Profilaktyka nowotworowa

Profilaktyka nowotworowa obejmuje działania mające na celu zmniejszenie ryzyka rozwoju chorób nowotworowych. Składa się na nią zestaw metod i strategii, które są stosowane w celu zapobiegania pojawieniu się nowotworów. Obejmuje zarówno działania indywidualne, jak i populacyjne, które mogą obejmować zmiany w stylu życia, kontrolę czynników ryzyka oraz wczesne wykrywanie. Profilaktyka ta jest ważnym elementem zdrowia publicznego.

Profilaktyka nowotworowa obejmuje działania i czynniki, które mogą wpływać na ryzyko rozwoju chorób nowotworowych. Bywa wiązana z dietą, stylem życia, stanem organizmu oraz ograniczaniem kontaktu z niektórymi szkodliwymi czynnikami.

Dieta i żywienie

Sposób odżywiania może wpływać na ryzyko występowania, nawrotu i rozwoju różnych nowotworów, zależnie od rodzaju produktów oraz ich ilości.

  • Dieta śródziemnomorska może zmniejszać ryzyko raka piersi oraz nawrotu raka jelita grubego.
  • Warzywa i owoce mogą chronić przed wieloma nowotworami. Zwiększenie spożycia warzyw może zmniejszać ryzyko pojawienia się przerzutów, podobnie jak zwiększenie spożycia owoców.
  • Spożywanie marchwi może zmniejszać ryzyko nowotworu. Brokuły mogą zmniejszać ryzyko niektórych nowotworów, a jarmuż może ograniczać ich występowanie.
  • Borówki mogą ograniczać występowanie raka trzustki. Orzechy brazylijskie mogą obniżać ryzyko wystąpienia nowotworów.
  • Nasiona chia mogą zmniejszać ryzyko rozwoju raka piersi, ale mogą też zwiększać prawdopodobieństwo zachorowania na raka prostaty.
  • Błonnik może zmniejszać ryzyko raka trzustki, przełyku i wątroby, a także nowotworów przewodu pokarmowego. Może również zmniejszać ryzyko nawrotu raka jelita grubego oraz opóźniać wystąpienie szpiczaka mnogiego. Skrobia oporna może zmniejszać ryzyko nowotworów jelita.
  • Kawa może zmniejszać ryzyko nowotworu trzustki, jamy ustnej, wątroby i trzonu macicy. Kofeina zawarta w kawie może pomagać zmniejszać ryzyko pojawienia się nowotworów. Picie kawy może także zmniejszać ryzyko nawrotu nowotworów, w tym raka jelita grubego.
  • Spożywanie wysokoprzetworzonej i przetworzonej żywności może sprzyjać występowaniu nowotworów. Wysokoprzetworzona żywność może również zwiększać ryzyko raka jelita grubego.
  • Przetworzone czerwone mięso może zwiększać ryzyko nowotworu trzustki. Spożywanie smażonych potraw może zwiększać ryzyko powstawania nowotworów.
  • Tłuszcze trans mogą zwiększać ryzyko rozwoju nowotworów, a nadmiar olejów roślinnych może zwiększać ryzyko nowotworów. Ograniczenie spożycia tłuszczu może zmniejszać ryzyko przerzutów, podobnie jak ograniczenie spożycia tłuszczów nasyconych odzwierzęcych.
  • Rafinowane węglowodany mogą zwiększać ryzyko pojawienia się nowotworów. Nadmiar cukru w diecie może zwiększać ryzyko nowotworów, w tym nowotworu trzustki. Wysokie spożycie fruktozy może prowadzić do rozwoju chorób nowotworowych.
  • Sztuczne słodziki mogą zwiększać ryzyko rozwoju nowotworów. Napoje słodzone mogą przyczyniać się do rozwoju nowotworu piersi i zwiększać ryzyko nowotworu trzustki.

Witaminy i składniki odżywcze

Znaczenie w profilaktyce nowotworowej może mieć prawidłowe stężenie witaminy D, które może wiązać się ze zmniejszeniem ryzyka chorób nowotworowych.

  • Niedobór witaminy D może zwiększać ryzyko nowotworów, a także wiązać się z wyższym ryzykiem raka jelita grubego.
  • U chorych na raka niedobór witaminy D może zwiększać śmiertelność w przypadku raka prostaty, jelita grubego, płuc oraz żołądka.
  • Kwasy omega-3 mogą mieć korzystne działanie prewencyjne w przypadku nowotworów, a witamina C może zmniejszać ryzyko ich rozwoju.
  • Niedobór jodu może zwiększać ryzyko nowotworów, podobnie jak niedobór białka.
  • Likopen może zmniejszać ryzyko nowotworów, a astaksantyna może hamować rozwój nowotworu piersi.
  • Glicyna może zmniejszać ryzyko rozwoju nowotworu trzustki.
  • Antyoksydanty mogą ułatwiać organizmowi detoksykację kancerogenów.
  • Przewlekłe niedobory witaminy B12 mogą zwiększać ryzyko raka żołądka, natomiast niedobór witaminy B6 może zwiększać ryzyko raka jelita grubego.
  • Magnez może zmniejszać ryzyko raka jelita grubego, a spożycie wapnia może zmniejszać ryzyko nowotworu jelita grubego.
  • Koenzym Q10 może zmniejszać ryzyko pojawienia się raka, zaś N-acetylocysteina może zmniejszać ryzyko zachorowania na raka.
  • Selen może zmniejszać ryzyko raka prostaty.
  • Melatonina może przeciwdziałać nowotworom, a inozytol może pomagać w walce z nowotworami.
  • Suplementacja wapnia razem z witaminą D może zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka płuc.

Rośliny i produkty naturalne

Niektóre rośliny i produkty naturalne mogą wspomagać profilaktykę chorób nowotworowych, a określenie „superżywność” bywa łączone z takim działaniem.

  • Siemię lniane może wspomagać profilaktykę nowotworów, podobnie jak sok z granatu, który może zmniejszać ich ryzyko.
  • Podagrycznik może być wykorzystywany w profilaktyce przeciwnowotworowej, a berberys może zmniejszać ryzyko wystąpienia nowotworów.
  • Kawa może zmniejszać ryzyko nowotworu prostaty, nowotworu skóry oraz nowotworu jelita grubego.
  • Kozieradka pospolita może mieć właściwości przeciwnowotworowe w przypadku raka piersi.
  • Lilak może zatrzymywać rozwój nowotworów.
  • Goździki mogą niszczyć komórki nowotworowe, hamować rozwój raka piersi oraz raka jelita grubego.
  • Picie zielonej herbaty może przeciwdziałać nowotworom i zmniejszać ryzyko ich pojawienia się, a sama zielona herbata może zmniejszać ryzyko wystąpienia raka piersi.
  • Płukanie ust olejem może przeciwdziałać nowotworom.
  • Rzodkiewka może działać antynowotworowo, natomiast cebula może zmniejszać ryzyko pojawienia się nowotworów.
  • Kurkuma może zapobiegać powstawaniu nowotworów.
  • Skrzyp polny może wykazywać działanie przeciwnowotworowe.
  • Pokrzywa może mieć działanie i właściwości przeciwnowotworowe.
  • Bufadienolidy mogą hamować rozrost komórek nowotworowych.
  • Nagietek lekarski może wykazywać działanie przeciwnowotworowe.
  • Pomidory mogą zmniejszać ryzyko raka prostaty, a spożywanie jabłek może zmniejszać ryzyko nowotworu jelita grubego.
  • Likopen może zapobiegać rakowi trzustki.
  • Czosnek może zmniejszać ryzyko wystąpienia raka jelita grubego.

Styl życia i metabolizm

Otyłość może zwiększać podatność na choroby nowotworowe, być przyczyną ich rozwoju i prowadzić do powstawania nowotworów.

  • Wraz z wiekiem może wzrastać ryzyko zachorowania na nowotwory.
  • Otyłość może sprzyjać powstawaniu raka trzustki, raka jelita grubego, raka pęcherzyka żółciowego, raka szyjki macicy oraz raka wątroby.
  • Ciężka otyłość może sprzyjać powstawaniu raka prostaty u mężczyzn, a otyłość — raka sutka.
  • Podwyższony poziom trójglicerydów może zwiększać ryzyko wystąpienia chorób nowotworowych. Insulinooporność może sprzyjać rozwojowi nowotworów, a glukoza może być przyczyną nowotworu.
  • Utrata masy ciała może zmniejszać ryzyko pojawienia się przerzutów nowotworowych.
  • Siedzący tryb życia może zwiększać ryzyko nowotworu okrężnicy.
  • Stres, zwłaszcza jego nadmiar, może zwiększać podatność na nowotwory i sprzyjać rozwojowi nowotworu.
  • Niedobór snu może zwiększać ryzyko nowotworów.
  • Alkohol może sprzyjać rozwojowi niektórych nowotworów i prowadzić do nowotworów, a jego spożywanie może zwiększać ryzyko rozwoju nowotworu jelita grubego.

Zapalenie, odporność i mikrobiota

Przewlekły stan zapalny, odporność i mikrobiota jelitowa mogą mieć znaczenie w profilaktyce nowotworowej.

  • Stany zapalne mogą zwiększać ryzyko nowotworów, a przewlekły stan zapalny może być przyczyną nowotworu.
  • Przewlekłe stany zapalne w organizmie mogą prowadzić do rozwoju nowotworów.
  • Słaby układ odpornościowy może utrudniać walkę z nowotworem.
  • Probiotyki mogą pomagać w chorobach nowotworowych.
  • Stosowanie probiotyków po operacji raka jelita grubego może poprawiać ochronę wyściółki jelit.

Czynniki środowiskowe i zakażenia

Czynniki środowiskowe, zakażenia oraz niektóre warunki związane z codzienną ekspozycją mogą wpływać na ryzyko rozwoju nowotworów.

  • Pestycydy mogą zwiększać ryzyko nowotworów.
  • Ftalany mogą przyczyniać się do powstawania nowotworów, a ich użycie do produkcji opakowań może sprzyjać rozwojowi chorób nowotworowych.
  • Dwutlenek tytanu może powodować powstawanie nowotworów.
  • Nanoplastik może powodować nowotwory.
  • Bisfenol A może przyczyniać się do rozwoju nowotworu piersi oraz nowotworu prostaty.
  • Przywra żylna może powodować nowotwory.
  • Pasożyty mogą powodować raka.
  • Jednoczesne zakażenie Helicobacter pylori i wysokie spożycie soli może zwiększać ryzyko raka żołądka.
  • Picie bardzo gorącej kawy może zwiększać ryzyko nowotworu przełyku.
  • Pleśń może przyczyniać się do rozwoju chorób nowotworowych.
  • Nieodpowiednia higiena jamy ustnej może prowadzić do chorób nowotworowych.

Wsparcie leczenia onkologicznego

Wsparcie leczenia onkologicznego może obejmować różne metody, składniki i produkty, którym przypisuje się działanie przeciwnowotworowe lub łagodzenie skutków terapii.

  • Witamina D może zwiększać przeżywalność osób z nowotworami, a także obniżać śmiertelność w chorobach nowotworowych.
  • Melatonina może wspomagać leczenie nowotworów i zapobiegać przerzutom nowotworowym.
  • Połączenie koenzymu Q10, selenu, witaminy C, beta-karotenu i kwasu foliowego może zwiększać przeżywalność w końcowym stadium nowotworów. Sam koenzym Q10 może natomiast zmniejszać ryzyko pojawienia się przerzutów rakowych.
  • Wodór może mieć terapeutyczne działanie w przypadku przerzutów nowotworów, a inhalacje wodorem mogą poprawiać markery nowotworowe.
  • Dieta imitująca post może wspierać walkę z nowotworami, a w połączeniu z chemioterapią może hamować ich rozwój.
  • Śledzienica może wspierać leczenie chorób nowotworowych i być stosowana w terapiach onkologicznych.
  • Ostropest plamisty może zmniejszać negatywne skutki chemioterapii, natomiast kwas masłowy może łagodzić skutki uboczne stosowania leków nowotworowych.
  • Hipertermia może wspomagać leczenie nowotworów.
  • Kolostrum może zwalczać komórki nowotworowe, podobnie jak CBD.
  • Czosnek może wspomóc leczenie chorób nowotworowych, a jagody goji mogą zahamować postęp nowotworu.
  • Kwasy omega-9 mogą wspierać leczenie nowotworów.
  • Stosowanie probiotyków podczas radioterapii może zmniejszać częstość biegunek.

Wczesne wykrywanie nowotworów

Wczesne wykrywanie nowotworów może ułatwiać szybkie rozpoznanie niepokojących zmian.

  • Regularne badania diagnostyczne mogą pomagać we wczesnym wykrywaniu chorób.
  • Podwyższony lub wysoki poziom witaminy B12 może być objawem nowotworu albo sugerować jego występowanie.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Bezpieczeństwo w profilaktyce nowotworowej wymaga uwzględniania możliwych przeciwwskazań i niepożądanych skutków różnych działań.

  • Spożywanie czerwonej koniczyny może nie być zalecane podczas terapii nowotworowej.
  • Szczepienie przeciw COVID-19 może zwiększać ryzyko zachorowania na nowotwory.
  • Badanie mammograficzne może wywoływać raka piersi.
  • Ciągłe zbijanie gorączki może powodować powstanie nowotworu.

Pozostałe zastosowania

Bolesne miesiączkowanie może być przyczyną nowotworu.

  • Uchyłki w jelitach mogą zwiększać ryzyko rozwoju nowotworów.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu