Uszkadzanie wątroby

Uszkadzanie wątroby oznacza pogorszenie funkcjonowania lub struktury tego narządu pod wpływem różnych czynników. Bywa wiązane między innymi z lekami, alkoholem, toksynami, dietą, zaburzeniami metabolicznymi i niektórymi chorobami.

Stłuszczenie wątroby

Stłuszczenie wątroby polega na nadmiernym gromadzeniu tłuszczu w komórkach tego narządu i może mieć różne przyczyny.

  • Tłuszcze trans mogą powodować stłuszczenie wątroby oraz zwiększać ryzyko jego wystąpienia. Podobne znaczenie może mieć dieta bogata we fruktozę, nadmiar cukru i nadmiar fruktozy.
  • Spożywanie syropu glukozowo-fruktozowego może zwiększać ryzyko niealkoholowego stłuszczenia wątroby. Do rozwoju tej choroby może także przyczyniać się picie soków owocowych.
  • Nadmierna masa ciała może powodować niealkoholowe stłuszczenie wątroby, a cukrzyca typu 2 może prowadzić do jego rozwoju. Ryzyko zwiększają również dyslipidemia, nadmiar trójglicerydów i podwyższone stężenie kwasu moczowego.
  • Przewlekły stan zapalny może prowadzić do stłuszczenia wątroby, podobnie jak przebyte wirusowe zapalenie wątroby typu C może zwiększać ryzyko jego rozwoju. Nadmiar soli w diecie może doprowadzić do rozwoju niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby.
  • Stłuszczenie wątroby może dotyczyć dzieci, zwłaszcza dzieci z otyłością. Odtłuszczenie wątroby może natomiast wpłynąć na remisję cukrzycy typu 2.
  • Obniżenie enzymów wątrobowych może pomóc w leczeniu stłuszczonej wątroby, a berberyna może przywracać prawidłowy poziom prób wątrobowych przy tym schorzeniu.
  • Tauryna może zapobiegać stłuszczeniu wątroby, podobnie jak ostropest plamisty, inulina i mniszek lekarski, któremu przypisuje się ochronę przed stłuszczeniem.
  • Kwas ursolowy może zmniejszać stłuszczenie wątroby. Takie działanie może mieć również witamina D, witamina E, niacyna i koenzym Q10, który może pomagać w leczeniu niealkoholowego stłuszczenia wątroby.
  • Sylimaryna może zmniejszać stopień stłuszczenia wątroby, a karczochy, spirulina, cynamon i ekstrakt z pestek winogron mogą zmniejszać jego nasilenie.
  • Dereń jadalny może łagodzić objawy stłuszczenia wątroby. Podobne działanie może mieć herbata z hibiskusa, olej lniany i nasiona lnu.
  • Orzechy włoskie mogą zmniejszać stłuszczenie wątroby, podobnie jak oliwa z oliwek extra virgin. Picie kawy może natomiast zmniejszać ryzyko jego wystąpienia.
  • Probiotyki mogą zmniejszać stłuszczenie wątroby. Kwasy omega-3 mogą zmniejszać jego nasilenie, pomagać w leczeniu oraz wspierać ograniczanie stłuszczenia po włączeniu kwasów omega do diety.
  • Kwasy tłuszczowe omega-3 mogą również zmniejszać ryzyko stłuszczenia wątroby.
  • Nalewki z kory lilaka mogą pomagać na problemy ze stłuszczeniem wątroby, podobnie jak nalewki z jego gałązek.

Objawy i diagnostyka

Uszkadzanie wątroby może przebiegać skrycie, dlatego znaczenie mają zarówno obserwowane objawy, jak i regularna diagnostyka.

  • Niealkoholowe stłuszczenie wątroby może przez długi czas nie dawać konkretnych objawów.
  • Przy stłuszczeniu wątroby zmęczenie, senność po jedzeniu oraz wybudzenia w nocy mogą należeć do obserwowanych dolegliwości.
  • Otyłość brzuszna może być objawem stłuszczonej wątroby, podobnie jak trudności z utratą wagi przy przeciążonej wątrobie.
  • Stłuszczenie wątroby może powodować powstawanie zaskórników, a także pajączków żylnych.
  • Opuchnięte kończyny i swędzenie kończyn mogą towarzyszyć stłuszczonej wątrobie.
  • Problemy z trawieniem tłuszczy mogą być objawem przeciążonej wątroby.
  • Osłabienie funkcji wątroby może powodować bóle głowy i mgłę mózgową.
  • Przewlekłe zmęczenie może być objawem przeciążonej wątroby, podobnie jak nadmierna potliwość i zaburzenia snu.
  • Osłabienie ścianek naczyń krwionośnych może być objawem przeciążonej wątroby.
  • Problemy hormonalne, niespodziewanie pojawiająca się niedoczynność tarczycy, siwe włosy oraz łamliwe włosy mogą towarzyszyć osłabionej lub przeciążonej wątrobie.
  • Chrapanie, budzenie się w nocy i brak uczucia regeneracji po długim śnie mogą być objawami przeciążonej wątroby.
  • Puchnięcie nóg może być objawem marskości wątroby.
  • Regularne badania krwi mogą pomagać wykryć nieprawidłowości w wątrobie człowieka. Wysoki poziom witaminy B12 może sugerować zaburzenia jej pracy.

Uszkodzenia toksyczne i alkohol

Regularne spożywanie alkoholu może prowadzić do chorób wątroby.

  • Picie piwa może prowadzić do stłuszczenia wątroby.
  • Czerwona koniczyna może zmniejszać obciążenie wątroby.
  • Buraki mogą zmniejszać odkładanie się ołowiu w wątrobie.
  • Aronia może zapobiegać uszkodzeniom wątroby wywołanym metalami ciężkimi.
  • Ocet jabłkowy może zmniejszać uszkodzenia wątroby wywołane związkami rtęci.
  • Korzeń mniszka lekarskiego może wspomagać regenerację wątroby w przypadku alkoholowego uszkodzenia.

Zwłóknienie i marskość

Zwłóknienie wątroby polega na odkładaniu się tkanki bliznowatej i może z czasem prowadzić do marskości.

  • Cynk może hamować zwłóknienie wątroby, a jego niedobór może sprzyjać powstawaniu marskości.
  • Kawa może ograniczać ryzyko włóknienia wątroby, podobnie jak zawarta w niej kofeina.
  • Kombucza może zmniejszać zwłóknienie wątroby.
  • Traganek błoniasty może pomagać w hamowaniu zwłóknienia wątroby, a kurkumina może je zmniejszać.
  • Pestki winogron mogą zapobiegać zwłóknieniu wątroby, natomiast propolis może je zmniejszać.
  • Ostropest plamisty zapobiega marskości wątroby, a mniszek lekarski może chronić przed jej wystąpieniem.
  • Picie kawy może zmniejszać ryzyko marskości wątroby, także dzięki zawartej w niej kofeinie.
  • Picie piwa może prowadzić do marskości wątroby.

Dieta i styl życia

Dieta i codzienne nawyki mogą wpływać na ryzyko uszkodzenia wątroby, zwłaszcza przez zmianę ilości tłuszczu gromadzącego się w jej komórkach.

  • Słodkie napoje mogą przyczyniać się do stłuszczenia wątroby, podobnie jak przetworzone węglowodany.
  • Fruktoza może powodować stłuszczenie wątroby, a cukier może mu sprzyjać i być jego przyczyną.
  • Nadmiar węglowodanów może powodować niealkoholowe stłuszczenie wątroby, natomiast skrobia oporna może zmniejszać stłuszczenie wątroby.
  • Niedobór choliny może sprzyjać stłuszczeniu wątroby.
  • Siedzący tryb życia może sprzyjać stłuszczeniu wątroby. Redukcja masy ciała może z kolei zmniejszać ilość tłuszczu w wątrobie, a dieta ketogeniczna może zmniejszać stopień niealkoholowego stłuszczenia wątroby.
  • Awokado może chronić komórki wątroby przed uszkodzeniem, a rzeżucha może wpływać ochronnie na te komórki.
  • Brukselka może pomóc w oczyszczaniu wątroby, podobnie jak kapusta, bataty i kalafior.
  • Zielone warzywa liściaste mogą zmniejszać stłuszczenie wątroby, natomiast zakwas z buraków może wspomagać jej pracę.
  • Oczyszczanie wątroby może skutkować lepszymi efektami podczas odchudzania.

Zioła i suplementy

Niektóre zioła i suplementy mogą wspierać funkcjonowanie wątroby, a część z nich wiąże się także ze stłuszczeniem tego narządu.

  • Tauryna może hamować stłuszczenie wątroby, a kurkuma może je zmniejszać i wspierać oczyszczanie wątroby.
  • Rzeżucha zawiera znaczne ilości antyoksydantów, które mogą naprawiać uszkodzenia wątroby.
  • Pokrzywa może wspomagać funkcjonowanie i pracę wątroby, a także może ją detoksykować.
  • Ostropest plamisty może zapobiegać stłuszczeniu wątroby, wspomagać jej działanie oraz pomagać w leczeniu przewlekłego zapalenia wątroby i wirusowego zapalenia wątroby.
  • Żurawina może wspomagać detoksykację wątroby, natomiast chaber bławatek może łagodzić schorzenia tego narządu.
  • L-karnityna może poprawiać funkcjonowanie wątroby, a zielona herbata może pomagać przy stłuszczeniu wątroby.
  • Rozmaryn może wspomagać oczyszczanie wątroby, podobnie jak czosnek, chlorella i napar z mniszka lekarskiego.
  • Cholina może zmniejszać ryzyko stłuszczenia wątroby, a olej z czarnuszki może hamować ten proces.
  • Łopian może wspierać leczenie chorób wątroby, zaś lilak pospolity może wspierać pracę wątroby.
  • Babka zwyczajna może pomagać w chorobach wątroby przebiegających ze stanem zapalnym, a chrzan może usprawniać pracę tego narządu.
  • Żarnowiec miotlasty może być stosowany w leczeniu wątroby, natomiast napar z forsycji może regulować jej pracę.
  • Glistnik, nazywany także jaskółczym zielem, może pomagać w oczyszczaniu wątroby, a topinambur może wspierać ten proces.

Funkcje i regeneracja wątroby

Wątroba pełni funkcje oczyszczające, magazynujące i regeneracyjne, a hepatocyty są jej komórkami.

  • Oczyszcza organizm z toksyn oraz może usuwać z niego leki farmakologiczne.
  • Magazynuje witaminy i glikogen, dzięki czemu uczestniczy w gospodarowaniu zapasami potrzebnymi organizmowi.
  • Osłabienie jej funkcji może zwiększać chęć na kwaśne potrawy, a zaburzenia pracy wątroby mogą prowadzić do otyłości.
  • Przeciążona wątroba może mniej skutecznie oczyszczać organizm, natomiast jej niewydolność może ograniczać efektywność witaminy D.
  • Post przerywany i dieta imitująca post mogą spowalniać starzenie komórek wątroby.
  • Jagody mogą stymulować regenerację wątroby, podobnie jak seler, kurkuma i spirulina.
  • Kombucza może wspomagać regenerację wątroby przy stłuszczeniu oraz łagodzić jej stan zapalny.
  • Sylimaryna może poprawiać funkcje wątroby, marchew może poprawiać jej czynność, a hibiskus może wspierać poprawę funkcji dzięki zawartości antocyjanów.
  • Lnica pospolita może pomagać w leczeniu wątroby, a korzeń mniszka lekarskiego może wspomagać jej regenerację w przypadku niealkoholowego stłuszczenia wątroby. Substancje gorzkie zawarte w mniszku mogą również wspierać funkcjonowanie wątroby.
  • Warzywa liściaste mogą wspomagać funkcjonowanie wątroby, szałwia może mieć korzystne działanie w leczeniu jej chorób, a podagrycznik może wspierać jej funkcjonowanie.
  • Spożywanie mięty może pobudzać działanie wątroby, natomiast N-acetylocysteina może wspierać jej funkcje.
  • Kwasy omega-3 mogą usprawniać pracę wątroby i wspierać jej funkcjonowanie, a także zmniejszać ryzyko jej niewydolności.
  • Buraki mogą wspomagać pracę wątroby, a herbata matcha może wspierać jej zdrowie.

Nowotwory wątroby

Rak wątroby może wiązać się zarówno z czynnikami zwiększającymi ryzyko jego rozwoju, jak i z czynnikami, którym przypisuje się działanie ochronne.

  • Stłuszczenie wątroby może zwiększać ryzyko rozwoju raka wątroby, a otyłość może sprzyjać jego powstawaniu.
  • Aldehyd octowy może powodować nowotwór wątroby. Aldehyd mrówkowy również może powodować ten nowotwór.
  • Kawa może zmniejszać ryzyko nowotworu wątroby i ryzyko rozwoju raka wątroby.
  • Błonnik może zmniejszać ryzyko raka wątroby.
  • Goździki mogą hamować rozwój raka wątroby.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Wątroba może zostać uszkodzona przez niektóre leki, substancje chemiczne i składniki diety.

  • Paracetamol może uszkadzać wątrobę, podobnie jak niesteroidowe leki przeciwzapalne.
  • Metale ciężkie mogą powodować uszkodzenia wątroby, a antymon może uszkadzać komórki wątroby.
  • Spożywanie napojów energetycznych może prowadzić do uszkodzenia wątroby.
  • Fruktoza może zaburzać pracę wątroby.
  • Niewydolność wątroby może być przeciwwskazaniem do stosowania diety keto.

Pozostałe zastosowania

Niektóre czynniki i składniki odżywcze mogą wpływać na przebieg zaburzeń związanych z wątrobą.

  • Stłuszczenie wątroby może zwiększać wydalanie litu z moczem.
  • Cynk może zmniejszać rozwój chorób wątroby.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu