Refluks żołądkowo-jelitowy u dzieci

Refluks żołądkowo-jelitowy u dzieci to stan, w którym treść żołądkowa cofa się do przełyku lub dalszych odcinków przewodu pokarmowego. Jest to zjawisko związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem dolnego zwieracza przełyku lub innych mechanizmów kontrolujących przepływ treści pokarmowej. Refluks może występować u niemowląt i starszych dzieci, a jego diagnoza opiera się na ocenie objawów klinicznych oraz badań specjalistycznych. W medycynie pediatrycznej jest to często rozpoznawane zaburzenie układu pokarmowego.

Refluks żołądkowo-jelitowy u dzieci to cofanie się treści żołądkowej do przełyku, któremu mogą towarzyszyć dolegliwości trawienne i pozaprzełykowe. Bywa wiązany z dietą, sposobem żywienia, stylem życia oraz niektórymi zaburzeniami funkcjonowania przewodu pokarmowego.

Objawy i powikłania

Refluks żołądkowo-jelitowy u dzieci może wywoływać objawy w obrębie przełyku, klatki piersiowej oraz poza układem pokarmowym.

  • Typowe dolegliwości obejmują pieczenie w przełyku i zgagę związaną z chorobą refluksową przełyku.
  • Dziecko może odczuwać ból w klatce piersiowej oraz uczucie ucisku.
  • Objawem refluksu może być także dysfunkcja zwieracza.
  • Do objawów pozaprzełykowych należą chrypka i ból głowy; mogą im towarzyszyć również inne objawy pozaprzełykowe.
  • Kaszel może nasilać objawy refluksu.
  • Zapalenie zatok może być powikłaniem choroby refluksowej.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Refluks żołądkowo-jelitowy u dzieci może mieć związek zarówno z funkcjonowaniem układu pokarmowego, jak i z codziennymi nawykami oraz ogólnym stanem organizmu.

  • Zaburzenia funkcjonowania dolnego zwieracza przełyku mogą stanowić podstawę choroby refluksowej.
  • U noworodka refluks może pojawiać się na skutek niepodciętego wędzidełka.
  • Helikobakter pylori może powodować refluks żołądkowy.
  • Zarówno zwiększanie wydzielania soku żołądkowego, jak i niski poziom kwasu solnego mogą wiązać się z refluksem.
  • Wyzwalacze nasilające refluks mogą dodatkowo zwiększać wydzielanie soku żołądkowego.
  • Niewłaściwa dieta może przyczyniać się do pojawienia się choroby refluksowej, a błonnik może wpływać na jej przyczynę.
  • Popijanie w trakcie jedzenia może prowadzić do refluksu, podobnie jak przejadanie się.
  • Przewlekły stres może powodować refluks żołądka, a podwyższony kortyzol może prowadzić do refluksu.
  • Zaburzenia mineralne mogą zwiększać ryzyko refluksu.
  • Otyłość może zwiększać ryzyko pojawienia się choroby refluksowej.
  • Siedzący tryb życia może przyczyniać się do pojawienia się choroby refluksowej.
  • Palenie papierosów może zwiększać ryzyko pojawienia się choroby refluksowej.

Zalecenia żywieniowe

Przy refluksie żołądkowo-jelitowym u dzieci sposób odżywiania może wpływać na nasilenie dolegliwości.

  • Dieta zawierająca błonnik może pomagać kontrolować objawy refluksu oraz zmniejszać ich nasilenie.
  • Spożywanie posiłków o umiarkowanej temperaturze i kontrolowanie temperatury jedzenia może zmniejszać objawy refluksu żołądkowego.
  • Mniejsze posiłki spożywane w ciągu dnia mogą ograniczać objawy refluksu.
  • Dieta niskowęglowodanowa może pomóc wyleczyć refluks żołądka.

Produkty tolerowane

Przy refluksie u dzieci dieta może obejmować zarówno wybrane produkty mleczne, jak i chude źródła białka, warzywa, owoce oraz łagodne dodatki.

  • Do produktów mlecznych, które mogą być tolerowane, należą zsiadłe mleko, chude mleko, kefir, jogurt naturalny, ser kozi, chude sery twarogowe oraz sery homogenizowane.
  • Wśród produktów zbożowych można uwzględnić makaron razowy, pumpernikiel, pieczywo razowe, kaszę gryczaną i brązowy ryż.
  • Z warzyw mogą być tolerowane ziemniaki, kabaczek, pomidory bez skórki, bakłażan, dynia, marchew oraz szpinak.
  • Do owoców, które mogą znaleźć miejsce w diecie refluksowej, należą gotowane jabłka, maliny, truskawki, morele, winogrona, banany i brzoskwinie.
  • Osoby z refluksem mogą spożywać chude ryby, chude wędliny drobiowe, chude wędliny wieprzowe, mięso pieczone, mięso gotowane oraz mięso duszone.
  • Jako dodatki smakowe mogą być tolerowane rozmaryn, koperek, wanilia, bazylia, tymianek, oregano i estragon.
  • W diecie można uwzględnić olej lniany. Słaba herbata może być tolerowana przy chorobie refluksowej, podobnie jak kawa zbożowa.
  • Mleko dodane do herbaty może obniżać nasilenie refluksu, a podobne działanie może mieć mleko w kawie.

Produkty nasilające refluks

U dzieci z refluksem żołądkowo-jelitowym objawy mogą nasilać się po różnych produktach, dlatego warto obserwować indywidualną reakcję na poszczególne składniki diety.

  • Czekolada, tłuste potrawy oraz pikantne potrawy mogą nasilać objawy refluksu.
  • Pieprz, chrzan, musztarda, chili, curry i ostre przyprawy mogą zaostrzać refluks.
  • Objawy mogą również nasilać napar z mięty, cebula, czosnek, por oraz ogórki.
  • Wśród owoców potencjalnie nasilających objawy wymienia się porzeczki, grejpfruty, gruszki, mandarynki, czereśnie, śliwki i wiśnie.
  • Refluks mogą nasilać także owoce suszone, pomarańcze oraz soki cytrusowe.
  • Sok pomidorowy, koncentrat pomidorowy, ketchup i przecier pomidorowy mogą zwiększać dolegliwości refluksowe.
  • Napoje gazowane, woda gazowana i białe wino mogą nasilać objawy refluksu. Picie alkoholu może zwiększać ryzyko refluksu.
  • Mocna kawa może nasilać objawy choroby refluksowej. Picie kawy może sprzyjać refluksowi i zwiększać ryzyko jego pojawienia się, a kawa pita na pusty żołądek może prowadzić do refluksu żołądka.
  • Ograniczenie tłustego mleka, śmietany, tłustych serów, serów pleśniowych, serów topionych i mozzarelli może zmniejszać objawy choroby refluksowej.
  • Podobne znaczenie może mieć ograniczenie żeberek, gęsiny, mięsa z gęsi, kaczki, golonki oraz karkówki.
  • Objawy mogą zmniejszać się po ograniczeniu kiełbas, pasztetów, konserw mięsnych, boczku, słoniny i smalcu.
  • Ograniczenie smażonego mięsa, chipsów, placków ziemniaczanych oraz smażonych ziemniaków może zmniejszać objawy refluksu.
  • Korzystne może być także ograniczenie zup na bazie tłustych mięs i sosów na bazie tłustych mięs, a także spożycia wędzonego mięsa.

Styl życia i nawyki

U dzieci z refluksem znaczenie może mieć sposób jedzenia, pora aktywności i ułożenie ciała.

  • Powolne spożywanie posiłków może zmniejszać objawy choroby refluksowej. Pomocne może być także jedzenie częściej w ciągu dnia oraz kontrolowanie objętości posiłków.
  • Żucie gumy bez cukru po posiłku może zmniejszać objawy refluksu.
  • Pomiędzy jedzeniem a ćwiczeniami warto zachować przerwę, która może przyspieszać opróżnianie żołądka i zmniejszać uczucie pieczenia w przełyku.
  • Ćwiczenia fizyczne mogą nasilać refluks, podobnie jak podnoszenie ciężarów i skłony do przodu. Ćwiczenia o niskiej intensywności mogą natomiast zmniejszać objawy refluksu.
  • Spożywanie posiłków tuż przed snem może nasilać objawy refluksu żołądkowego, a kładzenie się spać bezpośrednio po posiłku może nasilać refluks.
  • Ułożenie górnej części ciała wyżej może zmniejszać objawy choroby refluksowej. Luźna bielizna również może przynosić zmniejszenie objawów refluksu.
  • Ograniczenie palenia tytoniu może zmniejszać objawy refluksu.

Leczenie i wsparcie

Leczenie refluksu żołądkowo-jelitowego u dzieci może obejmować zarówno postępowanie medyczne, jak i wybrane formy wsparcia.

  • Probiotyki mogą wspomagać leczenie choroby refluksowej przez poprawę równowagi mikroflory jelitowej, a suplementacja Lactobacillus rhamnosus może zmniejszać jej objawy.
  • Podawanie probiotyków podczas stosowania inhibitorów pompy protonowej może wspierać zdrowie jelit u dzieci z refluksem oraz zmniejszać ryzyko poważnych komplikacji związanych z chorobą.
  • Melatonina może pomagać w leczeniu refluksu i łagodzić jego objawy.
  • Błonnik może wspomagać leczenie choroby refluksowej.
  • N-acetylocysteina może pomagać zmniejszyć refluks żołądkowo-przełykowy.
  • Nagietek lekarski może pomagać w zapobieganiu refluksowi, a cykoria podróżnik może być pomocna przy tej dolegliwości.
  • Agrest indyjski może wspomagać leczenie choroby refluksowej.
  • Magnez może łagodzić pieczenie w przełyku związane z refluksem.
  • Ocet jabłkowy może zmniejszać intensywność objawów refluksu.
  • Olejek miętowy może zmniejszać objawy refluksu.
  • Srebro koloidalne może pomagać na refluks.
  • Lnica pospolita może być wykorzystywana przy leczeniu refluksu.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Bezpieczeństwo dziecka z refluksem wymaga unikania napojów, które mogą nasilać dolegliwości lub być nieodpowiednie dla jego wieku.

  • Refluks może być przeciwwskazaniem do picia piwa.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu