Aminokwasy

Aminokwasy to związki organiczne, które zawierają grupę aminową (-NH2) oraz grupę karboksylową (-COOH). Stanowią podstawowe jednostki budulcowe białek i pełnią istotną rolę w procesach biochemicznych organizmów żywych. Wyróżnia się aminokwasy endogenne, które organizm może syntetyzować, oraz egzogenne, które muszą być dostarczone z pożywieniem. Aminokwasy różnią się między sobą budową łańcucha bocznego, co wpływa na ich właściwości i funkcje.

Aminokwasy są podstawowymi składnikami białek i pełnią różne funkcje w organizmie. Bywają wiązane między innymi z budową tkanek, pracą mięśni, układem nerwowym oraz przemianami metabolicznymi.

Aminokwasy i białka

Aminokwasy są składnikami białek, a niektóre z nich mogą występować także w określonych połączeniach lub produktach.

  • Białko zwierzęce może być pełnowartościowe.
  • Niedobór aminokwasów egzogennych w ciąży może osłabiać odporność dziecka.
  • Kwas foliowy może być łączony z peptydami miedziowymi.
  • Suplementacja peptydami mineralnymi może poprawiać gęstość mineralną kości u kobiet po menopauzie.
  • Acetylokarnityna może występować w produktach białkowych.
  • N-acetylocysteina może zmniejszać wpływ metali ciężkich na organizm.

Mięśnie i wysiłek fizyczny

Aminokwasy mogą mieć znaczenie dla sprawności mięśni, regeneracji i możliwości wysiłkowych organizmu.

  • Nadmierne obciążenie wysiłkiem fizycznym może wiązać się z niedoborem argininy.
  • Lizyna może wspierać sprawność mięśni, a glicyna może zapobiegać ich zanikowi.
  • Tauryna może przyspieszać regenerację po wysiłku fizycznym oraz zwiększać wytrzymałość organizmu.
  • Podawanie cytruliny prowadzi do zwiększenia możliwości wykorzystywania aminokwasów dostarczanych do mięśni podczas treningu lub po nim.
  • Białko może wzmacniać mięśnie.
  • Suplementacja beta-alaniną powinna trwać co najmniej 6–7 tygodni.

Układ nerwowy, nastrój i sen

Aminokwasy mogą uczestniczyć w procesach związanych z nastrojem, koncentracją, snem i działaniem układu nerwowego.

  • Tryptofan może być wymagany do tworzenia serotoniny, a jego niska zawartość w diecie może być związana z zaburzeniami snu.
  • Bywa także pomocny osobom zmagającym się ze stanami lękowymi i depresją.
  • Tryptofan może zwiększać koncentrację oraz pomagać przy ADHD.
  • Glicyna może uspokajać układ nerwowy i ułatwiać zasypianie. Jej suplementacja przed snem może również zmniejszać senność w ciągu dnia.
  • Acetylokarnityna może wspierać produkcję neuroprzekaźnika, dostarczając grup acetylowych.

Metabolizm i narządy

Aminokwasy uczestniczą w procesach związanych z pracą narządów, przemianą materii i zmianami zachodzącymi w organizmie wraz z wiekiem.

  • Tauryna może chronić wątrobę oraz pomagać w utrzymaniu prawidłowego poziomu glukozy we krwi.
  • Jej zastosowanie może także wspierać funkcjonowanie układu krążenia, spowalniać rozwój chorób oczu i opóźniać proces starzenia się organizmu.
  • Glicyna może być usuwana z organizmu wraz z toksynami oraz zmniejszać insulinooporność. Jej produkcja w organizmie może maleć z wiekiem.
  • Arginina wpływa na przyspieszenie odbudowy zniszczonych tkanek, a jej obecność w organizmie warunkuje prawidłową eliminację produktów przemiany materii.
  • Proces starzenia się może ograniczać produkcję argininy przez ludzki organizm, natomiast L-arginina może stymulować czynności nerek.

Źródła aminokwasów w diecie

Aminokwasy można znajdować zarówno w codziennych produktach spożywczych, jak i w mniej typowych składnikach diety.

  • Amarantus może dostarczać lizynę, a arbuz może zawierać cytrulinę.
  • Gorzka czekolada może zawierać tryptofan.
  • Pokrzywa może dostarczać aminokwasy.
  • Arginina występuje jako aminokwas w wielu powszechnie dostępnych produktach spożywczych.
  • Długie gotowanie bulionu może zwiększać zawartość aminokwasów.
  • Wodorosty mogą zawierać tyrozynę.

Trawienie i wchłanianie

Prawidłowe wydzielanie soku żołądkowego może ułatwiać wchłanianie aminokwasów uwalnianych z białka.

  • Ograniczenie wydzielania soku żołądkowego może utrudniać wchłanianie aminokwasów z białka.
  • Dodanie octu jabłkowego do bulionu może zwiększać ilość wydobywanych z niego aminokwasów.

Pozostałe zastosowania

Aminokwasy mogą mieć zastosowanie także poza wsparciem mięśni, układu nerwowego i procesów metabolicznych.

  • Arginina może pobudzać układ immunologiczny.
  • Glicyna może wygładzać zmarszczki.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Tematy

Przeglądaj szczegółowe informacje

Twierdzenia w tym opracowaniu