Skutki stosowania kortykosteroidów

Stosowanie kortykosteroidów odnosi się do wykorzystania syntetycznych hormonów steroidowych, które naśladują działanie hormonów produkowanych przez korę nadnerczy. Kortykosteroidy są stosowane w medycynie w celu modulacji odpowiedzi immunologicznej i zmniejszenia stanu zapalnego. Są one dostępne w różnych formach, takich jak tabletki, kremy, zastrzyki czy inhalatory. Wykorzystanie tych substancji jest szeroko rozpowszechnione w leczeniu różnych chorób, zwłaszcza tych o podłożu zapalnym i autoimmunologicznym.

Kortykosteroidy to hormony i leki o działaniu przeciwzapalnym oraz immunosupresyjnym. Ich stosowanie, a także zaburzenia poziomu kortyzolu, bywają wiązane ze zmianami w odporności, metabolizmie, skórze, kościach i samopoczuciu.

Kortyzol i jego regulacja

Kortyzol jest hormonem, którego poziom może zmieniać się pod wpływem stresu, stylu życia, snu, aktywności fizycznej i różnych czynników zdrowotnych.

  • Przewlekły stres może prowadzić do wysokiego poziomu kortyzolu, a nagły stres może wywoływać jego wyrzut.
  • Post przerywany, nieregularne posiłki oraz jedzenie wieczorem mogą podwyższać poziom kortyzolu.
  • Picie alkoholu może powodować wzrost kortyzolu. Kawa może wywoływać jego wydzielanie, a wysokie dawki kofeiny mogą sprzyjać podwyższeniu jego poziomu.
  • Wzmożona aktywność fizyczna może zwiększać wydzielanie kortyzolu. Intensywne ćwiczenia wykonywane wieczorem mogą dodatkowo prowadzić do jego wydzielania, zwłaszcza gdy po wysiłku nie zostaną uzupełnione węglowodany.
  • Gruczolak przysadki może powodować wzrost poziomu kortyzolu. Podwyższony kortyzol może być także związany z menopauzą, depresją i anoreksją.
  • Obniżony poziom testosteronu może być przyczyną wysokiego poziomu kortyzolu, podobnie jak zaburzenia miesiączkowania.
  • Zaburzenia snu mogą prowadzić do podwyższenia poziomu kortyzolu. Sen może go obniżać i pomagać regulować jego poziom.
  • Zbyt niski poziom kortyzolu może wskazywać na choroby autoimmunologiczne lub gruźlicę, a także wywoływać przewlekłe zmęczenie i zawroty głowy.
  • Witamina D może obniżać poziom kortyzolu. Podobne działanie przypisuje się witaminie C, magnezowi, kwasom omega, witaminie B6 oraz błonnikowi.
  • Witamina C może również pomagać regulować pracę nadnerczy, w których produkowany jest kortyzol.
  • Zielona herbata może obniżać kortyzol, a spożywanie gorzkiej czekolady może zmniejszać ilość jego wydzielania.
  • Adaptogeny mogą zmniejszać poziom kortyzolu, podobnie jak ashwagandha.
  • Słońce może pomagać zmniejszać poziom kortyzolu, a poranne światło może obniżać jego poziom w ciągu dnia. Uziemianie może regulować wydzielanie kortyzolu, natomiast chodzenie po zimnej rosie może go obniżać.
  • Poranny zimny prysznic może powodować wyrzut kortyzolu.
  • Eliminacja infekcji bakteryjnych może zmniejszać produkcję kortyzolu.
  • Zmniejszenie produkcji kortyzolu może obniżać poziom stresu.
  • Nadmierne wydalanie moczu może być objawem wysokiego poziomu kortyzolu.

Odporność i kandydoza

Kortykosteroidy i podwyższony poziom kortyzolu mogą wpływać na odporność organizmu oraz zwiększać podatność na infekcje.

  • Zbyt długie wydzielanie kortyzolu może spowalniać działanie układu odpornościowego, a jego wysoki poziom może obniżać odporność organizmu.
  • Podwyższony poziom kortyzolu może sprzyjać stanom zapalnym w organizmie.
  • Stosowanie sterydów może prowadzić do nadmiernego rozrostu candidy.
  • Nadmierny rozrost Candida albicans może wystąpić także podczas przyjmowania leków immunosupresyjnych.

Skóra i włosy

Kortyzol może wpływać na wygląd skóry i włosów, sprzyjając zmianom skórnym, utracie włosów oraz nadmiernemu owłosieniu.

  • Może powodować pękające naczynka na twarzy.
  • Nadmiar kortyzolu może objawiać się zaczerwienieniem na policzkach i rumieniem na twarzy.
  • Wysoki poziom kortyzolu może sprzyjać pojawieniu się wykwitów skórnych.
  • Może przyspieszać starzenie się skóry, między innymi przez obniżanie produkcji kolagenu.
  • Wysoki poziom kortyzolu może sprzyjać pojawieniu się łysienia.
  • U kobiet może także sprzyjać pojawieniu się nadmiernego owłosienia.

Kości i mięśnie

Kortykosteroidy mogą osłabiać kości i wpływać na kondycję mięśni.

  • Wysoki poziom kortyzolu może zwiększać ryzyko rozwoju osteoporozy, a glikokortykosteroidy mogą rozpuszczać kości.
  • Glikokortykosteroidy mogą zwiększać wydalanie wapnia wraz z moczem oraz zmniejszać jego wchłanianie w przewodzie pokarmowym. Wysoki poziom kortyzolu może dodatkowo hamować przyswajanie wapnia.
  • Witamina K2 i witamina D3 mogą chronić kości podczas przyjmowania glikokortykosteroidów. Sulforafan może natomiast wzmacniać kości osłabione ich przyjmowaniem.
  • Nadmierny poziom kortyzolu może sprzyjać utracie mięśni, a jego zbyt mała ilość we krwi może wywoływać osłabienie mięśni.

Metabolizm i masa ciała

Nadmiar kortyzolu może sprzyjać odkładaniu się tkanki tłuszczowej wokół twarzy, także na policzkach.

  • Wysoki poziom kortyzolu może powodować odkładanie się tłuszczu trzewnego.
  • Może również objawiać się szczupłością kończyn.
  • Nadmierny apetyt bywa jednym z objawów wysokiego poziomu kortyzolu, który może też zwiększać apetyt na słodkie produkty.
  • Nadmiar kortyzolu może powodować zatrzymywanie wody w organizmie.
  • Nadwaga może być przyczyną podwyższonego poziomu kortyzolu.
  • Z kolei zbyt mała ilość kortyzolu we krwi może wywoływać stopniowy spadek masy ciała.

Układ krążenia

Kortyzol może wpływać na ciśnienie tętnicze — jego wysoki poziom może sprzyjać nadciśnieniu, a zbyt mała ilość we krwi może wywoływać niskie ciśnienie.

  • Kortyzol może podnosić poziom fibrynogenu.
  • Jego nadmiar może zwiększać ryzyko zawału serca.

Sen, nastrój i libido

Kortyzol może wpływać na sen, nastrój i libido, zwłaszcza gdy jego poziom odbiega od typowego zakresu.

  • Może powodować trudności w zasypianiu, a jako hormon przeciwstawny melatoninie może wiązać się z regulacją rytmu snu i czuwania.
  • Zbyt mała ilość kortyzolu we krwi może wywoływać wahania nastroju.
  • Wysoki poziom kortyzolu może obniżać libido.

Układ trawienny

Podwyższony poziom kortyzolu może wiązać się z dolegliwościami ze strony układu trawiennego.

  • Może prowadzić do zwiększenia poziomu kwasów żołądkowych.
  • Może także sprzyjać refluksowi.
  • Wysoki poziom kortyzolu może sprzyjać pojawieniu się zgagi.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Kortykosteroidy mogą wiązać się z działaniami niepożądanymi, dlatego podczas ich stosowania znaczenie ma rodzaj preparatu i czas terapii.

  • Wziewne kortykosteroidy mogą sprzyjać powstawaniu Candida albicans, a przewlekłe zażywanie glikokortykosteroidów może predysponować do nadmiernego rozrostu tego drobnoustroju. Glukokortykosteroidy mogą także zwiększać ryzyko kandydozy.
  • Glikokortykosteroidy mogą niszczyć osteoblasty, czyli komórki uczestniczące w tworzeniu tkanki kostnej.

Pozostałe zastosowania

Podwyższenie poziomu kortyzolu może wywoływać migreny.

  • Zjawisko to może mieć znaczenie przy stosowaniu kortykosteroidów, które wpływają na gospodarkę kortyzolową.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu