Uszkadzanie wątroby

Wątroba jest narządem uczestniczącym między innymi w przemianach składników odżywczych i przetwarzaniu wielu substancji. Jej uszkodzenia mogą wiązać się z lekami, toksynami, zakażeniami oraz zaburzeniami metabolicznymi i mogą mieć różne objawy oraz następstwa.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Regularne spożywanie alkoholu może prowadzić do chorób wątroby, a spożycie tłuszczów trans może zwiększać ryzyko stłuszczenia wątroby.

  • Piwo może prowadzić do stłuszczenia wątroby i marskości wątroby.
  • Przewlekły stan zapalny może prowadzić do stłuszczenia wątroby, a siedzący tryb życia może mu sprzyjać. Przebyte wirusowe zapalenie wątroby typu C może zwiększać ryzyko rozwoju stłuszczenia wątroby, a dyslipidemia — ryzyko rozwoju niealkoholowego stłuszczenia wątroby. Cukrzyca typu 2 może prowadzić do niealkoholowego stłuszczenia wątroby.
  • Fruktoza może zaburzać pracę wątroby, a soki owocowe mogą powodować niealkoholowe stłuszczenie wątroby. Nadmiar soli w diecie może doprowadzić do rozwoju niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby.
  • Otyłość może sprzyjać powstawaniu raka wątroby. Stłuszczenie wątroby u dzieci może występować w dużej mierze u dzieci z otyłością.
  • Aldehyd octowy i aldehyd mrówkowy mogą powodować nowotwór wątroby.
  • Przywry mogą bytować w wątrobie, a kwasy omega-3 mogą zmniejszać ryzyko niewydolności wątroby.

Stłuszczenie i metabolizm

Słodkie napoje, fruktoza i cukier mogą sprzyjać stłuszczeniu wątroby. Z tym stanem wiążą się także niedobór choliny oraz nadmiar węglowodanów.

  • Tłuszcze trans mogą powodować stłuszczenie wątroby, a przetworzone węglowodany mogą być jego przyczyną. Spożycie syropu glukozowo-fruktozowego może zwiększać ryzyko niealkoholowego stłuszczenia wątroby.
  • Nadmierna masa ciała może powodować niealkoholowe stłuszczenie wątroby, a podwyższone stężenie kwasu moczowego i nadmiar trójglicerydów mogą zwiększać ryzyko stłuszczenia wątroby. Stłuszczenie może dotyczyć także dzieci i zwiększać ryzyko wielu chorób metabolicznych.
  • Cholina może zmniejszać ryzyko stłuszczenia wątroby.
  • Kawa może zmniejszać ryzyko stłuszczenia wątroby. Probiotyki, witamina E, skrobia oporna, olej lniany, nasiona lnu, orzechy włoskie, kwasy omega-3, kwasy omega, oliwa z oliwek extra virgin, zielone warzywa liściaste, karczochy, spirulina, niacyna i inulina mogą zmniejszać stłuszczenie wątroby lub chronić przed nim. Kurkuma może zmniejszać stłuszczenie wątroby, a ostropest plamisty może mu zapobiegać.
  • Olej z czarnuszki może hamować stłuszczenie wątroby, a dereń jadalny może łagodzić jego objawy. Koenzym Q10 może pomóc w leczeniu niealkoholowego stłuszczenia wątroby, a berberyna może przywracać poziom prób wątrobowych przy tym schorzeniu. Nalewki z kory lilaka mogą pomagać na problemy ze stłuszczeniem wątroby.
  • Dieta ketogeniczna może zmniejszać stopień niealkoholowego stłuszczenia wątroby, a redukcja masy ciała może zmniejszać ilość tłuszczu w wątrobie. Obniżenie enzymów wątrobowych może pomóc w leczeniu stłuszczonej wątroby, a odtłuszczenie wątroby może wpłynąć na remisję cukrzycy typu 2.

Objawy chorób wątroby

Niealkoholowe stłuszczenie wątroby może przez długi czas nie dawać konkretnych objawów. Zmęczenie, także przewlekłe, może towarzyszyć stłuszczeniu lub przeciążeniu wątroby, a otyłość brzuszna może być objawem stłuszczenia. Przy przeciążeniu wątroby mogą pojawić się mgła mózgowa i chrapanie.

  • Stłuszczeniu wątroby mogą towarzyszyć wybudzenia w nocy, senność po jedzeniu i zaburzenia snu.
  • Przeciążona wątroba może wiązać się z trudnościami z utratą wagi, a choroba wątroby — z nudnościami po posiłku i problemami z trawieniem tłuszczów.
  • Opuchnięte kończyny, w tym puchnięcie nóg, mogą być objawem stłuszczenia lub marskości wątroby. Swędzenie kończyn może towarzyszyć stłuszczeniu.
  • Stłuszczenie wątroby może powodować powstawanie zaskórników, a choroba wątroby może wiązać się z suchością skóry, łamliwymi włosami i siwieniem włosów.
  • Przy osłabieniu funkcji wątroby mogą występować bóle głowy, a przy jej chorobie — spadek odporności.
  • Przeciążeniu wątroby mogą towarzyszyć nadmierna potliwość, problemy hormonalne i osłabienie ścianek naczyń krwionośnych.
  • Stłuszczenie wątroby może wiązać się z pajączkami żylnymi, a choroba wątroby — z tętniakami, krwawieniem dziąseł i tłuszczakami.
  • Wysoki poziom witaminy B12 może sugerować zaburzenia pracy wątroby.
  • Złość i gniew mogą towarzyszyć chorej wątrobie.

Zapalenie, włóknienie i marskość

Ostropest plamisty może pomagać w leczeniu przewlekłego zapalenia wątroby.

  • Przy włóknieniu cynk może hamować jego rozwój, a kombucza, traganek błoniasty, kurkumina i propolis mogą je zmniejszać. Kawa i kofeina mogą ograniczać ryzyko włóknienia, a pestki winogron mogą mu zapobiegać.
  • Kombucza może łagodzić stan zapalny wątroby, a babka zwyczajna może pomagać w chorobach wątroby przebiegających ze stanem zapalnym.
  • Stłuszczenie wątroby może zwiększać ryzyko rozwoju raka wątroby, natomiast goździki mogą hamować rozwój raka wątroby.
  • Niedobór cynku może sprzyjać powstawaniu marskości wątroby.

Profilaktyka i styl życia

Dieta imitująca post może spowalniać starzenie komórek wątroby. Kawa może zmniejszać ryzyko nowotworu wątroby. Regularne badania krwi mogą pomagać wykryć nieprawidłowości w wątrobie.

Żywność wspierająca wątrobę

Czosnek może pomagać w oczyszczaniu wątroby.

  • Rzeżucha zawiera antyoksydanty, a jej antyoksydanty mogą naprawiać uszkodzenia wątroby. Rzeżucha może też chronić komórki wątroby.
  • Jagody mogą stymulować regenerację wątroby, a kombucza może wspomagać jej regenerację przy stłuszczeniu.
  • Żurawina może wspomagać detoksykację wątroby, a awokado może chronić jej komórki przed uszkodzeniem.
  • Zielona herbata i herbata z hibiskusa mogą pomagać przy stłuszczeniu wątroby.
  • Brukselka, kapusta, bataty i kalafior mogą pomagać w oczyszczaniu wątroby.
  • Marchew może poprawiać czynność wątroby, a warzywa liściaste mogą wspomagać jej funkcjonowanie.
  • Buraki mogą zmniejszać odkładanie się ołowiu w wątrobie, a aronia może zapobiegać uszkodzeniom wątroby wywołanym metalami ciężkimi.
  • Ocet jabłkowy może zmniejszać uszkodzenia wątroby wywołane związkami rtęci.
  • Zakwas z buraków może wspomagać pracę wątroby, a chrzan może usprawniać jej pracę.

Zioła i suplementy

Lilak pospolity może wspierać pracę wątroby. Glistnik, czyli jaskółcze ziele, może wspomagać oczyszczanie wątroby. Chaber bławatek może łagodzić schorzenia wątroby, a czerwona koniczyna może zmniejszać jej obciążenie.

  • Ostropest plamisty może wspomagać działanie wątroby oraz zapobiegać marskości wątroby.
  • Tauryna może hamować stłuszczenie wątroby, a witamina D, kwas ursolowy i sylimaryna mogą zmniejszać stłuszczenie wątroby.
  • Pokrzywa może wspomagać pracę wątroby oraz ją detoksykować, a podagrycznik może wspierać jej funkcjonowanie.
  • Glutation może poprawiać pracę wątroby u osób z niealkoholowym stłuszczeniem, a L-karnityna może poprawiać jej funkcjonowanie.
  • Mniszek lekarski może chronić przed stłuszczeniem wątroby, a zawarte w nim substancje gorzkie mogą wspierać jej funkcjonowanie. Korzeń mniszka może wspomagać regenerację wątroby przy uszkodzeniu alkoholowym, a napar z mniszka może wspierać jej oczyszczanie.
  • Rozmaryn, chlorella i napar z forsycji mogą wspomagać oczyszczanie wątroby. Napar z forsycji może też regulować jej pracę.
  • Kurkuma może wspomagać regenerację wątroby oraz wspierać jej oczyszczanie.
  • Cynk może zmniejszać rozwój chorób wątroby, a N-acetylocysteina może wspierać jej funkcje.
  • Lnica pospolita, szałwia, łopian i żarnowiec miotlasty mogą wspierać leczenie wątroby lub jej chorób.
  • Mięta może pobudzać działanie wątroby, a dziurawiec może wspomagać jej pracę. Hibiskus zawiera antocyjany i może poprawiać funkcje wątroby.

Funkcje i regeneracja wątroby

Wątroba może oczyszczać organizm z toksyn i usuwać z niego leki farmakologiczne. Jej przeciążenie może zmniejszać skuteczność oczyszczania organizmu.

  • Post przerywany może spowalniać starzenie komórek wątroby, a dieta imitująca post może wspomagać regenerację wątroby.
  • Zaburzenia pracy wątroby mogą prowadzić do otyłości, a jej osłabienie może zwiększać chęć na kwaśne potrawy. Zdrowa wątroba może wspierać odchudzanie i efektywnie przetwarzać tłuszcze.
  • Choroby wątroby mogą obniżać poziom glutationu, a glutation może obniżać poziom enzymu wątrobowego ALAT. Niewydolność wątroby może ograniczać skuteczność witaminy D.
  • Seler, korzeń mniszka lekarskiego w przypadku niealkoholowego stłuszczenia wątroby, spirulina i kurkuma mogą wspomagać regenerację wątroby, a sylimaryna może poprawiać jej funkcje.
  • Hepatocyty to komórki wątroby, a monitorowanie jej stanu może wspomagać procesy metaboliczne.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Metale ciężkie mogą powodować uszkodzenia wątroby, a antymon może uszkadzać komórki wątroby. Paracetamol może uszkadzać wątrobę, a jego długotrwałe stosowanie w wysokich dawkach może wyczerpywać glutation w wątrobie.

  • Niesteroidowe leki przeciwzapalne mogą uszkadzać wątrobę.
  • Wirus żółtej gorączki może uszkadzać wątrobę.
  • Spożywanie napojów energetycznych może prowadzić do uszkodzenia wątroby, a aspartam może pogarszać jej pracę.
  • Niewydolność wątroby może być przeciwwskazaniem do stosowania diety keto.

Pozostałe zastosowania

Stłuszczenie wątroby może zwiększać wydalanie litu z moczem. Oczyszczanie wątroby może przynosić lepsze efekty podczas odchudzania.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu