Zapotrzebowania zdrowotne w podeszłym wieku

Zapotrzebowania zdrowotne w podeszłym wieku dotyczą specyficznych potrzeb zdrowotnych osób starszych, które wynikają z naturalnych procesów starzenia się organizmu. Obejmują one różnorodne aspekty związane z utrzymaniem zdrowia, profilaktyką, leczeniem chorób przewlekłych oraz wsparciem w codziennym funkcjonowaniu. W skład tych potrzeb wchodzą zarówno potrzeby fizyczne, jak i psychiczne oraz społeczne, które są charakterystyczne dla tej grupy wiekowej. Uwzględniają one zmiany w układach i narządach ciała oraz wymagania związane z opieką medyczną i rehabilitacją.

Zapotrzebowania zdrowotne w podeszłym wieku obejmują zmieniające się potrzeby organizmu związane z odżywianiem, aktywnością, snem i profilaktyką chorób. Wraz z wiekiem mogą zmieniać się funkcje narządów, metabolizm oraz podatność na niedobory i przewlekłe schorzenia.

Mózg i demencja

Podeszły wiek wiąże się z potrzebą dbania o pamięć, sprawność poznawczą i czynniki wpływające na ryzyko demencji.

  • Nasiona chia mogą u osób starszych zapobiegać rozwojowi demencji, a drzemki w ciągu dnia mogą zmniejszać ryzyko pogorszenia funkcji poznawczych.
  • Konsumpcja bakopy drobnolistnej może poprawiać pamięć i przeciwdziałać chorobom neurodegeneracyjnym.
  • Insulinooporność może prowadzić do rozwoju choroby Alzheimera, podobnie jak wysokie spożycie fruktozy oraz konsumpcja dużej ilości fruktozy może prowadzić do demencji starczej.
  • Olejek z rozmarynu może zapobiegać demencji starczej, natomiast napoje zero mogą przyczyniać się do rozwoju choroby Alzheimera.
  • Cholina może chronić przed chorobą Alzheimera i demencją, a likopen może zmniejszać ryzyko Alzheimera.
  • Regularne spożywanie zielonej herbaty może zmniejszać ryzyko demencji starczej oraz ryzyko rozwoju Alzheimera.
  • Lit może wspomagać leczenie choroby Alzheimera, a witamina D może poprawiać funkcje poznawcze u chorych na tę chorobę.
  • Miniudar może zwiększać ryzyko wystąpienia demencji w wieku starczym. Zaburzone postrzeganie czasu i przestrzeni może być objawem demencji.
  • Niedobór witaminy B12 zwiększa ryzyko pojawienia się Alzheimera. Niedobór magnezu może zwiększać ryzyko zachorowania na tę chorobę, podobnie jak niedobór selenu może wpływać na jej rozwój.
  • Niedobór witaminy D może prowadzić do wystąpienia Alzheimera, a niedobór kwasu foliowego może zwiększać ryzyko tej choroby.
  • Picie kawy może zmniejszać ryzyko choroby Alzheimera, natomiast piwo bezalkoholowe może być profilaktyką tej choroby.
  • Flawonoidy mogą poprawiać funkcje poznawcze u osób starszych, a antyoksydanty mogą spowalniać przebieg choroby Alzheimera.
  • Spożycie czarnuszki może być związane z opóźnieniem postępu choroby Alzheimera. Wysiłek umysłowy może zmniejszać ryzyko zachorowania na tę chorobę.
  • Miłorząb japoński może zmniejszać ryzyko zachorowania na Alzheimera, a regularne dostarczanie dużych dawek witaminy C może zmniejszać ryzyko wystąpienia tej choroby.
  • Korzystanie z sauny może obniżać ryzyko choroby Alzheimera, natomiast żucie twardych pokarmów może spowalniać starzenie się mózgu.
  • Obniżony poziom BDNF u osób otyłych może pogarszać sprawność mózgu, a spirulina może spowalniać zmiany związane z demencją starczą.
  • Kwas dokozaheksaenowy może pomagać przy chorobie Alzheimera, witamina E może łagodzić jej przebieg, a spożycie kwasów omega-3 może zmniejszać ryzyko rozwoju demencji.
  • Orzechy włoskie mogą zmniejszać ryzyko zachorowania na Alzheimera. Resweratrol może pomagać chorym na tę chorobę.

Serce i krążenie

W podeszłym wieku może wzrastać ryzyko zakrzepicy, dlatego znaczenie ma zarówno ciśnienie krwi, jak i stan naczyń oraz serca.

  • Niskie spożycie wody może zwiększać krzepliwość krwi, a picie co najmniej około 2 litrów wody dziennie może zmniejszać ryzyko udaru mózgu.
  • Insulinooporność może wiązać się z częstszym występowaniem udaru mózgu.
  • Otyłość brzuszna może prowadzić do nadciśnienia, natomiast otyłość może zwiększać ryzyko zawału serca i zakrzepicy żył głębokich.
  • Potas może regulować ciśnienie krwi, a jego suplementacja może chronić przed zawałem serca.
  • Żeń-szeń może pomagać obniżyć ciśnienie krwi. Zaburzenia endokrynologiczne mogą natomiast obniżać ciśnienie krwi, podobnie jak niski poziom cukru we krwi.
  • Krwawnik pospolity może obniżać ciśnienie.
  • Płatki owsiane mogą chronić przed chorobą wieńcową, a czosnek może obniżać ryzyko zawału serca.
  • Umiarkowane picie piwa może obniżać ryzyko chorób serca i chorób układu krążenia.
  • Ograniczenie spożycia napojów gazowanych może zmniejszyć ryzyko rozwoju zakrzepicy.
  • U osób z miażdżycą poziom cynku może być niższy.

Dieta i metabolizm

Z wiekiem metabolizm może zwalniać, a przyswajalność białka może maleć.

  • Produkcja glicyny w organizmie może zmniejszać się wraz z wiekiem.
  • Zaniżone zalecenia żywieniowe mogą powodować choroby, dlatego odpowiednia ilość i jakość pożywienia ma znaczenie także u osób z nadmierną masą ciała.
  • Osoby otyłe mogą być przewlekle niedożywione, a otyłość może zwiększać ryzyko chorób trzustki.
  • Otyłość może prowadzić do zwiększenia poziomu trójglicerydów we krwi. Otyłość brzuszna wiąże się ze zwiększonym ryzykiem cukrzycy typu 2, a osoby otyłe mogą także cierpieć na dnę moczanową.
  • Słodkie napoje przyczyniają się do otyłości, natomiast spożywanie zdrowych tłuszczów może zmniejszać ryzyko jej wystąpienia.
  • Przewlekły stan zapalny może prowadzić do rozwoju otyłości.
  • Pomijanie śniadań może zwiększać ryzyko rozwinięcia otyłości, podczas gdy spożywanie posiłków zgodnie z rytmem dobowym organizmu może zmniejszać ryzyko chorób cywilizacyjnych.
  • Post przerywany w czasie menopauzy może pogarszać insulinooporność, a post wodny może obniżać poziom lipoprotein.
  • Awokado może obniżać poziom trójglicerydów we krwi, podobnie jak czosnek i zmniejszenie spożycia cukru.
  • Błonnik może zmniejszać śmiertelność z powodu chorób przewlekłych, a spożywanie produktów pełnoziarnistych może obniżyć ryzyko wystąpienia zespołu metabolicznego o 20%.
  • Babka zwyczajna może regulować poziom cukru we krwi.

Witaminy i niedobory

Z wiekiem zmniejsza się zdolność skóry do syntezy witaminy D, dlatego zapotrzebowanie na tę witaminę może rosnąć i wymagać większych dawek, a obecne zalecenia mogą być zaniżone względem rzeczywistych potrzeb organizmu.

  • Osoby starsze mogą być zagrożone niedoborem koenzymu Q10.
  • Wraz z wiekiem oraz wzrostem zanieczyszczenia środowiska ilość przyjmowanych antyoksydantów powinna rosnąć. Poziom przeciwutleniaczy w zielonej herbacie może wpływać na poprawę ogólnego zdrowia.
  • Niedobory mogą powodować spadek odporności, natomiast witamina C może zmniejszać podatność na infekcje dolnych dróg oddechowych.
  • Niedobór witaminy D może zwiększać ryzyko rozwoju żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, śmiertelności związanej z zawałem serca, śmiertelności u chorych na raka płuc oraz wystąpienia zapalenia płuc.
  • Niedobór witaminy B6 może prowadzić do większej śmiertelności u chorych na nowotwór jelita grubego.
  • Niedobór jodu może być przyczyną wolniejszego metabolizmu i objawiać się przewlekłym zmęczeniem.
  • Przewlekłe zmęczenie może być również objawem niedoboru selenu, a niedobór potasu może powodować przewlekłe zmęczenie.

Nowotwory

Wraz z wiekiem może wzrastać ryzyko zachorowania na nowotwory.

  • Witamina D może zmniejszać śmiertelność u osób z rozpoznanym nowotworem.
  • Jej niedobór może zwiększać śmiertelność u chorych na raka jelita grubego.
  • Czosnek może zmniejszać ryzyko wystąpienia raka jelita grubego.

Wzrok i starzenie

Wraz z wiekiem szczególnego znaczenia nabiera ochrona wzroku przed zaćmą, zwyrodnieniem plamki żółtej i jaskrą.

  • Babka zwyczajna może chronić oczy osób starszych przed zaćmą.
  • Może także chronić je przed zwyrodnieniem plamki żółtej, a suplementacja magnezem może zmniejszać progresję tego schorzenia.
  • Spożycie azotanów może obniżać ryzyko rozwoju jaskry.

Nerki i trawienie

Z wiekiem mogą zmieniać się funkcje przewodu pokarmowego i nerek, dlatego znaczenie mają także codzienne nawyki związane z jedzeniem, ruchem i nawodnieniem.

  • Ilość wydzielanego soku żołądkowego może spadać wraz z wiekiem.
  • Po 60. roku życia może dochodzić do osłabienia funkcji nerek, a zaburzenia ich pracy mogą powodować obniżenie poziomu żelaza.
  • Kozieradka pospolita może pomagać chronić nerki przed toksycznym działaniem aluminium.
  • Osoby otyłe mogą cierpieć na schorzenia pęcherzyka żółciowego.
  • Powolne spożywanie posiłków oraz ułożenie górnej części ciała wyżej mogą zmniejszać objawy choroby refluksowej.
  • Zmniejszony poziom potasu może powodować zaparcia, natomiast regularna aktywność fizyczna może je zmniejszać.
  • Spożywanie odpowiedniej ilości wody w ciągu dnia może pomóc w zachowaniu zdrowia.

Zdrowie kobiet

Menopauza może wiązać się ze spadkiem libido i zaburzeniami koncentracji, a także z suchością pochwy, która może sprzyjać podatności na zapalenie pęcherza.

  • Zachowanie higieny snu może uspokajać przebieg menopauzy.
  • Żeń-szeń może łagodzić objawy menopauzy, podobnie jak kozieradka pospolita.
  • Krwawnik może zmniejszać objawy stanów zapalnych przy problemach kobiecych.

Sen i odporność

W podeszłym wieku sen może mieć znaczenie dla odporności, a zapotrzebowanie na niego bywa mniejsze niż wcześniej.

  • Suplementacja magnezem może wydłużać sen u osób starszych.
  • Zdrowy, dobry sen może wspierać układ odpornościowy, podnosić odporność i zwiększać jej sprawność.
  • Stosowanie zimnego prysznica może zmniejszać częstotliwość chorób.

Starzenie i sprawność

Aktywność fizyczna może spowalniać starzenie organizmu.

  • Regularne stosowanie ostropestu plamistego może zapobiegać przedwczesnemu starzeniu się.
  • Odpowiednia ilość antyoksydantów w diecie może wpływać na spowolnienie procesu starzenia się organizmu, podobnie jak dieta przeciwzapalna.
  • Babka lancetowata może spowalniać procesy starzenia, a podobne działanie przypisuje się lilakowi pospolitemu i skrzypowi polnemu.
  • Witamina D może opóźniać procesy starzenia się.
  • Utrzymanie stałej masy ciała w dojrzałym wieku może przedłużyć życie, natomiast spożywanie natto może zmniejszać ryzyko przedwczesnej śmierci.
  • Preparaty wysokobiałkowe mogą wspomagać leczenie sarkopenii u osób starszych. Suplementacja beta-hydroksy-maślanu może wzmacniać mięśnie w tej grupie, ponieważ utrata mięśni może powodować skurcze.
  • Koenzym Q10 może wyczerpywać się wraz z wiekiem.
  • Umiejscowienie i rodzaj zmian skórnych w atopowym zapaleniu skóry zależą od wieku.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

W podeszłym wieku bezpieczeństwo stosowania niektórych roślin, produktów i substancji wymaga uwzględnienia chorób przewlekłych oraz możliwych interakcji.

  • Robienie przerw w kuracji lepiężnikiem może zmniejszać ryzyko toksyczności.
  • Kozieradki nie należy podawać w większych ilościach osobom chorym na tarczycę.
  • Wysokie spożycie soli może zmniejszać działanie litu w organizmie.
  • Gorączka może zagrażać zdrowiu.
  • Osoby z chorą wątrobą powinny ograniczyć spożywanie wiśni.

Pozostałe zastosowania

Zapotrzebowania zdrowotne w podeszłym wieku obejmują także sposoby łagodzenia wybranych dolegliwości i dbania o równowagę organizmu.

  • Inhalacje nad ugotowanymi ziemniakami mogą zmniejszać objawy zapalenia zatok.
  • Medytacja może obniżać poziom kortyzolu.
  • Zalecenia zdrowotne mogą nie wpływać na poprawę zdrowia społeczeństwa.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu