Skutki niedoboru witaminy D

Niedobór witaminy D odnosi się do stanu, w którym poziom tej witaminy w organizmie jest niższy niż zalecany. Witamina D jest związkiem rozpuszczalnym w tłuszczach, który odgrywa istotną rolę w regulacji gospodarki wapniowej i fosforanowej organizmu. Jest syntetyzowana w skórze pod wpływem promieniowania UVB oraz dostarczana z pożywieniem i suplementami. Niedobór tej witaminy jest diagnozowany na podstawie stężenia 25-hydroksywitaminy D we krwi.

Niedobór witaminy D oznacza zbyt niski poziom tej witaminy w organizmie, która uczestniczy między innymi w gospodarce wapniowej i funkcjonowaniu układu odpornościowego. Bywa wiązany z dolegliwościami kostno-mięśniowymi, zmęczeniem, zmianami nastroju oraz większą podatnością na infekcje.

Przyczyny i metabolizm

Niedobór witaminy D może wynikać zarówno z ograniczonej syntezy w skórze, jak i z zaburzeń jej przemiany oraz wchłaniania.

  • Niewystarczająca ekspozycja na słońce może prowadzić do niedoboru witaminy D, podczas gdy słońce może zwiększać jej poziom w organizmie. Preparaty z filtrem UVB mogą zaburzać jej produkcję.
  • Z wiekiem spada zdolność ludzkiej skóry do syntezy witaminy D, a potrzeba przyjmowania większych dawek może się nasilać.
  • Niedobór magnezu może osłabiać działanie witaminy D i obniżać skuteczność przyjmowanej witaminy D. Może także upośledzać przemianę witaminy D do formy aktywnej, a sam niedobór magnezu może świadczyć o niskim poziomie witaminy D.
  • Magnez może zwiększać wchłanialność witaminy D3.
  • Niedobór cynku może osłabiać działanie witaminy D, natomiast cynk może ją aktywować.
  • Niewydolność nerek i niewydolność wątroby mogą ograniczać efektywność witaminy D.
  • Nadwaga może osłabiać działanie witaminy D.
  • Niedobór witaminy D może zaburzać gospodarkę wapniową.
  • Bor może zwiększać poziom witaminy D i poprawiać efektywność jej suplementacji.
  • Zalecenia dotyczące stosowania witaminy D mogą być zaniżone w stosunku do rzeczywistego zapotrzebowania organizmu.
  • Pokrzywa może dostarczyć witaminę D do organizmu, a witaminę D mogą zawierać także przetwory mleczne.

Kości, mięśnie i stawy

Niedobór witaminy D może wpływać na kości, mięśnie i stawy, powodując zarówno dolegliwości bólowe, jak i zaburzenia ich funkcjonowania.

  • Może przyczyniać się do rozwoju tężyczki oraz powodować skurcze łydek.
  • Niedobór witaminy D może osłabiać mięśnie, a także prowadzić do bólów kostno-mięśniowych.
  • Ból dolnego odcinka pleców może wskazywać na niedobór witaminy D.
  • Może powodować sztywność stawów i przyspieszać rozwój choroby zwyrodnieniowej kolan.
  • W obrębie kości niedobór witaminy D może prowadzić do rozwoju osteoporozy.

Odporność i infekcje

Niedobór witaminy D może wiązać się z osłabieniem odporności.

  • Może sprzyjać przeziębieniu, któremu niekiedy towarzyszą katar i zatkany nos.
  • Zwiększa ryzyko wystąpienia zapalenia płuc.
  • Bywa związany z częstszymi infekcjami dróg moczowych.
  • Może nasilać alergie oraz zwiększać ryzyko przewlekłego zapalenia błony śluzowej nosa.
  • Może także zwiększać nasilenie astmy.
  • Suplementacja witaminą D może łagodzić objawy zapalenia zatok.
  • Witamina D może zwiększać wytwarzanie kacetylidyny.

Układ nerwowy i sen

Niedobór witaminy D może powodować zaburzenia snu i być związany z bezsennością, a także ją wywoływać.

  • Może prowadzić do przewlekłego zmęczenia; witamina D może natomiast zmniejszać objawy zmęczenia.
  • Wahania nastroju oraz depresja należą do możliwych skutków niedoboru witaminy D.
  • Niedobór może również powodować ataki paniki.
  • Przy szybkim wstawaniu może objawiać się zawrotami głowy.
  • Może powodować migreny.
  • Bywa też łączony z wystąpieniem Alzheimera oraz z wyższym ryzykiem choroby Parkinsona.

Skóra, włosy i jama ustna

Niedobór witaminy D może wiązać się z objawami dotyczącymi skóry, włosów, paznokci i jamy ustnej.

  • Nadmierne pocenie się na głowie lub w nocy może być objawem niedoboru witaminy D.
  • Niedobór witaminy D może objawiać się trądzikiem, a także powolnym gojeniem się ran.
  • Grzybica paznokci może być objawem niedoboru witaminy D.
  • Niedobór witaminy D może skutkować chorobami przyzębia.
  • Może być również przyczyną wypadania włosów.

Metabolizm i układ krążenia

Niedobór witaminy D może wpływać zarówno na metabolizm, jak i na funkcjonowanie układu krążenia.

  • Częste odczuwanie głodu może być jednym z objawów niedoboru witaminy D.
  • Niedobór witaminy D może wiązać się z podwyższonym poziomem trójglicerydów oraz cholesterolu.
  • Może być także związany z wyższym ryzykiem wystąpienia cukrzycy typu 2.
  • W układzie krążenia niedobór witaminy D może wiązać się z wystąpieniem chorób sercowo-naczyniowych, zwiększać ryzyko rozwoju żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz wystąpienia cichego zawału serca.
  • Może również zwiększać ryzyko udaru i śmiertelności związanej z zawałem serca.
  • Sama witamina D może hamować rozwój miażdżycy, zmniejszać procesy zapalne w naczyniach krwionośnych oraz mieć właściwości przeciwzakrzepowe.

Zdrowie kobiet i dzieci

Niedobór witaminy D może mieć znaczenie dla zdrowia kobiet na różnych etapach życia oraz dla rozwoju niemowląt.

  • U kobiet brak witaminy D może prowadzić do zaburzeń płodności i zwiększać ryzyko rozwoju mięśniaków macicy.
  • W czasie ciąży niedobór witaminy D może wiązać się z wyższym ryzykiem cukrzycy ciążowej oraz wcześniejszego porodu. Może także być przyczyną niskiej masy urodzeniowej dziecka.
  • U niemowląt niedobór witaminy D3 może skutkować opóźnieniem procesu zrastania się ciemiączka.
  • Witamina D może zmniejszać objawy menopauzy.

Nowotwory

Niedobór witaminy D może wiązać się z wyższym ryzykiem wystąpienia nowotworów.

  • Niedobór witaminy D może zwiększać ryzyko pojawienia się raka jelita grubego.
  • Prawidłowe stężenie witaminy D może wpływać na ryzyko chorób nowotworowych i przyczyniać się do jego zmniejszenia.
  • Witamina D może mieć działanie przeciwnowotworowe, zmniejszać ryzyko zachorowania na nowotwory oraz zapobiegać ich powstawaniu.
  • Witamina D może hamować powstawanie przerzutów nowotworowych.
  • Niedobór witaminy D może zwiększać śmiertelność u osób chorych na raka jelita grubego, raka żołądka i raka płuc.
  • Może także zwiększać śmiertelność u chorych na raka prostaty.
  • Witamina D może zmniejszać śmiertelność u osób z rozpoznanym nowotworem.
  • Nowotwór jelita grubego może tworzyć oporność na witaminę D.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Bezpieczeństwo suplementacji witaminą D zależy przede wszystkim od unikania nadmiernych dawek.

  • Przedawkowanie witaminy D3 może nasilać kamicę nerkową i prowadzić do uszkodzenia nerek.
  • Nadmiar witaminy D może doprowadzić do gromadzenia się wapnia w tkankach.
  • Wysoka suplementacja witaminą D może prowadzić do niedoboru magnezu.

Pozostałe zastosowania

Niedobór witaminy D może wiązać się z różnorodnymi dolegliwościami, także spoza głównych układów organizmu.

  • Może powodować biegunkę, sprzyjać pojawianiu się stanu zapalnego w uchyłkach jelita oraz prowadzić do utraty apetytu.
  • Bywa powodem częstego oddawania moczu i może powodować zaburzenia widzenia.
  • Suplementacja witaminą D może korzystnie wpływać na zdrowie, a sama witamina D może opóźniać procesy starzenia się.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu