Zapalenia jelit
Zapalenia jelit to grupa schorzeń charakteryzujących się stanem zapalnym błony śluzowej jelit. Obejmują różne jednostki chorobowe, które mogą dotyczyć różnych odcinków przewodu pokarmowego. Zapalenia jelit mogą mieć charakter przewlekły lub ostry i różnią się etiologią oraz przebiegiem klinicznym. W diagnostyce i klasyfikacji tych schorzeń wykorzystuje się różnorodne metody, w tym badania endoskopowe i histopatologiczne.
Zapalenia jelit mogą obejmować różne stany o odmiennych przyczynach, przebiegu i nasileniu objawów. Wspólnym elementem może być podrażnienie błony śluzowej, zaburzenie bariery jelitowej oraz wpływ na odporność i codzienne funkcjonowanie. Znaczenie może mieć zarówno dieta i styl życia, jak i właściwe rozpoznanie oraz kontrola czynników zaostrzających.
Czynniki związane ze stanem zapalnym jelit
Stan zapalny jelit może:
- osłabiać układ odpornościowy
- wpływać na ogólną odporność organizmu poprzez kondycję jelit
- wiązać się z zaburzeniem bariery jelitowej, gdy nieszczelne jelito może powodować stany zapalne w układzie pokarmowym i osłabiać układ immunologiczny
Bariera jelitowa może:
- zapobiegać ogólnoustrojowym stanom zapalnym przy zachowaniu szczelności jelit
- ulegać osłabieniu pod wpływem niesteroidowych leków przeciwzapalnych
- pogarszać się pod wpływem diety prozapalnej, która może prowadzić do rozszczelnienia jelit
Stres może zwiększać dysbiozę jelitową, a SIBO może obciążać układ odpornościowy, co może sprzyjać utrzymywaniu dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.
Dieta i składniki mogące łagodzić lub zaostrzać objawy
Kwas masłowy może:
- łagodzić zapalenie jelit spowodowane radioterapią
- chronić przed powstawaniem stanów zapalnych
- wspierać remisję wrzodziejącego zapalenia jelita grubego
- wspierać remisję choroby Leśniowskiego-Crohna
Probiotyki i prebiotyki mogą:
- łagodzić stany zapalne
- poprawiać zdrowie jelit dzięki prebiotykom
Wybrane substancje i rośliny mogą:
- zmniejszać stany zapalne jelit dzięki glikomakropeptydowi
- hamować stany zapalne w jelitach dzięki CBD i wspierać osoby z chorobą Crohna
- pomagać zmniejszyć stany zapalne jelit dzięki pokrzywie i wspierać osoby z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego oraz chorobą Leśniowskiego-Crohna
- działać ochronnie na błony śluzowe jelit dzięki nagietkowi lekarskiemu i przynosić ulgę w nieżycie jelit
- działać przeciwzapalnie na błonę śluzową żołądka i jelit dzięki odwarowi z ziela bukwicy
- być stosowane pomocniczo w nieżytach jelit dzięki przytulii czepnej i nawłoci pospolitej przy nieżycie żołądka i jelit
Kawa może zaostrzać objawy we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego i w chorobie Leśniowskiego-Crohna, a rzeżucha może być przeciwwskazana przy stanach zapalnych lub chorobach wrzodowych żołądka i jelit. Błonnik pokarmowy może wspierać zdrowie jelit i zmniejszać ryzyko choroby Leśniowskiego-Crohna, a jego niedobór może sprzyjać powstawaniu uchyłków.
Wybrane choroby i rozpoznanie
Celiakia może:
- objawiać się zaburzeniami funkcjonowania układu pokarmowego
- wiązać się z zespołem złego wchłaniania oraz biegunkami
- współwystępować ze zmianami skórnymi
- być potwierdzana badaniem histopatologicznym wycinków jelita cienkiego
- wymagać wdrożenia diety eliminacyjnej
Regularne badania krwi mogą pomagać wykryć problemy z jelitami, a utrzymujące się objawy, takie jak ból brzucha, biegunka, krew lub śluz w stolcu czy spadek masy ciała, mogą wymagać dalszej diagnostyki. Obecność polipów jelita grubego może skutkować wydzielaniem śluzu z kałem, a rozwój polipów może prowadzić do raka.
Uchyłki i możliwe powikłania
Uchyłki jelit mogą:
- zwiększać ryzyko rozwoju nowotworów oraz ryzyko zachorowania na nowotwór jelita grubego przy zapaleniu uchyłków
- wiązać się z wyższym ryzykiem udaru i zawału serca
- powstawać częściej przy niedoborze błonnika, nadwadze, nadużywaniu leków przeciwbólowych i niedoczynności tarczycy
Niedobór witaminy D może sprzyjać stanowi zapalnemu w uchyłkach, dlatego ocena stanu odżywienia i całościowego stylu życia może mieć znaczenie pomocnicze w postępowaniu.
To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.
