Zaburzenia trawienia

Zaburzenia trawienia obejmują szeroki wachlarz symptomów i stanów związanych z przewodem pokarmowym, od niestrawności, wzdęć i zaparć po biegunki i refluks. Przyczyny bywają wieloczynnikowe — obejmują infekcje, zaburzenia flory jelitowej, problemy metaboliczne i hormonalne oraz wpływ diety i niektórych substancji. Leczenie i łagodzenie dolegliwości może sięgać od zmian dietetycznych i aktywności fizycznej po ziołowe i farmakologiczne środki oraz interwencje w stylu życia. Objawy trawienne często współwystępują z zaburzeniami psychicznymi, chorobami ogólnoustrojowymi i skutkami ubocznymi leków.

Zaburzenia trawienia potrafią objawiać się daleko poza samym brzuchem, od dolegliwości w jamie ustnej, przez bóle głowy, aż po zaburzenia rytmu serca.

• Wzdęcia mogą wywoływać zawroty głowy 1.
• Wzdęcia mogą też powodować bóle głowy 1.
• Przy przewlekłych wzdęciach może pojawiać się arytmia serca 1.
• Podczas napadu kolki jelitowej może dochodzić do wydalenia gazów 1.
• Żółtaczka może być objawem kamicy żółciowej 1.
• Metaliczny posmak w ustach może towarzyszyć nietolerancji histaminy 1.
• Biegunka może towarzyszyć nietolerancji histaminy 1.
• Refluks może powodować ból głowy 1.
• Refluks u noworodka może pojawiać się na skutek niepodciętego wędzidełka 1.
• Objawem skazy białkowej u niemowląt mogą być biegunki 1.
• Bólom menstruacyjnym może towarzyszyć biegunka 1.
• Grubsza warstwa nalotu na języku może wskazywać na problemy z układem trawiennym 1.

Zakażenia w przewodzie pokarmowym zmieniają środowisko jelit i mogą wywoływać różne dolegliwości — od wzdęć po przewlekłe biegunki — a czasem pozostawiają następstwa odczuwalne długo po ustąpieniu ostrej fazy.

• Lamblioza bywa przyczyną biegunek tłuszczowych 2.
• To samo zakażenie może w niektórych przypadkach prowadzić do zespołu jelita drażliwego 1.
• Candida albicans może powodować wzdęcia 1.
• Po zakażeniu pasożytniczym może rozwinąć się nietolerancja laktozy 1.
• Zakażenie włosówką może wywoływać biegunki z domieszką śluzu 1.
• Przywra jelitowa Fasciolopsis buski może powodować zaburzenia trawienia 1.
• Obecność pasożytów w jelitach może wskazywać na problemy w funkcjonowaniu żołądka 1.

Zaburzenia mikroflory i integralności bariery jelitowej mogą nasilać dolegliwości trawienne i ograniczać wykorzystanie składników odżywczych 11.

• Nieszczelne jelito może wywoływać niestrawności 1 i prowadzić do wzdęć 1.
• Zaburzenia flory jelitowej mogą upośledzać wchłanianie składników odżywczych oraz utrudniać wchłanianie witamin 1.
• Konsekwencją takich zaburzeń mogą być niedobory 1, a w przypadku witaminy B12 jej gorsze wchłanianie może pogłębiać deficyt 1.
• Wzdęcia mogą wynikać z zaburzeń flory jelitowej 2 i towarzyszyć nietolerancji histaminy 1.
• Kolka jelitowa może pojawiać się przy zaburzonej mikroflorze 1, a u niemowląt także przy nietolerancji laktozy 1.
• Przerost flory bakteryjnej w jelicie cienkim (SIBO) może być przeciwwskazaniem do picia piwa 1.
• Zaburzenia flory jelitowej mogą wiązać się z bólami stawów 1 oraz wahaniami masy ciała 1.
• Objawy celiakii mogą obejmować zaparcia 1, wzdęcia 1 i ogólne zaburzenia funkcjonowania układu pokarmowego 1.
• Niestrawione białko może działać jak alergen 1.
• Bakteria narine może pomagać na wzdęcia 1.

Refluks i dolegliwości żołądkowo-wątrobowe łączą się z objawami od niestrawności i mdłości po senność po posiłku, a ich podłoże bywa funkcjonalne, anatomiczne lub metaboliczne 11.

• Podwyższone ciśnienie w jamie brzusznej sprzyja cofaniu treści żołądkowej, dlatego otyłość brzuszna może powodować ucieczkę soku żołądkowego do przełyku 1.

• Podstawą choroby refluksowej bywa upośledzone działanie dolnego zwieracza przełyku 1.

• Nasilenie dolegliwości może wywołać konkretny pokarm: jedzenie czereśni bywa czynnikiem pogarszającym objawy, podobnie jak jedzenie gruszek 11.

• Łagodzenie objawów może wspierać olejek miętowy 1.

• Dieta z błonnikiem może pomagać kontrolować objawy u pacjentów z chorobą refluksową przełyku 1.

• Dolegliwości związane z wątrobą mają własny zestaw sygnałów: problemy z trawieniem tłuszczy mogą świadczyć o przeciążonej wątrobie 1.

• Senność po jedzeniu może wynikać ze stłuszczenia wątroby 1.

• Osłabienie funkcji wątroby może zwiększać chęć na kwaśne potrawy 1.

• Zaburzenia pracy wątroby mogą prowadzić do otyłości, co pośrednio może nasilać refluks 1.

• Niestrawność może być objawem choroby żołądka, a mdłości wpisują się w ten sam obraz dolegliwości.

• Zaburzenia mineralne mogą zwiększać ryzyko refluksu, dlatego utrzymanie równowagi elektrolitów ma znaczenie dla kontroli objawów 1.

Niektóre wybory żywieniowe i dodatki do żywności mogą nasilać dolegliwości trawienne lub prowokować nowe objawy.

• Substancje zagęszczające i stabilizatory dodawane do majonezu mogą wywoływać problemy trawienne 1.
• Duże ilości imbiru mogą powodować dolegliwości żołądkowo-jelitowe 1, a jego nadmiar bywa źródłem wzdęć i bólów brzucha 1.
• Kawa może pobudzać ruch jelit, co u części osób skraca czas przejścia treści pokarmowej i może nasilać parcie na stolec 1.
• Z miętą warto uważać przy nadkwasocie, bo może nasilać dolegliwości u osób wrażliwych 2.
• Dieta bogata we fruktozę może sprzyjać wzdęciom, zwłaszcza gdy fruktoza przekracza zdolności wchłaniania w jelicie cienkim 1.
• Niedobór błonnika w diecie może sprzyjać pojawieniu się uchyłków w jelicie, co z czasem może wiązać się z dolegliwościami ze strony dolnego odcinka przewodu pokarmowego 1.
• Wysokokaloryczna dieta może prowadzić do rozwoju kamicy żółciowej 1, podobnie jak dieta bardzo niskokaloryczna stosowana w ramach odchudzania 1 oraz żywienie o wysokiej podaży węglowodanów 1.
• Palenie papierosów może zwiększać ryzyko kamicy żółciowej, co pośrednio odbija się na trawieniu tłuszczów i tolerancji posiłków 1.
• Pokarmy wysokoprzetworzone mogą zaostrzać zaburzenia lękowe, a nasilenie lęku często idzie w parze z gorszą regulacją osi jelitowo-mózgowej i bardziej dokuczliwymi objawami jelitowymi 1.
• Wysoko przetworzona żywność może sprzyjać powstawaniu trądziku; u wielu osób z trądzikiem współistnieją wrażliwości pokarmowe i dyskomfort po posiłkach, co bywa zauważalne w codziennym funkcjonowaniu 1.
• Spożywanie soi może prowadzić do samotrawienia przewodu pokarmowego; w praktyce klinicznej przy podejrzeniu nietolerancji rozważa się ograniczenie przetworów sojowych i obserwację objawów 1.

Zaburzenia trawienia bywają różnorodne — od uczucia pełności i wzdęć, przez skurcze, po biegunkę lub zaparcia — dlatego w praktyce sięga się po rośliny i preparaty o działaniu rozkurczowym, żółciopędnym, wiatropędnym, ściągającym, osłaniającym albo regulującym perystaltykę.

• Rumianek może pomóc przy niestrawności 2.
• Mniszek lekarski może działać żółciopędnie 6.
• Nawłoć może wspierać organizm przy problemach żołądkowych 2.
• Wrotycz może pomóc przy niestrawności 1.
• Szczaw kędzierzawy może pomagać na niestrawność 1.
• Piołun w formie naparu może pomagać pozbyć się dolegliwości trawiennych 1.
• Bluszczyk kurdybanek może pomagać na niestrawność 1.
• Herbata z szałwii może łagodzić dolegliwości układu pokarmowego 1.
• Bazylia może pomagać w łagodnych dolegliwościach trawiennych 1.
• Orzechówka może nam pomóc w zaburzeniach jelitowo-żołądkowych 1.
• Kwiat rumianku może pomóc w zaburzeniach trawiennych 1.
• Lilak pospolity może łagodzić objawy biegunki 5.
• Olej z czarnuszki może pomóc przy wzdęciach 3.
• Mięta może pomagać rozkurczać mięśnie gładkie przewodu pokarmowego 1.
• Szczawik zajęczy może pomóc przy biegunkach 4.
• Rumianek może pomóc przy wzdęciach 3.
• Imbir może pomóc łagodzić wzdęcia 1.
• Rumianek może pomagać przy dolegliwościach żołądkowych 4.
• Czeremcha zwyczajna może pomóc przy dolegliwościach żołądkowych 1.
• Mak polny może pomóc przy biegunkach 1.
• Krwawnik pospolity może pomóc przy zespole jelita drażliwego 2.
• Szczawik zajęczy może działać żółciopędnie 2.
• Robinia akacjowa może pomóc przy biegunkach 2.
• Róża pomarszczona może wykazywać działanie żółciopędne 2.
• Koper włoski może być pomocny w łagodzeniu bólów brzucha związanych z wzdęciami 1.
• Krwawnik pospolity może być pomocny przy wzdęciach 1.
• Rumianek może zapobiegać wzdęciom 1.
• Czerwona koniczyna może łagodzić zaparcia 6.
• Skórka granatu może łagodzić objawy biegunki 1.
• Bluszczyk kurdybanek może przynosić ulgę w problemach jelita drażliwego 1.
• Fiołek trójbarwny może pomagać przy zastoju żółci 1.
• Nagietek lekarski może przynieść ulgę w nieżycie jelit 1.
• Skrzyp polny może łagodzić skurcze podczas biegunki 1.
• Odwar z ziela bukwicy może hamować biegunkę 1.
• Regularne picie herbaty z mięty pieprzowej może łagodzić nieżyt przewodu pokarmowego 1.
• Efektem ubocznym stosowania Dong Quai mogą być biegunki 1.
• Niskie dawki guarany mogą przeciwdziałać biegunkom 1.
• Głowienka pospolita może pomóc przy biegunkach 1.
• Podagrycznik może łagodzić objawy biegunki 1.
• Lipa może pomóc przy zaburzeniach trawienia 3.
• Głowienka pospolita może działać żółciopędnie 1.
• Zastosowanie mniszka lekarskiego może pomóc w łagodzeniu uczucia pełności w brzuchu 1.
• Ostropest plamisty może pomóc przy zaburzeniach trawienia 1.
• Wyciąg z pędów kasztanowca może działać żółciopędnie 1.
• Rumianek może pomóc przywrócić apetyt 1.
• Lnica pospolita może być wykorzystywana przy zastoju żółci 1.
• Krwawnik może poprawiać trawienie 1.
• Pierwiosnek lekarski może pomóc regulować trawienie 1.
• Mniszek lekarski może poprawiać proces trawienia 6.
• Mięta może pomóc przy problemach z trawieniem 1.
• Bioflawonoidy mogą poprawiać trawienie 1.
• Chaber bławatek może poprawiać trawienie 4.
• Sok z selera naciowego może pomóc poprawić trawienie 1.
• Podagrycznik może łagodzić choroby układu pokarmowego 2.
• Pokrzywa może regulować procesy trawienne 3.
• Mięta może usprawniać ruchy perystaltyczne jelit 1.
• Bluszczyk kurdybanek może poprawiać trawienie 2.
• Rumianek może poprawiać trawienie 2.
• Imbir może poprawiać trawienie 5.
• Mięta może wspomagać trawienie 1.
• Pokrzywa może wspomagać trawienie 1.
• Lubczyk może wspomagać trawienie 3.
• Wierzbówka kiprzyca może pomóc uregulować procesy trawienia 1.
• Seler naciowy może pomóc regulować trawienie 1.
• Pokrzywa może wspomagać procesy trawienia 1.
• Korzeń arcydzięgla możemy stosować pomocniczo w zaburzeniach trawienia 1.
• Woda czosnkowa może poprawiać trawienie 1.
• Czerwona koniczyna może poprawić trawienie 7.
• Cykoria podróżnik może poprawiać trawienie 1.
• Mięta pieprzowa może mieć wpływ na poprawę trawienia 1.
• Wyciąg z nawłoci może poprawiać trawienie 1.
• Imbir może ułatwiać trawienie 1.

Zaburzenia trawienia bywają modulowane przez leki i suplementy, które mogą zarówno łagodzić dolegliwości, jak i je nasilać — warto znać typowe kierunki działania i możliwe efekty uboczne.

• Melatonina może łagodzić objawy zespołu jelita drażliwego 4.
• Melatonina może także pomagać w leczeniu refluksu 1.
• N-acetylocysteina może zmniejszać refluks żołądkowo-przełykowy 1.
• Węgiel aktywny może pomóc przy biegunkach 1 oraz przy niestrawności i wzdęciach 11.
• Smektyn może działać przeciwbiegunkowo 1.
• Inulina może zmniejszać zaparcia 2.
• Suplementacja probiotykami może być opcją terapeutyczną w zespole jelita drażliwego 1.
• Podawanie probiotyków podczas stosowania inhibitorów pompy protonowej może wspierać zdrowie jelit u dzieci z refluksem żołądkowo-jelitowym 1.
• Naltrekson może powodować biegunkę 1.
• Bupropion może powodować biegunkę 1.
• Nadmiar magnezu może powodować biegunki 1, a jego przedawkowanie może prowadzić do zaparcia 1.
• Stosowanie L-argininy może powodować wzdęcia 1 oraz bóle brzucha 1.
• Inozytol może powodować biegunki 1.

Zaburzenia trawienia często łączą się z ogólnoustrojowymi zmianami metabolicznymi, hormonalnymi i neuropsychicznymi, które potrafią zarówno wywoływać objawy z przewodu pokarmowego, jak i je nasilać.

• Flatany mogą zaburzać gospodarkę hormonalną 1.
• Niedoczynność tarczycy może sprzyjać występowaniu uchyłków jelit 1.
• Bolesne miesiączki często idą w parze z nudnościami 1.
• Niedobór magnezu może powodować zaparcia 1.
• Przewlekły stres może dawać biegunki 1 i bóle brzucha 1.
• Niedobór witaminy D może powodować biegunki 1.
• Niedobór żelaza może zaburzać funkcjonowanie żołądka 1.
• Otyłość może zwiększać ryzyko choroby refluksowej 2 i powodować senność po jedzeniu 1.
• Niski poziom kwasu solnego może być przyczyną refluksu 1.
• Niemowlęta ze skazą białkową mogą słabiej przybierać na wadze i być mniejsze 1.
• Naglące i bolesne parcie na stolec może sugerować endometriozę 1.
• Depresja może powodować problemy trawienne 1.
• Cichy zawał serca może objawiać się ciągłymi nudnościami 1.
• Podwyższony kortyzol może prowadzić do refluksu 1.
• Zaburzenia pracy tarczycy mogą powodować senność po jedzeniu 1 i sprzyjać powstawaniu zaskórników 1.
• Niedobór potasu może powodować problemy związane z trawieniem 1.
• Zaburzenia neuroprzekaźników mogą powodować rozdrażnienie 1.
• Niedokrwistość może powodować senność po jedzeniu 1.
• Zaburzenia w pracy trzustki mogą prowadzić do otyłości 1, a zaburzenia tarczycy także mogą prowadzić do otyłości 1.
• Zaburzenia smaku mogą być objawem chorób nerek 1.
• Zaburzenia lękowe mogą powodować zaburzoną pracę układu sercowo-naczyniowego 1 oraz układu oddechowego 1.

Zaburzeniom trawienia sprzyja pośpiech, brak ruchu i wieczorne przejadanie się, a proste zmiany codziennych nawyków potrafią zauważalnie odciążyć układ pokarmowy.

• Jedzenie w spokoju sprzyja lepszemu trawieniu 1.
• Dbałość o higienę spożywania, w tym uważne gryzienie, unikanie pośpiechu i porządek przy posiłkach, bywa pomocna dla pracy przewodu pokarmowego 1.
• Regularny ruch może ograniczać tendencję do zaparć 1.
• Stymulacja odpowiednich punktów na dłoni może łagodzić wzdęcia 1.
• Obfite, późne kolacje potrafią pogarszać jakość snu, co pośrednio odbija się także na regeneracji i komforcie trawiennym następnego dnia 1.
• Nieadekwatnie niskie zalecenia żywieniowe mogą prowadzić do chorób 1.

Kiedy trawienie bywa zaburzone, bezpieczeństwo domowych środków i ziół ma równie duże znaczenie jak ich skuteczność, bo niektóre rośliny mogą nasilać istniejące problemy lub kolidować z określonymi schorzeniami.

• Kocanka piaskowa jest przeciwwskazana przy kamicy żółciowej 1.

Zaburzenia trawienia potrafią zazębiać się z innymi dolegliwościami organizmu — od serca, przez sen i koncentrację, po samopoczucie psychiczne.

• Uchyłki w jelicie mogą zwiększać ryzyko zawału serca 1.
• Karczoch może łagodzić niestrawności 1.
• Zaburzenia jelitowe mogą powodować problemy ze snem 1.
• Zaburzeniom lękowym mogą towarzyszyć problemy żołądkowo-jelitowe 1.
• Zaburzenia neuroprzekaźników mogą powodować zaburzenia koncentracji 1.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.