Skutki uboczne

Skutki uboczne to niezamierzone i często niepożądane reakcje organizmu, które mogą wystąpić po zastosowaniu leku, terapii lub innego rodzaju interwencji medycznej. Mogą obejmować różnorodne objawy i dolegliwości, które różnią się pod względem nasilenia i charakteru. Występowanie skutków ubocznych jest monitorowane w celu oceny bezpieczeństwa stosowanych metod leczenia.

Skutki uboczne to niepożądane reakcje organizmu związane ze stosowaniem leków, suplementów, używek lub określonych metod leczenia. Mogą obejmować między innymi dolegliwości trawienne, zmiany skórne, zaburzenia metaboliczne oraz interakcje z innymi substancjami.

Działania leków i terapii

Działania leków i terapii mogą być łagodzone przez wybrane składniki, choć niektóre leki mogą również nasilać określone objawy.

  • Witamina E i witamina B mogą zmniejszać skutki uboczne szczepienia przeciw COVID-19.
  • Czosnek może łagodzić efekty leków chemioterapeutycznych.
  • Kordyceps może zmniejszać objawy niepożądane leczenia nowotworów.
  • Olej z wiesiołka w połączeniu z kwasem rybim może zmniejszać powikłania po chemioterapii.
  • Ostropest plamisty może zmniejszać negatywne skutki chemioterapii.
  • Kwas masłowy może łagodzić skutki uboczne stosowania leków nowotworowych.
  • Stosowanie niektórych leków może nasilać objawy Helicobacter pylori.
  • Leki na alergię mogą powodować zmiany w neuroprzekaźnikach.

Interakcje leków i suplementów

Interakcje roślinnych preparatów z lekami i suplementami mogą zmieniać ich działanie lub wpływać na bezpieczeństwo terapii.

  • Pokrzywa może wpływać na skuteczność leków.
  • Jej stosowanie razem z lekami na nadciśnienie może nasilać działanie tych leków.
  • Połączenie pokrzywy z lekami rozrzedzającymi krew może prowadzić do odwodnienia organizmu.
  • Niepokalanek pospolity może osłabiać i zaburzać działanie leków antykoncepcyjnych.
  • Skrzyp polny może blokować działanie witaminy B1.
  • Zbyt duże ilości imbiru mogą nasilać właściwości przeciwzakrzepowe niektórych leków.

Układ pokarmowy

Działania niepożądane dotyczące układu pokarmowego mogą obejmować zarówno łagodne dolegliwości, jak i nasilenie objawów istniejących chorób.

  • Stosowanie Dong Quai może powodować biegunkę.
  • Naltrekson może wywoływać bóle brzucha oraz biegunkę.
  • Bupropion może powodować bóle brzucha.
  • Ozempik może powodować biegunki.
  • Inozytol może prowadzić do wymiotów, a cynk — do nudności.
  • Nadużywanie leków przeciwbólowych może zwiększać ryzyko powstawania uchyłków jelit.
  • Objawom pozaprzełykowym mogą towarzyszyć choroby refluksowej.
  • Spożywanie tłuszczów może nasilać objawy refluksu, podobnie jak ostre przyprawy.
  • Glutaminian sodu może powodować dolegliwości żołądkowo-jelitowe.
  • Problemom żołądkowo-jelitowym mogą towarzyszyć zaburzenia lękowe.

Skóra i oczy

Skutki uboczne dotyczące skóry i oczu mogą obejmować podrażnienia, zmiany skórne, pogorszenie stanu paznokci oraz zapalenie spojówek.

  • Upośledzanie gruczołów łojowych może sprzyjać powstawaniu zaskórników, zaczerwienienia i rumienia, a także uwrażliwiać skórę.
  • Niedobór witaminy A może powodować powstawanie zaskórników, natomiast niedobór witaminy B12 może wywoływać wysypki skórne.
  • Spożywanie tłuszczów utwardzonych może powodować powstawanie zaskórników.
  • Promieniowanie UVB może prowadzić do podrażnień skóry oraz jej poparzeń.
  • Podagrycznik może nasilać objawy łuszczycy.
  • Zaburzenia hormonalne i zaburzenia snu mogą pogarszać stan paznokci.
  • Bimatoprost może wywoływać zapalenie spojówek.

Nerki, wątroba i mocz

Odwodnienie może zwiększać ryzyko przewlekłej choroby nerek.

  • Przebyte ciąże mogą zwiększać ryzyko nietrzymania moczu.

Niedobory i elektrolity

Zaburzenia elektrolitowe mogą wpływać na ilość wydalanego moczu.

  • Zwiększone wydalanie moczu może być skutkiem niedoboru potasu.

Metabolizm i masa ciała

Metabolizm i masa ciała mogą zmieniać się pod wpływem sposobu odżywiania, masy ciała oraz niektórych czynników środowiskowych.

  • Picie soków może powodować szybki wzrost poziomu glukozy we krwi, po którym może nastąpić jej gwałtowny spadek.
  • Dodatki przemysłowe w boczku mogą powodować insulinooporność.
  • Post przerywany może podwyższać poziom kortyzolu.
  • Spożywanie produktów wysokoprzetworzonych może powodować otyłość, a nadwaga może sprzyjać powstawaniu uchyłków jelit.
  • Osoby otyłe mogą cierpieć na zaburzenia gospodarki lipidowej.
  • Pestycydy mogą zaburzać metabolizm.

Psychika i układ nerwowy

Zaburzenia snu mogą powodować spadek koncentracji.

  • Nadmiar bodźców może nasilać objawy ADHD.
  • Zaburzenia lękowe mogą prowadzić do wycofania społecznego.
  • Pasożyty mogą pogarszać samopoczucie.
  • Zaburzenia neuroprzekaźników mogą powodować zaburzenia koncentracji oraz lęki.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Bezpieczeństwo stosowania zależy od rodzaju preparatu, dawki, sposobu użycia oraz indywidualnej reakcji organizmu.

  • Składniki uznawane za zdrowe również mogą powodować skutki uboczne u niektórych osób. Dotyczy to między innymi bimatoprostu, którego preparaty mogą wywoływać zapalenie tęczówki, a także utratę wzroku. Skutki uboczne preparatów z bimatoprostem przyczyniły się w niektórych krajach do zakazu ich stosowania, natomiast w Polsce producenci odżywek z bimatoprostem mogą nie informować klientów o tych zagrożeniach.
  • Mieszanie retinolu z witaminą C może być niewskazane, a łączenie retinolu z innymi substancjami może osłabiać jego działanie.
  • Kaszel i krwotoki z nosa mogą być skutkami ubocznymi przyjmowania kokainy. Toksyny z używek mogą również powodować uszkodzenia naczyń krwionośnych.
  • Przedawkowanie saponin może wywołać wymioty. Z kolei Ozempik może powodować zarówno reakcje alergiczne, jak i wymioty.
  • Leki przeciwbólowe dostępne bez recepty mogą powodować uszkodzenia nerek i obciążać wątrobę. Przyjmowanie inhibitorów pompy protonowej może zwiększać ryzyko złamania kości.
  • Naltrekson może powodować nudności, podobnie jak bupropion, który może również wywoływać biegunkę.
  • Nieodpowiednio przeprowadzone zabiegi kosmetyczne mogą prowadzić do przebarwień skóry. Przebarwienia bywają także wynikiem stosowania niektórych leków lub przyjmowania antykoncepcji. Stawianie baniek może natomiast powodować odczyny na skórze.
  • Niedobór witaminy B3 może powodować zmiany skórne, a upośledzenie gruczołów łojowych może przyczyniać się do powstawania trądziku.
  • Inozytol może powodować negatywne objawy ze strony układu pokarmowego. Pieprz może zaostrzać objawy refluksu, podobnie jak zwiększanie wydzielania soku żołądkowego oraz spożywanie soków cytrusowych. Produkty przetworzone mogą prowadzić do chorób żołądka, a zwiększona przepuszczalność jelit może powodować dolegliwości żołądkowo-jelitowe.
  • Zaburzenia mineralne mogą zwiększać ryzyko refluksu. Zaburzenia flory jelitowej mogą powodować bóle stawów oraz upośledzać wchłanianie składników odżywczych.
  • Antybiotykoterapia może powodować powstawanie Candida albicans, a przewlekłe zażywanie glikokortykosteroidów predysponuje do nadmiernego rozrostu Candidy albicans. Kandydoza pochwy może objawiać się serowatymi upławami i powodować objawy depresyjne.
  • Odwodnienie może przyczyniać się do powstawania bólu głowy oraz powodować problemy z koncentracją. Efektem odstawienia kofeiny również może być ból głowy.
  • Zaburzenia endokrynologiczne mogą obniżać ciśnienie krwi. Problemy z wątrobą mogą powodować zmiany nastroju, a zaburzenia neuroprzekaźników — rozdrażnienie. Zaburzenia lękowe mogą prowadzić do zaburzonej pracy układu sercowo-naczyniowego, natomiast zaburzenia snu mogą powodować spadek odporności.
  • Duże ilości alkoholu mogą prowadzić do problemów z układem sercowo-naczyniowym, a antymon może powodować zaburzenia układu krwionośnego.
  • Przyjmowanie doustnych środków antykoncepcyjnych oraz stosowanie hormonalnej terapii zastępczej może zwiększać ryzyko pojawienia się kamieni żółciowych.
  • Produkty light mogą przyczyniać się do otyłości. Picie soków może natomiast powodować gwałtowny spadek poziomu glukozy we krwi.
  • Biotyna może zafałszować wyniki badań tarczycy, a witamina C może zmienić wynik testu paskowego. Preparaty z filtrem UVB mogą powodować zaburzenia w produkcji witaminy D.
  • W przypadku suplementacji cytruliną nie stwierdzono w badaniach jakichkolwiek skutków ubocznych. Witamina C może również zmniejszać skutki uboczne szczepienia przeciw COVID-19.
  • Zaburzenia mogą zwiększać ryzyko depresji. Przywra żylna może powodować nowotwory, a glifosat — wady wrodzone u embrionów zwierzęcych.
  • Leczenie dzieci antybiotykami może powodować nawroty choroby. Z kolei stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych może zwiększać ryzyko pojawienia się kamieni żółciowych.
  • Koenzym Q10 może redukować skutki stosowania statyn, czyli leków na cholesterol.

Pozostałe zastosowania

Skutki uboczne mogą obejmować także zmiany hormonalne, problemy stomatologiczne i zaburzenia związane z narządami rozrodczymi.

  • Spadek poziomu progesteronu może powodować zaburzenia owulacji.
  • Próchnica może prowadzić do przebarwień na zębach.
  • Wady rozwojowe narządu rodnego mogą być przyczyną bolesnego miesiączkowania.
  • Gruczolak przysadki może powodować wzrost poziomu kortyzolu.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu