Rozwój chorób metabolicznych

Rozwój chorób metabolicznych wiąże się z zaburzeniami przemiany energii, gospodarki cukrowej i tłuszczowej oraz regulacji hormonalnej. Mogą mu sprzyjać m.in. otyłość, niewłaściwa dieta, przewlekły stan zapalny, stres i mała aktywność fizyczna. Choroby metaboliczne bywają powiązane także z problemami sercowo-naczyniowymi, wątrobowymi i neurologicznymi.

Mechanizmy i czynniki ryzyka

Przewlekły stan zapalny może prowadzić do rozwoju chorób metabolicznych. Wraz z wiekiem metabolizm może zwalniać, a zaburzona gospodarka hormonalna może powodować choroby.

  • Wysokie spożycie fruktozy może prowadzić do pojawienia się stanów zapalnych.
  • Inteligentny licznik pomiarowy może powodować zaburzenia metabolizmu.
  • Nieregularne posiłki mogą być przyczyną wysokiego poziomu kortyzolu.
  • Pestycydy mogą zaburzać metabolizm.
  • Insulinooporność może zwiększać ryzyko powstawania mięśniaków.

Otyłość i masa ciała

Otyłość może być przyczyną chorób metabolicznych i potęgować ich rozwój. Otyłość brzuszna może być objawem choroby metabolicznej. Jej występowanie wiąże się także ze zmniejszeniem pojemności płuc.

  • Do otyłości mogą przyczyniać się przewlekły stan zapalny, zaburzenia hormonalne, zaburzenia tarczycy, nieprawidłowa praca wątroby oraz niewłaściwy mikrobiom jelitowy.
  • Na wzrost masy ciała mogą wpływać insulinooporność, podwyższony poziom insuliny utrudniający spalanie tkanki tłuszczowej oraz podwyższony kortyzol zwiększający apetyt na słodkie produkty.
  • Otyłości mogą sprzyjać węglowodany, fruktoza, cukier, słodkie napoje i żywność ultraprzetworzona.
  • Węglowodany mogą także wzmagać apetyt, a obesogeny mogą przyczyniać się do rozwoju otyłości.
  • Przy menopauzie może pojawić się wzrost masy ciała, a niewłaściwa dieta może prowadzić do otyłości.

Glukoza, insulina i cukrzyca

Otyłość brzuszna wiąże się z rozwojem cukrzycy i zwiększonym ryzykiem cukrzycy typu 2. Insulinooporność może prowadzić do cukrzycy, a wysoki poziom insuliny może być jej przyczyną. Wzmożone pragnienie bywa objawem zarówno zbyt wysokiego poziomu glukozy we krwi, jak i cukrzycy.

  • Zaburzenia snu mogą sprzyjać rozwojowi insulinooporności i cukrzycy typu 2.
  • Osoby otyłe mogą cierpieć na insulinooporność oraz cukrzycę typu 2.
  • Przewlekły stres, przewlekły stan zapalny i stres oksydacyjny mogą przyczyniać się do insulinooporności.
  • Zbyt duża ilość insuliny może być przyczyną insulinooporności, a nadmierne spożywanie cukru może ją nasilać.
  • Cukier może powodować skoki glukozy we krwi. Picie soków może wywoływać szybki wzrost jej poziomu, a szybki wzrost może powodować obniżenie energii i gwałtowny spadek glukozy.
  • Spożywanie węglowodanów zwiększa ilość glukozy we krwi, a jedzenie ich w nadmiarze powoduje wytwarzanie insuliny. Taka ilość węglowodanów może być także przyczyną cukrzycy typu 2.
  • Zwiększony poziom glukozy może sprzyjać powstawaniu Candida albicans.
  • Napady głodu, brak apetytu rano, wolne gojenie się ran i częste infekcje mogą być objawami insulinooporności. Zmiany nastroju, słabsza koncentracja i napady głodu mogą towarzyszyć zbyt wysokiemu poziomowi glukozy we krwi.
  • Nagła utrata masy ciała może być objawem cukrzycy, a niski poziom glukozy we krwi może być przyczyną kaca.
  • Czynniki środowiskowe mają znaczenie dla ryzyka wystąpienia cukrzycy typu 2. Wyższe ryzyko może wiązać się także z niedoborem witaminy D, przedłużającym się niedoborem magnezu oraz nadmiernym spożywaniem alkoholu.
  • Picie napojów słodzonych nasila insulinooporność, a wysoko przetworzona żywność może sprzyjać występowaniu cukrzycy typu II.
  • U osób z insulinoopornością może częściej występować udar mózgu.
  • Goździki mogą zmniejszać ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2, rzeżucha może sprzyjać obniżeniu stężenia glukozy we krwi, a pokrzywa może regulować jej poziom.
  • Zaburzona gospodarka cukrowa może prowadzić do insulinooporności.

Lipidy i układ krążenia

Podwyższony poziom trójglicerydów może prowadzić do miażdżycy. Z wiekiem, po 40. roku życia, poziom trójglicerydów może wzrastać, a otyłość może powodować jego zwiększenie.

  • Lipidemia może być chorobą przewlekłą, a osoby otyłe mogą cierpieć na zaburzenia gospodarki lipidowej.
  • Przewlekły stan zapalny może sprzyjać rozwojowi miażdżycy, podobnie jak nadmiar tkanki tłuszczowej, insulinooporność i wysokie spożycie fruktozy. Witamina D może hamować rozwój miażdżycy.
  • Podwyższony poziom trójglicerydów może zwiększać ryzyko chorób serca, a otyłość może być przyczyną chorób kardiologicznych.
  • Tłuszcze trans mogą zwiększać ryzyko rozwoju chorób serca i sprzyjać stanom zapalnym w organizmie. Spożywanie smażonych potraw może zwiększać ryzyko rozwoju choroby wieńcowej.
  • Cukier w diecie może prowadzić do chorób serca, a jego spożywanie może wiązać się z 3-krotnie wyższą śmiertelnością z powodu chorób układu krążenia.
  • Przewlekły niedobór magnezu może przyczyniać się do rozwoju chorób serca. Niedobór witaminy B12 może powodować choroby sercowo-naczyniowe, natomiast niedobór witaminy C może zwiększać ryzyko ich wystąpienia.
  • Niedobór witaminy D może zwiększać ryzyko rozwoju żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.
  • Choroby przyzębia mogą zwiększać ryzyko choroby wieńcowej i wystąpienia zawału.
  • Niedobór cholesterolu może zwiększać ryzyko chorób neurologicznych, w tym stwardnienia rozsianego.

Wątroba, trzustka i drogi żółciowe

Spożywanie fruktozy jest przyczyną stłuszczenia wątroby. Odtłuszczenie wątroby może wpłynąć na remisję cukrzycy typu 2.

  • Na rozwój stłuszczenia wątroby mogą wpływać także spożywanie cukru, dyslipidemia, nadmiar soli w diecie oraz przebyte wirusowe zapalenie wątroby typu C.
  • Otyłość może zwiększać ryzyko chorób trzustki i wiązać się ze schorzeniami pęcherzyka żółciowego.
  • Spożywanie alkoholu może zwiększać ryzyko chorób trzustki, a przywra trzustkowa może być przyczyną cukrzycy.
  • Odtłuszczenie trzustki może wpłynąć na remisję cukrzycy typu 2.
  • Dieta bogata w węglowodany, uboga w błonnik pokarmowy oraz wysokokaloryczna może prowadzić do rozwoju kamicy żółciowej.
  • Cynk może zmniejszać rozwój chorób wątroby, natomiast osłabienie funkcji wątroby może zwiększać chęć na kwaśne potrawy.

Nowotwory i metabolizm

Przewlekły stan zapalny może prowadzić do rozwoju nowotworów. Otyłość może zwiększać podatność na choroby nowotworowe oraz sprzyjać ich powstawaniu.

  • Wysokie spożycie fruktozy może prowadzić do rozwoju chorób nowotworowych, a nadmiar cukru w diecie może zwiększać ryzyko pojawienia się nowotworów.
  • Insulinooporność może sprzyjać rozwojowi nowotworów, natomiast glukoza może być przyczyną nowotworu.
  • Podwyższony poziom trójglicerydów może zwiększać ryzyko wystąpienia chorób nowotworowych.
  • Tłuszcze trans mogą zwiększać ryzyko rozwoju nowotworów, a rafinowane węglowodany mogą zwiększać ryzyko ich pojawienia się.
  • Napoje słodzone słodzikami mogą zwiększać ryzyko rozwoju białaczki, a sztuczne słodziki mogą zwiększać ryzyko rozwoju nowotworów.
  • Napoje słodzone mogą przyczyniać się do rozwoju nowotworu jelita grubego.
  • Wraz z wiekiem może wzrastać ryzyko zachorowania na nowotwory.
  • Alkohol może sprzyjać rozwojowi niektórych nowotworów.
  • Otyłość może sprzyjać powstawaniu raka pęcherzyka żółciowego oraz raka wątroby.

Układ nerwowy i wzrok

Insulinooporność może prowadzić do rozwoju choroby Alzheimera, a wysokie spożycie fruktozy również może sprzyjać tej chorobie. Przewlekły stan zapalny może prowadzić do rozwoju chorób neurodegeneracyjnych, natomiast niedobór witaminy B12 może sprzyjać demencji, a cukier może przyczyniać się do jej rozwoju.

  • Niewłaściwie leczona cukrzyca może prowadzić do ślepoty i zaćmy, a stres oksydacyjny może przyczyniać się do rozwoju zaćmy.

Układ pokarmowy i jama ustna

Otyłość może zwiększać ryzyko pojawienia się choroby refluksowej, a niewłaściwa dieta może przyczyniać się do jej wystąpienia.

  • Niedobór witaminy D może skutkować chorobami przyzębia.
  • Dieta bogata w cukry proste może sprzyjać rozwojowi kandydozy.
  • Rozszczelnienie jelit może prowadzić do chorób autoimmunologicznych.
  • Podjadanie między posiłkami może zwiększać ryzyko rozwoju SIBO.

Kości, stawy i mięśnie

Choroby metaboliczne mogą powodować skurcze mięśni. Niedobór witaminy D może przyczyniać się do rozwoju tężyczki, przyspieszać rozwój choroby zwyrodnieniowej kolan oraz prowadzić do osteoporozy. Zakwaszenie organizmu może przyczyniać się do rozwoju tężyczki, choroba nerek i alkoholizm mogą być przyczyną osteoporozy, wysokie spożycie fruktozy może prowadzić do rozwoju zwyrodnieniowej choroby stawów, a choroby serca mogą zwiększać ryzyko wystąpienia dny moczanowej.

Dieta i wsparcie metabolizmu

Dieta może wpływać na zdrowie metaboliczne: spożywanie produktów pełnoziarnistych może zmniejszać ryzyko zespołu metabolicznego o 20%, natomiast cukier może zaburzać procesy metaboliczne w organizmie. Sprawny mikrobiom jelitowy może przyspieszać metabolizm, a post przerywany może zapobiegać problemom metabolicznym.

  • Płatki owsiane mogą wspierać zdrowie metaboliczne.
  • Łopian może wspierać leczenie chorób metabolicznych, a krwawnik może poprawiać metabolizm.
  • Pokrzywa może wspomagać metabolizm, podobnie jak jej liście.
  • Sylimaryna może poprawiać funkcje metaboliczne.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu