciwzapalne, podobnie jak żyworódka.
  • Robinia akacjowa może wykazywać działanie przeciwzapalne i pomagać przy chorobach reumatycznych.
  • Kwiaty czarnego bzu mogą łagodzić objawy reumatyzmu.
  • Szałwia ma właściwości przeciwzapalne, a ziele skrzypu może wykazywać takie działanie.
  • Leki na bazie kasztanowca pospolitego mogą zapobiegać stanom zapalnym. Wyciągi z jego liści, kory i pędów mogą wykazywać działanie przeciwzapalne.
  • Aloes ma działanie przeciwzapalne, podobnie jak czereśnie.
  • Wodór może redukować zapalenia w organizmie.
  • Dzika róża może pomagać łagodzić ból, a kawa może mieć właściwości przeciwbólowe.
  • Wrotycz może mieć działanie przeciwzapalne, podobnie jak ostropest plamisty, goździki i karob.
  • Polifenole mogą mieć działanie przeciwzapalne, a produkty bogate w polifenole mogą pomagać łagodzić stany zapalne.
  • Kwiaty forsycji mogą pomagać przy alergii.
  • Oliwa z oliwek może mieć działanie przeciwzapalne, podobnie jak liście laurowe.
  • Korzeń żywokostu może działać przeciwbólowo.

Zakażenia i pasożyty

Zastosowanie terapeutyczne roślin obejmuje także wspomaganie walki z bakteriami, grzybami, wirusami i pasożytami.

  • Wyciągi z jeżówki purpurowej mogą działać przeciwbakteryjnie, podobnie jak wierzbownica drobnokwiatowa.
  • Goździki mogą mieć terapeutyczne zastosowanie jako środek przeciw lambliozie oraz wykazywać działanie przeciwdrobnoustrojowe.
  • Wrotycz może działać przeciwpasożytniczo i pomagać w kuracjach przeciwpasożytniczych.
  • Spożywanie kwiatów czarnego bzu może łagodzić objawy odry, a zielona herbata może wykazywać działanie przeciwwirusowe.
  • Rzeżucha wykazuje właściwości przeciwgrzybicze. Podobne działanie może mieć aloes, oliwa z oliwek, olejek z oregano, kurkuma, żyworódka, jałowiec pospolity oraz łopian.
  • Propolis może mieć działanie grzybobójcze i uzupełniać przeciwgrzybicze działanie fitoncydów. Srebro może natomiast wzmagać przeciwdrobnoustrojowe działanie propolisu.
  • Warzywa kapustne mogą być pomocne w leczeniu grzybicy.
  • Olejek z drzewa herbacianego może pomagać odstraszać insekty.

Układ nerwowy i samopoczucie

Rośliny mogą wspierać układ nerwowy, samopoczucie oraz sprawność poznawczą na różne sposoby.

  • Rozmaryn może działać przeciwdepresyjnie i pomagać w stanach depresyjnych.
  • Zielona herbata może wspomagać układ nerwowy, poprawiać funkcje poznawcze oraz funkcjonowanie mózgu.
  • Jej spożywanie może również obniżać poziom kortyzolu, łagodzić skutki kaca i zmniejszać ryzyko rozwoju zaburzeń poznawczych.
  • Zastosowanie robinii akacjowej może przyczyniać się do spokoju nerwowego.
  • Dzika róża może wykazywać właściwości uspokajające, a róża pomarszczona może działać antydepresyjnie i uspokajająco.
  • Ashwagandha może znajdować zastosowanie we wspomaganiu farmakoterapii w chorobie Alzheimera.
  • Regularne stosowanie ziół adaptogennych może wzmacniać odporność na stres.
  • Polifenole zawarte w borówkach mogą wspomagać funkcje psychomotoryczne.
  • Olejek z jałowca pospolitego może być wykorzystywany w aromaterapii.

Układ trawienny

Rośliny lecznicze mogą wspierać układ trawienny na różne sposoby, od łagodzenia zaburzeń trawiennych po pobudzanie wydzielania soków trawiennych.

  • Odwar ze szczawiu lancetowatego może pomagać przy zaburzeniach trawiennych.
  • Wrotycz może zwiększać wydzielanie soków trawiennych.
  • Kwiat rumianku może pomagać w zaburzeniach trawiennych.
  • Szałwia może mieć zastosowanie przy kolkach i bólach brzucha.
  • Lilak pospolity może wspomagać układ trawienny.
  • Krwawnik pospolity może być stosowany przy zaburzeniach trawiennych.
  • Sok z aloesu może wspomagać procesy trawienne.

Układ krążenia

Rośliny lecznicze i preparaty roślinne mogą wspierać różne aspekty funkcjonowania układu krążenia.

  • Propolis może mieć działanie przeciwzakrzepowe oraz przeciwzawałowe.
  • Wyciągi z owoców kasztanowca mogą wspomagać leczenie żylaków kończyn, a wyciągi z kasztanowca mogą pomagać w stanach zapalnych żył.
  • Wyciągi z nasion kasztanowca mogą wspomagać leczenie zaburzeń krążenia żylnego mózgu.
  • Herbata z głogu może działać przeciwmiażdżycowo.
  • Goździki mogą mieć działanie przeciwmiażdżycowe.
  • Gotu kola ma właściwości przeciwzakrzepowe.

Nowotwory i chemioterapia

Rośliny i produkty roślinne mogą odgrywać różną rolę w profilaktyce nowotworów oraz wspieraniu terapii onkologicznych, w tym łagodzeniu ich następstw.

  • Rośliny strączkowe mogą zmniejszać ryzyko rozwoju raka piersi, a orzechy mogą mieć właściwości antynowotworowe.
  • Oliwa z oliwek może wykazywać właściwości antynowotworowe. Podobne działanie może mieć kawa.
  • Guzy na brzozie mogą być wykorzystywane jako środki przeciwnowotworowe.
  • Glistnik jaskółcze ziele może mieć działanie przeciwnowotworowe.
  • Śledzienica może być stosowana w terapiach onkologicznych.
  • Czosnek może łagodzić efekty leków chemioterapeutycznych, a ostropest plamisty może zmniejszać negatywne skutki chemioterapii.
  • Olej z czarnuszki może łagodzić objawy radioterapii.
  • Olej z wiesiołka w połączeniu z kwasem rybim może zmniejszać powikłania po chemioterapii.

Skóra, kości i urazy

Rośliny i ich części bywają wykorzystywane pomocniczo przy obrzękach, urazach, dolegliwościach stawowych, osteoporozie oraz wybranych chorobach skóry.

  • Wyciągi z nasion kasztanowca mogą wspomagać leczenie obrzęków pooperacyjnych oraz pourazowych.
  • Róża pomarszczona i dzika róża mogą działać pomocniczo w leczeniu zapalenia stawów.
  • Nawłoć pospolita może być stosowana w terapiach reumatycznych, a kwiaty czarnego bzu mogą pomagać w leczeniu chorób reumatycznych.
  • W przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów pomocne mogą być CBD, korzeń żywokostu oraz lilak, który może łagodzić objawy tego schorzenia.
  • Podagrycznik może łagodzić choroby reumatyczne, czyściec leśny może wspomagać leczenie chorób reumatologicznych, a kwiat lawendy może pomagać przy dolegliwościach związanych z reumatyzmem.
  • Korzeń żywokostu może pomagać w leczeniu urazów kości.
  • Ostropest plamisty stosuje się w leczeniu osteoporozy.
  • Grochowiny mogą pomagać w leczeniu atopowego zapalenia skóry, a łopian może wspomagać leczenie chorób skórnych.

Układ oddechowy

Rośliny lecznicze mogą być wykorzystywane przy dolegliwościach gardła, zatok, astmie oraz zaleganiu wydzieliny w drogach oddechowych.

  • Syrop z kwiatów czarnego bzu może pomagać w leczeniu zatok.
  • Szałwia może mieć zastosowanie przy bólu gardła i zapaleniu migdałków.
  • Ziele tymianku może być preparatem roślinnym zalecanym przy zapaleniu zatok.
  • Rozmaryn może być stosowany jako preparat roślinny zalecany przy zapaleniu zatok.
  • Zielona herbata może łagodzić astmę.
  • Preparat z korzenia goryczki może pomagać przy zapaleniu zatok.
  • Mydlnica lekarska może mieć właściwości wykrztuśne.
  • Kwiat lawendy może pomagać w leczeniu zatok.
  • Wyciąg z eukaliptusa może pomagać przy zapaleniu zatok.

Odporność i metabolizm

Rośliny mogą wspierać odporność i dostarczać składników ważnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.

  • Igliwie może być wykorzystywane w terapii szkorbutu.
  • Rozmaryn może działać antyoksydacyjnie, a kwiaty klonu mogą wykazywać działanie przeciwalergiczne.
  • Zielona herbata zawiera przeciwutleniacze, może neutralizować wolne rodniki, a poziom jej przeciwutleniaczy może wpływać na poprawę ogólnego zdrowia. Może także działać odkwaszająco.
  • Ostropest plamisty działa antyoksydacyjnie, podobnie jak dzika róża.
  • Sok z liści łopianu może mieć działanie antyoksydacyjne.
  • Rośliny strączkowe mogą zawierać kwas foliowy, a spożywanie roślin z rodzaju Amsinckia może dostarczać składniki odżywcze.
  • Herbata z łopianu może wspierać układ odpornościowy, natomiast łopian może wspierać leczenie chorób metabolicznych.
  • Aloes może działać immunostymulująco, a żyworódka może pomagać przy chorobach autoagresywnych.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Bezpieczeństwo stosowania roślin i preparatów roślinnych zależy od ich właściwości, dawki oraz połączenia z lekami.

  • Oleje roślinne mogą powodować nowotwory.
  • Olej CBD może mieć właściwości psychoaktywne.
  • Siemię lniane bywa stosowane jako alternatywa dla zastępczej terapii hormonalnej, gdy istnieją przeciwwskazania do jej stosowania.
  • W pyłkach roślin mogą pojawiać się białka alergizujące.
  • Naturalne metody stosowane przy zakażeniu Helicobacter pylori mogą łagodzić skutki uboczne leków.
  • Grzyby reishi mogą wspomagać działanie środków nasennych.
  • Goździki mogą wzmacniać działanie leków przeciwgrzybiczych.

Rośliny lecznicze i preparaty

Rośliny lecznicze mogą być wykorzystywane zarówno bezpośrednio, jak i jako surowiec do przygotowywania preparatów.

  • Preparaty roślinne na bazie karbieńca pospolitego mogą łagodzić nadczynność tarczycy.
  • Kwiaty kasztanowca zwyczajnego mogą mieć właściwości lecznicze i służyć do produkcji leków.
  • Owoce kasztanowca mogą mieć właściwości lecznicze i być wykorzystywane do produkcji leków.
  • Mniszek lekarski może być rośliną leczniczą.
  • Żyworódka może nadawać się do celów leczniczych i mieć właściwości lecznicze.
  • Jasnota purpurowa może być rośliną leczniczą.
  • Czyściec leśny może mieć właściwości lecznicze.

Substancje i działanie roślin

Rośliny mogą dostarczać substancji o różnych właściwościach i działaniach biologicznych.

  • Drzewa wydzielają substancje fitocynowe.
  • Róża pomarszczona może wykazywać działanie rozkurczające, podobnie jak robinia akacjowa.
  • Zielona herbata może posiadać galusan epigallokatechiny i może wydłużać życie.

Przygotowanie ziół

Przygotowanie ziół może wpływać na zachowanie lub uzyskanie ich właściwości leczniczych.

  • Napar z liści lepiężnika może służyć do celów leczniczych.
  • Napar z kwiatów lawendy może posiadać działanie moczopędne.
  • Gotowanie ziół zawierających krzem może zwiększać ich skuteczność.
  • Kwiaty mniszka mogą zachować właściwości lecznicze po wysuszeniu.

Pozostałe zastosowania

Dieta roślinna może zmniejszać postęp chorób nerek.

  • Jej zastosowanie może wspierać postępowanie dietetyczne u osób z chorobami nerek.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu