Związki endogenne

Związki endogenne to substancje wytwarzane przez organizm lub naturalnie w nim występujące, uczestniczące w wielu procesach biologicznych. Bywają wiązane między innymi z metabolizmem, odpornością, funkcjonowaniem układu nerwowego i ochroną komórek.

Podstawy i metabolizm

Związki endogenne uczestniczą w podstawowych procesach zachodzących w komórkach i całym organizmie.

  • Glicyna może brać udział w produkcji DNA.
  • Inozytol może wspierać pracę mitochondriów.
  • Obecność argininy w organizmie warunkuje prawidłową eliminację produktów przemiany materii.
  • Substancje tłuszczowe mogą odpowiadać za tworzenie błon komórkowych.

Antyoksydanty i stres oksydacyjny

Związki endogenne mogą uczestniczyć w ochronie organizmu przed działaniem wolnych rodników i stresem oksydacyjnym.

  • Do antyoksydantów zarówno endogennych, jak i egzogennych należą koenzym Q10, cynk, selen, kobalt, miedź oraz mangan.
  • Uziemianie organizmu może redukować wolne rodniki.

Odporność i stany zapalne

Odporność i stany zapalne zależą między innymi od aktywności cytokin, stresu oraz działania argininy.

  • Stres może podnosić poziom cytokin prozapalnych.
  • Cytokiny prozapalne mogą zaburzać komunikację między hormonami a receptorami.
  • Arginina może pobudzać układ immunologiczny.

Układ nerwowy i neuroprzekaźniki

Układ nerwowy wykorzystuje neuroprzekaźniki i cząsteczki sygnałowe do przekazywania informacji między komórkami oraz regulowania ich aktywności.

  • Kwasy omega-3 mogą brać udział w produkcji neuroprzekaźników, a ich spożywanie może także podnosić poziom BDNF.
  • Cynk może podnosić poziom BDNF. Podobne działanie przypisuje się olejowi lnianemu, orzechom włoskim, aktywności fizycznej oraz bako­pie drobnolistnej.
  • BDNF może wspierać komórki mózgowe, natomiast przewlekły stres może blokować jego powstawanie.
  • Cukier może powodować wyrzut endorfin, a mózg może potrzebować cukru do stymulacji tego procesu. Wyrzut endorfin może wiązać się z poczuciem bezpieczeństwa i błogości.
  • Jedzenie przekąsek może aktywować układ dopaminowy.
  • Niedobór pełnowartościowego białka może ograniczać syntezę neuroprzekaźników, podczas gdy witamina B6 może wspomagać ich tworzenie.
  • Acetylokarnityna może wspierać produkcję neuroprzekaźnika poprzez dostarczanie grup acetylowych.
  • Sen może wspomagać produkcję neuroprzekaźników, a inozytol może wspierać przesyłanie sygnałów między neuronami.
  • Teanina może zwiększać poziom serotoniny, natomiast ekstrakt z reishi może zwiększać poziom neuroprzekaźnika GABA.
  • Cytokiny prozapalne mogą prowadzić do neurodegeneracji.
  • Koenzym Q10 może chronić układ nerwowy.

Hormony i gospodarka metaboliczna

Hormony regulują wiele procesów związanych z przemianą materii, wzrostem, samopoczuciem i zmianami zachodzącymi w organizmie.

  • Po podaży cukru organizm może wytwarzać insulinę, a zbyt duża ilość insuliny może prowadzić do insulinooporności. Insulinooporność może z kolei powodować zmiany hormonalne.
  • U mężczyzn insulinooporność może zwiększać ilość hormonów żeńskich, natomiast u kobiet może zwiększać ilość hormonów męskich.
  • Hormony przysadki mózgowej mogą kontrolować wzrost organizmu.
  • Oksytocyna jest hormonem związanym z samopoczuciem i może być wydzielana podczas przytulania.
  • Witamina C może pomagać regulować pracę nadnerczy, w których produkowany jest kortyzol. Wysoki poziom kortyzolu może być przyczyną wykwitów skórnych.
  • Czynniki hormonalne mogą mieć udział w powstawaniu cellulitu.
  • Zanik mięśni w czasie menopauzy może wiązać się ze spadkiem estrogenów.
  • Ksenoestrogeny to związki chemiczne, których budowa może być zbliżona do budowy żeńskich hormonów płciowych, czyli estrogenów.
  • Dziurawiec może pomagać wyregulować hormony.

Kolagen, skóra i mięśnie

Prawidłowe tworzenie kolagenu zależy od współdziałania enzymów, hydroksylazy prolinowej oraz wybranych składników odżywczych.

  • Krzem może uczestniczyć w powstawaniu kolagenu w organizmie człowieka, a cynk może wspierać jego tworzenie i wiązać się ze wzrostem produkcji tego białka.
  • Żelazo może uczestniczyć w tworzeniu kolagenu, a dostarczanie go do organizmu może wiązać się ze wzrostem produkcji kolagenu.
  • Koenzym Q10 może uczestniczyć w powstawaniu kolagenu, natomiast witamina C może pobudzać produkcję kolagenu typu 1.
  • Miedź może zwiększać usieciowienie włókien kolagenowych, co dotyczy ich wzajemnego łączenia i organizacji.
  • Kolagen może wspierać regenerację mięśni, a odpowiedni jego poziom może wiązać się z utrzymaniem masy mięśniowej.
  • Kolagen może także normalizować poziom glukozy we krwi.
  • Kwas foliowy może być łączony z ceramidami, a cynk może wspierać produkcję keratyny.

Układ sercowo-naczyniowy

Związki endogenne mogą wpływać na krzepnięcie krwi, stężenie lipidów oraz funkcjonowanie układu krążenia.

  • Wysoki poziom fibrynogenu może sprzyjać powstawaniu zakrzepów.
  • Kolagen może wspomagać funkcjonowanie układu krążenia.
  • Połączenie koenzymu Q10 i selenu może zapobiegać tworzeniu się zakrzepów.
  • Soki mogą zwiększać poziom trójglicerydów, natomiast koenzym Q10 może go obniżać.
  • Czosnek może regulować poziom cholesterolu.

Układ trawienny i jelita

Związki endogenne są naturalnie obecne w organizmie i uczestniczą w utrzymaniu jego struktur oraz funkcji.

  • Kolagen może zapewniać integralność nabłonka jelitowego.

Układ rozrodczy i moczowy

Koenzym Q10 może mieć znaczenie dla męskiego układu rozrodczego, ponieważ może zwiększać ruchliwość plemników.

  • Jego obecność wiąże się z poprawą ruchliwości plemników, czyli ich zdolności do przemieszczania się.

Źródła związków odżywczych

Związki odżywcze występują w różnych produktach i surowcach pochodzenia naturalnego.

  • Wodorosty mogą zawierać tyrozynę.

Pozostałe zastosowania

Związki endogenne mogą znajdować zastosowanie także w złożonych połączeniach składników odżywczych oraz w oddziaływaniu nasion roślin na organizm.

  • Połączenie koenzymu Q10, selenu, witaminy C, beta-karotenu i kwasu foliowego może zwiększać przeżywalność w stadium końcowym nowotworów.
  • Nasiona lnu mogą podnosić poziom BDNF.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Tematy

Przeglądaj szczegółowe informacje

Twierdzenia w tym opracowaniu