Regeneracja witamin
Regeneracja witamin odnosi się do procesów, w których związki witaminowe są przywracane do swojej aktywnej formy po ulegnięciu przemianom chemicznym lub uszkodzeniom. W organizmach żywych obejmuje to mechanizmy enzymatyczne i biochemiczne, które umożliwiają odbudowę lub ponowne wykorzystanie witamin. Proces ten jest istotny dla utrzymania odpowiedniego poziomu witamin niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania komórek i tkanek. Regeneracja może zachodzić zarówno wewnątrzkomórkowo, jak i w środowisku zewnętrznym, zależnie od rodzaju witaminy.
Regeneracja witamin odnosi się do ich odtwarzania, aktywacji i ponownego wykorzystywania w organizmie. Temat bywa wiązany z rolą witamin, minerałów, diety oraz prawidłowego wchłaniania w utrzymaniu zdrowia i regeneracji tkanek.
Witaminy w żywności i ziołach
Zioła lecznicze mogą dostarczać witamin.
- Pokrzywa może zawierać witaminy, być ich źródłem i dostarczać je organizmowi. Może także dostarczać witaminę C, witaminę E, witaminę D oraz witaminę A.
- Retinol zawarty w mniszku lekarskim może odmładzać skórę, a wątróbka może zawierać retinol.
- Kiełki mogą dostarczać witamin, podobnie jak babka lancetowata, jabłka i kolostrum. Ogonki z czereśni również mogą zawierać witaminy.
- Ziarnopłon może zawierać witaminę C. Witaminę C mogą zawierać także papryka, kiwi, żyworódka, pomidory, agrest, pierwiosnek lekarski, nawłoć pospolita, arbuz, liście chrzanu, brokuły, czarna porzeczka i szczawik zajęczy.
- Dzika róża, jej owoce oraz owoce dzikiej róży mogą zawierać witaminę C, a także witaminy z grupy B.
- Żyworódka może zawierać witaminę E i witaminę B2. Migdały mogą dostarczać witaminę E.
- Awokado może być źródłem witaminy K1. Witaminę K mogą zawierać brukselka, roszponka i szparagi, a spożywanie brokułów może zwiększyć jej poziom w organizmie. Fermentowana soja może zawierać witaminę K2.
- Seler korzeniowy może zawierać witaminę B, a podroby — witaminę B12.
- Procesy technologiczne mogą powodować utratę witamin w płatkach błyskawicznych, a produkty przetworzone mogą zawierać mniej witamin. Mikrobiologiczne algorytmy kombuchy mogą być wzbogacone o nowe witaminy.
Witamina C i regeneracja
Witamina C może działać antyoksydacyjnie, a jej aktywność może zależeć od obecności innych substancji i warunków przechowywania.
- Koenzym Q10 może pomóc regenerować witaminę C, natomiast bioflawonoidy mogą wydłużać czas jej działania.
- Witamina C może łatwo się utleniać; podobny proces może zachodzić w przypadku witaminy C pochodzącej z igliwia. Słońce może powodować jej rozkład.
- Może być przyjmowana w czystej postaci kwasu l-askorbinowego. Kwas foliowy może być łączony z witaminą C.
- Szparagi mogą wspierać działanie witaminy C w organizmie, podobnie jak cebula i czosnek. W tym działaniu mogą ją wspierać także jony cynku.
- Witamina C może wspomagać produkcję kolagenu oraz pobudzać produkcję kolagenu typu 1.
- Może poprawiać kondycję skóry i spowalniać proces jej starzenia. Przy poparzeniach słonecznych wskazana może być jej suplementacja. Witamina C w formie tetraizopalmitynianu askorbylu może powstrzymywać nadmierną melanogenezę.
- Witamina C może wspierać kondycję chrząstek, spowalniać zanik mięśni i poprawiać kondycję zębów.
- Może wspomagać krążenie oraz rozpuszczać skrzepy krwi.
- Zażywanie witaminy C może oczyszczać organizm z toksyn. Witaminy C i E mogą zwiększać skuteczność antybiotyków.
- Witamina C może wspierać układ odpornościowy i mieć działanie przeciwnowotworowe.
- Może zapobiegać zaćmie.
Witamina D i metabolizm
Witamina D musi zostać przekształcona do formy aktywnej, aby prawidłowo uczestniczyć w przemianach zachodzących w organizmie.
- Cynk może usprawniać funkcjonowanie witaminy D i ją aktywować.
- Bor może zwiększać poziom witaminy D, poprawiać efektywność jej suplementacji oraz przyspieszać przekształcanie jej do formy aktywnej.
- Magnez może przekształcać witaminę D w formę aktywną, natomiast resweratrol może stymulować jej działanie.
- Niewydolność nerek może ograniczać efektywność witaminy D, a suplementacja tą witaminą może pomagać w leczeniu nerek.
- Z wiekiem spada zdolność skóry do syntezy witaminy D, a starzenie się może również zmniejszać jej wchłanianie przez skórę. Wraz z wiekiem może nasilać się potrzeba przyjmowania większych dawek witaminy D.
- Nadwaga może osłabiać działanie witaminy D.
- Suplementacja witaminą D może mieć korzystny wpływ na zdrowie.
- Witamina D może pobudzać powstawanie komórek odpornościowych w organizmie.
- Witamina D może zwiększać przeżywalność u osób z nowotworami i hamować powstawanie przerzutów nowotworowych. Nowotwór jelita grubego może jednak tworzyć oporność na witaminę D.
- Witamina D może regulować procesy krzepnięcia krwi.
Witaminy A i E
Witaminy A i E mogą wspierać odnowę różnych struktur organizmu oraz ochronę komórek przed uszkodzeniami.
- Witamina A może regenerować śluzówki i nabłonek błon śluzowych.
- Jako przeciwutleniacz może pomagać chronić komórki przed stresem oksydacyjnym.
- Retinol zawarty w mniszku lekarskim może regenerować skórę i wspomagać produkcję kolagenu.
- Witamina A może ograniczać starzenie skóry wywołane promieniowaniem słonecznym.
- Cynk może wspierać działanie witaminy A w oku, a sama witamina A może wspierać układ odpornościowy.
- Koenzym Q10 może pomagać regenerować witaminę E.
- Witamina E może działać antyoksydacyjnie i chronić mitochondria przed uszkodzeniami oksydacyjnymi.
- Może także wspierać funkcje selenu.
- Witamina E może poprawiać kondycję skóry i włosów.
- Przy poparzeniach słonecznych wskazana może być suplementacja witaminą E.
- Witamina E może działać antyzakrzepowo oraz wspierać terapię przeciwlękową.
- Kiełki mogą zawierać witaminę E, podobnie jak oliwa z oliwek.
Witaminy grupy B
Witaminy z grupy B uczestniczą w procesach związanych z odnową komórek, układem nerwowym i utrzymaniem prawidłowego poziomu energii.
- Witamina B3 może uczestniczyć w regeneracji błon śluzowych oraz wspierać działanie innych witamin z grupy B.
- Witamina B12 w połączeniu z kwasem alfaliponowym może wspierać regenerację nerwów, a także bierze udział w tworzeniu krwinek czerwonych w szpiku.
- Witamina B12, biotyna i folian metylowany mogą wspierać regenerację paznokci.
- Witaminy z grupy B mogą działać pobudzająco, ale mogą też działać wyciszająco i uodparniać na stres.
- Witaminy z grupy B mogą zmniejszać objawy depresji, natomiast stres może powodować obniżenie ich poziomu.
- Kwas foliowy może być łączony z witaminami.
- Biotyna może wzmacniać układ odpornościowy.
- Żyworódka może zawierać witaminy z grupy B, w tym witaminę B1 i witaminę B3.
- Pokrzywa może dostarczać organizmowi witaminę B1, witaminę B2 i witaminę B3.
- Liście chrzanu zawierają witaminy z grupy B, a ośmiornica może być źródłem witaminy B12.
- Inhibitory pompy protonowej mogą obniżać poziom witaminy B12. Pasożyty mogą obniżać poziom witamin z grupy B.
- Skrzyp polny może rozkładać witaminę B1.
Witamina K i minerały
Pokrzywa może dostarczyć organizmowi witaminę K, a minerały, takie jak cynk, mogą wspierać jej szersze funkcjonowanie wraz z innymi składnikami odżywczymi.
- Cynk może wspierać przekształcanie witaminy A w kwas retinowy.
- Witamina K2 może hamować proces starzenia się mózgu.
Wchłanianie i przyswajanie
Na przyswajanie witamin wpływają między innymi ich forma, dawka oraz obecność innych składników.
- Bioflawonoidy mogą poprawiać wchłanianie i przyswajanie witaminy C.
- Kwaśne środowisko może sprzyjać wchłanianiu witaminy C, a jej mniejsze dawki mogą poprawiać przyswajanie.
- Magnez może wspierać działanie witaminy C w organizmie.
- Probiotyki mogą wspomagać syntezę witamin w organizmie, natomiast zaburzona flora jelitowa może utrudniać ich wchłanianie.
- Wapno może zwiększać przyswajalność witaminy B12, a witamina D może poprawiać jej wchłanianie.
- Witamina A w formie retinolu może być dobrze wchłanialna.
- Magnez może wspierać wchłanianie witaminy D, zaś witamina D3 w formie kropel może być dobrze przyswajalna.
- Obecność witaminy B6 ułatwia przyswajanie potasu.
- Żelazo może wchłaniać się lepiej z witaminą C.
- Awokado może poprawiać wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.
Regeneracja tkanek i narządów
Regeneracja tkanek i narządów obejmuje zarówno odnowę skóry, jak i wsparcie wątroby, chrząstek, kości oraz komórek.
- Jagody mogą stymulować regenerację wątroby.
- Przytulia może pomagać w regeneracji organizmu.
- Kosmetyki z kwasem foliowym mogą wspomagać regenerację skóry.
- Żyworódka może mieć właściwości regenerujące i działać regenerująco na skórę.
- Mak polny może pomagać w regeneracji skóry.
- Korzeń żywokostu może wspomagać regenerację chrząstek.
- Ziele żywokostu może przyspieszać regenerację.
- Żywokost może regenerować tkankę skórną oraz wspomagać regenerację kości.
- Krwawnik pospolity może wspomagać regenerację skóry.
- Pokrzywa może wspomagać regenerację komórek.
Odporność, starzenie i układ nerwowy
Witaminy mogą wspierać odporność organizmu, funkcjonowanie układu nerwowego oraz procesy związane ze starzeniem się.
- Witamina C może wspomagać odporność, usprawniać funkcjonowanie układu odpornościowego i wspierać odporność organizmu.
- Witamina D może zwiększać odporność organizmu oraz opóźniać procesy starzenia się.
- Witamina C może spowalniać zanik grasicy i poprawiać pracę układu nerwowego.
- Witaminy z grupy B mogą poprawiać plastyczność mózgu, a antyoksydanty mogą wspierać jego regenerację.
- Witamina E może łagodzić chorobę Alzheimera, natomiast witamina D może poprawiać funkcje poznawcze u chorych na Alzheimera.
Bezpieczeństwo i przeciwwskazania
Bezpieczeństwo stosowania preparatów z filtrem UVB wymaga uwzględnienia ich możliwego wpływu na produkcję witaminy D.
- Preparaty z filtrem UVB mogą powodować zaburzenia w produkcji witaminy D.
Pozostałe zastosowania
Wątroba może magazynować witaminy, dzięki czemu uczestniczy w ich dostępności dla organizmu.
- Połączenie koenzymu Q10, selenu, witaminy C, beta-karotenu i kwasu foliowego może zwiększać przeżywalność w stadium końcowym nowotworów.
To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.
Twierdzenia w tym opracowaniu
- Zioła lecznicze mogą dostarczać witaminy1 źródło
- Pokrzywa może zawierać witaminy4 źródła
- Pokrzywa może być źródłem witamin2 źródła
- Pokrzywa może dostarczać witamin2 źródła
- Pokrzywa może dostarczyć witaminę C do organizmu5 źródeł
- Pokrzywa może dostarczyć witaminę E do organizmu4 źródła
- Pokrzywa może dostarczyć witaminę D do organizmu1 źródło
- Pokrzywa może dostarczyć witaminę A do organizmu2 źródła
- Pokrzywa może dostarczyć do organizmu witaminę A2 źródła
- Retinol zawarty w mniszku lekarskim może odmładzać skórę1 źródło
- Wątróbka może zawierać retinol1 źródło
- Kiełki mogą dostarczać witamin1 źródło
- Babka lancetowata może zawierać witaminy2 źródła
- Jabłko może zawierać witaminy2 źródła
- Kolostrum może zawierać witaminy1 źródło
- Ogonki z czereśni mogą zawierać witaminy1 źródło
- Ziarnopłon może zawierać witaminę C2 źródła
- Papryka może zawierać witaminę C1 źródło
- Papryka może być źródłem witaminy C2 źródła
- Kiwi może dostarczać witaminę C1 źródło
- Kiwi może zawierać witaminę C1 źródło
- Żyworódka może zawierać witaminę C2 źródła
- Pomidory mogą zawierać witaminę C1 źródło
- Agrest może zawierać witaminę C1 źródło
- Pierwiosnek lekarski może być źródłem witaminy C1 źródło
- Nawłoć pospolita może zawierać witaminę C1 źródło
- Arbuz może dostarczać witaminę C1 źródło
- Liście chrzanu zawierają witaminę C1 źródło
- Brokuły mogą zawierać witaminę C1 źródło
- Czarna porzeczka może zawierać witaminę C2 źródła
- Szczawik zajęczy może zawierać witaminę C5 źródeł
- Dzika róża może zawierać witaminę C1 źródło
- Owoc dzikiej róży może zawierać witaminę C2 źródła
- Owoce dzikiej róży mogą zawierać witaminę C1 źródło
- Dzika róża może zawierać witaminy z grupy B2 źródła
- Żyworódka może zawierać witaminę E1 źródło
- Żyworódka może zawierać witaminę B21 źródło
- Migdały mogą dostarczać witaminę E2 źródła
- Awokado może być źródłem witaminy K11 źródło
- Brukselka może zawierać Witaminę K1 źródło
- Roszponka może zawierać witaminę K1 źródło
- Szparagi mogą zawierać witaminę K1 źródło
- Spożywanie brokułów może zwiększyć poziom witaminy K w organizmie1 źródło
- Fermentowana soja może zawierać witaminę K21 źródło
- Seler korzeniowy może zawierać witaminę B1 źródło
- Podroby mogą zawierać witaminę B121 źródło
- Procesy technologiczne mogą powodować utratę witamin w płatkach błyskawicznych1 źródło
- Produkty przetworzone mogą zawierać mniej witamin1 źródło
- Mikrobiologiczne algorytmy kombuchy mogą być wzbogacone o nowe witaminy1 źródło
- Witamina C może działać antyoksydacyjnie1 źródło
- Koenzym Q10 może pomóc regenerować witaminę C1 źródło
- Bioflawonoidy mogą wydłużać czas działania witaminy C1 źródło
- Witamina C może łatwo się utleniać1 źródło
- Witamina C z igliwa może się utleniać1 źródło
- Słońce może powodować rozkład witaminy C1 źródło
- Witamina C może być przyjmowana w czystej postaci kwasu l-askorbinowego1 źródło
- Kwas foliowy może być łączony z witaminą C1 źródło
- Szparagi mogą wspierać działanie witaminy C w organizmie1 źródło
- Cebula może wspierać działanie witaminy C w organizmie1 źródło
- Czosnek może wspierać działanie witaminy C w organizmie1 źródło
- Jony cynku mogą wspierać działanie witaminy C w organizmie1 źródło
- Witamina C może wspomagać produkcję kolagenu4 źródła
- Witamina C może zwiększać produkcję kolagenu2 źródła
- Witamina C może pobudzać produkcję kolagenu typu 11 źródło
- Witamina C może poprawiać kondycję skóry1 źródło
- Witamina C może spowolnić proces starzenia skóry1 źródło
- Przy poparzeniach słonecznych wskazana może być suplementacja witaminą C1 źródło
- Witamina C w formie tetraizopalmitynianu askorbylu może powstrzymywać nadmierną melanogenezę1 źródło
- Witamina C może wspierać kondycję chrząstek1 źródło
- Witamina C może spowalniać zanik mięśni1 źródło
- Witamina C może poprawiać kondycję zębów1 źródło
- Witamina C może wspomagać krążenie2 źródła
- Witamina C może rozpuszczać skrzepy krwi1 źródło
- Zażywanie witaminy C może oczyszczać organizm z toksyn2 źródła
- Witaminy C i E mogą zwiększać skuteczność antybiotyków1 źródło
- Witamina C może wspierać układ odpornościowy.1 źródło
- Witamina C może mieć działanie przeciwnowotworowe2 źródła
- Witamina C może zapobiegać zaćmie1 źródło
- Cynk może usprawniać funkcjonowanie witaminy D1 źródło
- Cynk może aktywować witaminę D1 źródło
- Bor może poprawiać efektywność suplementacji witaminy D1 źródło
- Bor może przyspieszać przekształcanie witaminy D do formy aktywnej1 źródło
- Bor może zwiększać poziom witaminy D1 źródło
- Magnez może przekształcać witaminę D w formę aktywną1 źródło
- Resweratrol może stymulować działanie witaminy D1 źródło
- Niewydolność nerek może ograniczać efektywność witaminy D1 źródło
- Suplementacja witaminą D może pomagać w leczeniu nerek1 źródło
- Z wiekiem spada zdolność do syntezy witaminy D w skórze1 źródło
- Starzenie się może zmniejszać zdolność ludzkiej skóry do wchłaniania witaminy D1 źródło
- Z wiekiem może nasilać się potrzeba przyjmowania większych dawek witaminy D1 źródło
- Nadwaga może osłabiać działanie witaminy D1 źródło
- Suplementacja witaminą D może mieć korzystny wpływ na zdrowie1 źródło
- Witamina D może pobudzać powstawanie komórek odpornościowych w organizmie1 źródło
- Witamina D może zwiększać przeżywalność u osób z nowotworami1 źródło
- Witamina D może hamować powstawanie przerzutów nowotworowych1 źródło
- Nowotwór jelita grubego może tworzyć oporność na witaminę D1 źródło
- Witamina D może regulować procesy krzepnięcia krwi1 źródło
- Witamina A może regenerować śluzówki1 źródło
- Witamina A może regenerować nabłonek błon śluzowych1 źródło
- Witamina A może być przeciwutleniaczem2 źródła
- Retinol zawarty w mniszku lekarskim może regenerować skórę1 źródło
- Retinol zawarty w mniszku lekarskim może wspomagać produkcje kolagenu1 źródło
- Witamina A może zapobiegać starzeniu skóry od promieniowania słonecznego1 źródło
- Cynk może wspierać działanie witaminy A w oku1 źródło
- Witamina A może wspierać układ odpornościowy.1 źródło
- Koenzym Q10 może pomóc regenerować witaminę E1 źródło
- Witamina E może działać antyoksydacyjnie4 źródła
- Witamina E może ochraniać mitochondria przed uszkodzeniami oksydacyjnymi1 źródło
- Witamina E może wspierać funkcje selenu1 źródło
- Selen może wspierać funkcje witaminy E1 źródło
- Witamina E może poprawiać kondycję skóry1 źródło
- Witamina E może poprawiać kondycję włosów2 źródła
- Przy poparzeniach słonecznych wskazana może być suplementacja witaminą E1 źródło
- Witamina E może działać antyzakrzepowo1 źródło
- Witamina E może wspierać terapię przeciwlękową1 źródło
- Kiełki mogą zawierać witaminę E1 źródło
- Oliwa z oliwek może zawierać witaminę E1 źródło
- Witamina B3 może uczestniczyć w regeneracji błon śluzowych1 źródło
- Witamina B3 może wspierać działanie witamin z grupy B1 źródło
- Witamina B12 w połączeniu z kwasem alfaliponowym może wspierać regenerację nerwów1 źródło
- Witamina B12 bierze udział w tworzeniu krwinek czerwonych w szpiku1 źródło
- Witamina B12 może regenerować paznokcie1 źródło
- Biotyna może regenerować paznokcie2 źródła
- Folian metylowany może regenerować paznokcie1 źródło
- Witaminy z grupy B mogą działać pobudzająco1 źródło
- Witaminy z grupy B mogą działać wyciszająco1 źródło
- Witaminy z grupy B mogą uodparniać na stres1 źródło
- Witaminy z grupy B mogą zmniejszać objawy depresji1 źródło
- Stres może powodować obniżenie poziomu witamin z grupy B2 źródła
- Kwas foliowy może być łączony z witaminami1 źródło
- Biotyna wzmacnia układ odpornościowy2 źródła
- Żyworódka może zawierać witaminy z grupy B1 źródło
- Żyworódka może zawierać witaminę B11 źródło
- Żyworódka może zawierać witaminę B31 źródło
- Pokrzywa może dostarczyć witaminę B1 do organizmu1 źródło
- Pokrzywa może dostarczyć witaminę B3 do organizmu1 źródło
- Pokrzywa może dostarczyć witaminę B2 do organizmu2 źródła
- Liście chrzanu zawierają witaminy z grupy B1 źródło
- Ośmiornica może być źródłem witaminy B121 źródło
- Inhibitory pompy protonowej mogą obniżać poziom witaminy B121 źródło
- Pasożyty mogą obniżać poziom witamin z grupy B1 źródło
- Skrzyp polny może rozkładać witaminę B13 źródła
- Pokrzywa może dostarczyć witaminę K do organizmu4 źródła
- Cynk może wspierać przekształcanie witaminy A w kwas retinowy1 źródło
- Witamina K2 może hamować proces starzenia się mózgu1 źródło
- Bioflawonoidy mogą poprawiać przyswajanie witaminy C2 źródła
- Bioflawonoidy mogą poprawiać wchłanianie witaminy C1 źródło
- Kwaśne środowisko może sprzyjać wchłanianiu witaminy C1 źródło
- Mniejsze dawki witaminy C mogą poprawiać jej przyswajanie1 źródło
- Magnez może wspierać działanie witaminy C w organizmie1 źródło
- Probiotyki mogą wspomagać syntezę witamin w organizmie1 źródło
- Zaburzona flora jelitowa może utrudniać wchłanianie witamin1 źródło
- Wapno może zwiększać przyswajalność witaminy B121 źródło
- Witamina D może poprawiać wchłanianie witaminy B121 źródło
- Witamina A w formie retinolu może być dobrze wchłanialna1 źródło
- Magnez może wspierać wchłanianie witaminy D2 źródła
- Witamina D3 w formie kropel może być dobrze przywajalna1 źródło
- Przyswajanie potasu ułatwia obecność witaminy B61 źródło
- Żelazo może wchłaniać się lepiej z witaminą C1 źródło
- Awokado może poprawiać wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach1 źródło
- Jagody mogą stymulować regenerację wątroby1 źródło
- Przytulia może pomóc w regeneracji organizmu1 źródło
- Kosmetyki z kwasem foliowym mogą wspomagać regenerację skóry1 źródło
- Żyworódka może mieć własciwości regenerujące1 źródło
- Żyworódka może działać regenerująco na skórę1 źródło
- Mak polny może pomóc regenerować skórę1 źródło
- Korzeń żywokostu może wspomagać regenerację chrząstek1 źródło
- Ziele żywokostu może przyspieszać regenerację1 źródło
- Żywokost może regenerować tkankę skórną1 źródło
- Żywokost może wspomagać regenerację kości1 źródło
- Krwawnik pospolity może wspomagać regenerację skóry1 źródło
- Pokrzywa może wspomagać regenerację komórek1 źródło
- Witaminy mogą pomagać budować odporność1 źródło
- Witamina C może wspomagać odporność1 źródło
- Witamina C może usprawniać funkcjonowanie układu odpornościowego1 źródło
- Witamina C może wspierać odporność organizmu1 źródło
- Witamina D może zwiększać odporność organizmu2 źródła
- Witamina D może opóźniać procesy starzenia się1 źródło
- Witamina C może spowalniać zanik grasicy1 źródło
- Witamina C może poprawiać pracę układu nerwowego1 źródło
- Witaminy z grupy B mogą poprawiać plastyczność mózgu1 źródło
- Antyoksydanty mogą wspierać regenerację mózgu1 źródło
- Witamina E może łagodzić chorobę Alzheimera1 źródło
- Witamina D może poprawiać funkcje poznawcze u chorych na Alzheimera1 źródło
- Preparaty z filtrem UVB mogą powodować zaburzenia w produkcji witaminy D2 źródła
- Wątroba może magazynować witaminy1 źródło
- Połączenie koenzymu Q10, selenu, witaminy C, beta-karotenu i kwasu foliowego może zwiększać przeżywalność w stadium końcowym nowotworów1 źródło