Zwiększanie ryzyka przewlekłych chorób

Przewlekłe choroby mogą rozwijać się pod wpływem wielu nakładających się czynników związanych ze stylem życia, stanem metabolicznym i obciążeniami zdrowotnymi. Ryzyko może dotyczyć między innymi układu krążenia, nowotworów, zaburzeń metabolicznych oraz chorób narządowych. Ograniczanie narażenia na modyfikowalne czynniki może wspierać profilaktykę i wcześniejsze reagowanie.

Styl życia może:

• zwiększać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych przez stres 21, wysoko przetworzoną żywność 1 i palenie tytoniu, które może zwiększać ryzyko udaru mózgu 1
• zwiększać ryzyko nowotworów przez spożywanie smażonych potraw 2, tłuszczów trans 1, nadmiaru cukru 1, rafinowanych węglowodanów 1, żywności przetworzonej 1, siedzący tryb życia 1, ekspozycję na sztuczne światło w nocy 1, niedobór snu 1, pestycydy 1, przetworzone czerwone mięso 1 i picie bardzo gorącej kawy 1
• zwiększać ryzyko zaburzeń metabolicznych i narządowych przez nadmierne spożywanie alkoholu, które może zwiększać ryzyko cukrzycy typu 2 1, syrop glukozowo-fruktozowy, który może zwiększać ryzyko niealkoholowego stłuszczenia wątroby 1, oraz odwodnienie, które może zwiększać ryzyko przewlekłej choroby nerek 1

Palenie tytoniu może:

• zwiększać ryzyko chorób trzustki 1
• zwiększać ryzyko udaru mózgu 1

Otyłość i zaburzenia metaboliczne mogą:

• zwiększać ryzyko choroby refluksowej 2
• zwiększać ryzyko chorób trzustki 1 i podatność na choroby nowotworowe 1
• wiązać się z pomijaniem śniadań, które może zwiększać ryzyko rozwinięcia otyłości 1
• obejmować dużą ilość cukru w diecie, która może zwiększać ryzyko cukrzycy typu 2 1

Podwyższone stężenie kwasu moczowego i trójglicerydów może:

• zwiększać ryzyko nadciśnienia tętniczego 2
• zwiększać ryzyko stłuszczenia wątroby 1
• zwiększać ryzyko cukrzycy typu 2 1
• zwiększać ryzyko dny moczanowej w przypadku wysokich trójglicerydów 1
• zwiększać ryzyko chorób nowotworowych w przypadku podwyższonego poziomu trójglicerydów 1

Niedobory żywieniowe mogą:

• zwiększać ryzyko nowotworów przy niedoborze witaminy D 1, jodu 11, selenu 1, witaminy B6 1, białka 1 i magnezu, który może zwiększać ryzyko raka piersi 1 oraz raka trzustki 1
• zwiększać ryzyko cukrzycy typu 2 przy niedoborze białka 1 i potasu 1
• zwiększać ryzyko stanów zapalnych przy niedoborze pełnowartościowego białka 1
• zwiększać ryzyko stwardnienia rozsianego przy niedoborze fosfolipidów 1 i niedoborze cholesterolu 1

Istniejące choroby i stany przewlekłe mogą:

• zwiększać ryzyko kolejnych powikłań , ponieważ cukrzyca może zwiększać ryzyko zawału serca 1, udaru mózgu 1, tworzenia się skrzepów krwi 1 i dny moczanowej 1
• zwiększać ryzyko dny moczanowej, gdy współwystępują choroby serca 1, niewydolność nerek 1 lub nadciśnienie tętnicze 1
• zwiększać ryzyko przewlekłego zapalenia trzustki przy stłuszczeniu trzustki 1
• zwiększać ryzyko raka wątroby, gdy występuje stłuszczenie wątroby 1
• zwiększać ryzyko choroby wieńcowej, gdy występują choroby przyzębia 1
• zwiększać ryzyko nowotworu jelita grubego przy zapaleniu uchyłków 1

Czynniki hormonalne, rodzinne i rozwojowe mogą:

• zwiększać ryzyko przedwczesnej menopauzy w przebiegu chorób autoimmunologicznych 1
• zwiększać ryzyko insulinooporności w okresie menopauzy 1
• zwiększać ryzyko AZS u dziecka przy chorobach alergicznych u rodziców 1
• zwiększać ryzyko astmy i stanów zapalnych u dziecka po antybiotykach podanych w pierwszych miesiącach życia 11
• zwiększać ryzyko astmy u dziecka przy wysokim poziomie kwasu omega-6 w mleku matki 1

Przewlekły stres i inne czynniki ogólnoustrojowe mogą:

• zwiększać ryzyko depresji 1
• zwiększać ryzyko chorób serca 1 i zawału serca 2
• zwiększać ryzyko osteoporozy przy wysokim poziomie kortyzolu 2
• zwiększać ryzyko przewlekłego zapalenia błony śluzowej nosa przy niedoborze witaminy D 1
• zwiększać ryzyko śmiertelności przy zwiększonym stężeniu sodu 1 oraz wysokim stężeniu propionianu imidazolu 1

Ryzyko przewlekłych chorób może rosnąć wraz z kumulacją wielu czynników jednocześnie, dlatego znaczenie może mieć całościowa ocena diety, snu, stresu, aktywności, używek i chorób współistniejących. W praktyce profilaktyka może obejmować ograniczanie palenia, alkoholu i żywności wysokoprzetworzonej, dbanie o odpowiednie nawodnienie, sen oraz kontrolę masy ciała. Pomocne może być także monitorowanie ciśnienia, glikemii, lipidów i innych parametrów metabolicznych, aby wcześniej wychwycić niekorzystne zmiany.

• Zarządzanie ryzykiem

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.