Zaburzenia poznawcze
Zaburzenia poznawcze mogą obejmować problemy z pamięcią, uwagą, językiem i orientacją oraz mogą wynikać z wielu przyczyn, od stylu życia po choroby neurologiczne. Wczesna identyfikacja objawów może ułatwiać dobranie postępowania i może ograniczać pogłębianie się trudności.
Objawy i wczesne sygnały
Demencja może:
- obejmować zaburzenia mowy i problemy językowe 1
- wiązać się z zaburzonym postrzeganiem czasu i przestrzeni 1
- powodować częste zmiany nastroju 1
- objawiać się apraksją (trudnością wykonywania znanych czynności) 1
- prowadzić do problemów z pamięcią krótkotrwałą 1
- manifestować się apatią 1
- skutkować pogorszeniem pamięci długotrwałej 1
Udar mózgu może:
Problemy z koncentracją mogą być objawem niedoczynności tarczycy 1, a utrata zębów może zwiększać ryzyko choroby Alzheimera 1.
Czynniki ryzyka i modyfikowalne przyczyny
Sen i jego zaburzenia mogą:
- powodować spadek koncentracji 1
- prowadzić do depresji 1
- zmniejszać ilość komórek odpornościowych 11
- zmniejszać ilość komórek natural killers 1
- prowadzić do rozwoju insulinooporności 1 i cukrzycy typu 2 1
- zwiększać ryzyko zawału serca 2
- wiązać się z podwyższonym poziomem kortyzolu 2
- powodować problemy z zapamiętywaniem 1
- prowadzić do wahań nastroju 1
- pogarszać wzrok 1
Spożywanie alkoholu może powodować zaburzenia pamięci 1, a alkohol może powodować zaburzenia snu 1, co wtórnie nasila problemy poznawcze. Przewlekły stres może powodować problemy z koncentracją 1 i pamięcią 1 oraz zwiększać ryzyko zaburzeń lękowych 1.
Niedobory i zaburzenia metaboliczne mogą:
- obejmować niedobór witaminy B12 powiązany z zaburzeniami pamięci 3 i problemami z koncentracją 3, a w deficycie mogą pojawiać się paranoja i halucynacje 2
- obejmować niedobór magnezu z problemami z pamięcią 1, spadkiem koncentracji 3 i zwiększonym ryzykiem choroby Alzheimera 1
- obejmować niedobór jodu z problemami z koncentracją 1 i pamięcią 1
- obejmować niedobór żelaza z zaburzeniami koncentracji 1
- obejmować niedobór cynku ze zwiększonym ryzykiem uszkodzenia mózgu 1
- obejmować niedobór kwasu foliowego z zaburzeniami pamięci 1
- obejmować niedobór kwasów omega-3 ze zwiększonym ryzykiem uszkodzenia mózgu 1
Zaburzenia funkcji tarczycy mogą powodować senność po jedzeniu 1, a zaburzenia endokrynologiczne mogą obniżać ciśnienie krwi 1, co może pośrednio wpływać na wydolność poznawczą. Zaburzenia mineralne mogą zwiększać ryzyko refluksu 1, a zaburzenia pracy nerek mogą powodować obniżenie poziomu żelaza 1; wysoki poziom witaminy B12 może sugerować zaburzenia pracy nerek 1.
Substancje i interwencje mogące wspierać funkcje poznawcze
Miłorząb japoński może:
- pomagać w zapobieganiu demencji 3
- zmniejszać zaburzenia równowagi 2
- łagodzić objawy demencji starczej 3
Zielona herbata może zmniejszać ryzyko rozwoju zaburzeń poznawczych 1 i demencji 1, a jej składnik galusan epigallokatechiny może hamować objawy choroby Alzheimera 1.
Kwasy omega-3 mogą zmniejszać ryzyko rozwoju demencji 1, a cholina może chronić przed demencją 1. Regularne spożywanie dobrej jakości oliwy extra virgin może zapobiegać rozwojowi demencji 1, a częste spożywanie cytrusów może chronić przed demencją 1. Spożywanie jajek może hamować pogłębianie się zaburzeń pamięci 1, a picie kawy może zmniejszać ryzyko demencji 11.
Hupercyna A może poprawiać pamięć 1, soplówka jeżowata może poprawiać koncentrację 1, przetacznik może pomagać poprawiać pamięć 3, a berberyna może chronić przed utratą pamięci 1.
Substancje i czynniki, które mogą szkodzić
Fitoestrogeny mogą zaburzać procesy poznawcze 1, a cukier może przyczyniać się do rozwoju demencji 1. Leki na alergię mogą zwiększać ryzyko demencji 1, a tabletki nasenne bez recepty mogą powodować problemy z pamięcią 1. Melisa w dużych ilościach może zaburzać koncentrację 2.
Stany współistniejące i powiązania
Zaburzenia mogą zwiększać ryzyko depresji 1, a zaburzenia snu mogą prowadzić do depresji 1. Apraksja, trudności językowe i apatia mogą współwystępować w demencji 111. Zmiany w neuroprzekaźnikach mogą zwiększać ryzyko demencji 1, a insulinooporność może powodować poranne problemy z koncentracją 1. Celiakia może dawać zaburzenia funkcjonowania układu pokarmowego 1, które mogą współistnieć z obniżeniem sprawności poznawczej. Hydroksyzyna może zwiększać ryzyko demencji 1.
Postępowanie i profilaktyka
Higiena snu i ograniczenie alkoholu mogą wspierać uwagę i pamięć, a zarządzanie stresem może poprawiać funkcje wykonawcze. Zbilansowana dieta bogata w mikroelementy i kwasy omega-3 może wspierać neuroplastyczność, a regularna aktywność fizyczna oraz trening poznawczy mogą stymulować pamięć i uwagę.
To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.