Składniki produktów białkowych

Składniki produktów białkowych obejmują przede wszystkim białka pochodzenia zwierzęcego i roślinnego, a także witaminy, składniki mineralne, błonnik oraz dodatki technologiczne. Ich obecność i ilość zależą od rodzaju produktu, stopnia przetworzenia oraz zastosowanych surowców.

Źródła i jakość białka

Produkty białkowe mogą pochodzić zarówno ze źródeł zwierzęcych, jak i roślinnych, a ich jakość może się różnić.

  • Fermentowane produkty mleczne mogą zawierać białko i być jego źródłem.
  • Sery mogą zawierać białko, podobnie jak jajka i mięso.
  • Sardynki mogą być źródłem białka.
  • Białko zwierzęce może być pełnowartościowe i może mieć większą wartość niż białko roślinne.
  • Do roślinnych źródeł białka należą migdały oraz rośliny strączkowe. Jedzenie roślin strączkowych może być sposobem na zwiększenie spożycia białka.
  • Nasiona chia mogą odznaczać się wysoką zawartością pełnowartościowego białka.
  • Pokrzywa może zawierać białko i dostarczać je do organizmu.
  • Białko z roślin pylących może pojawiać się w produktach spożywczych.
  • Spirulina może zawierać wiele składników odżywczych.

Białko a organizm

Białko może wzmacniać mięśnie i pomagać zapobiegać utracie masy mięśniowej.

  • Produkty bogate w białko mogą zwiększać termogenezę posiłkową, czyli ilość energii zużywanej przez organizm po jedzeniu.
  • Produkty wysokobiałkowe mogą być pomocne dla sportowców, a preparaty z białkiem mogą wspierać osoby po urazach.
  • Białko może wspierać zdrowie kości i poprawiać ich strukturę.
  • Zwiększenie suplementacji białka w diecie może zwiększać możliwości wytworzenia kolagenu. Kolagen może zapewniać integralność nabłonka jelitowego.
  • Dzienna podaż białka może wspierać układ nerwowy. Niedobór pełnowartościowego białka może ograniczać syntezę neuroprzekaźników i zwiększać ryzyko neurodegeneracji.
  • Fermentowane produkty mleczne mogą poprawiać sen, natomiast niedobór pełnowartościowego białka może zwiększać ryzyko bezsenności.
  • Produkty odżywcze mogą wzmacniać układ odpornościowy, a białko może stymulować aktywność tego układu. Niedobór białka może go osłabiać.
  • Niedobór białka może zwiększać ryzyko chorób przewodu pokarmowego, a niedobór pełnowartościowego białka może zwiększać ryzyko stanów zapalnych.
  • Obecność argininy w organizmie warunkuje prawidłową eliminację produktów przemiany materii.
  • Białko zwierzęce może regulować organizm.
  • Spożywanie białka może obniżać poziom greliny, a jednocześnie nie podnosi poziomu insuliny.
  • Post przerywany w menopauzie można łączyć z dużą ilością białka.

Witaminy i składniki mineralne

Witaminy i składniki mineralne obecne w produktach białkowych obejmują między innymi witaminy z grupy B, witaminę B12 oraz wapń.

  • Produkty przetworzone mogą zawierać mniej składników mineralnych.
  • Fermentowane produkty mleczne mogą być źródłem witaminy B12, a przetwory mleczne również mogą ją zawierać. Fermentowane produkty mleczne mogą dostarczać także wapnia.
  • Witamina B12 bierze udział w tworzeniu krwinek czerwonych w szpiku. Dieta bogata w produkty mleczne może sprzyjać większej przyswajalności tej witaminy.
  • Mięso może zawierać witaminę B12, podobnie jak podroby i jajka. Żółtka jaj mogą być bogate w witaminę B12.
  • Biotyna może występować w produktach pochodzenia roślinnego. Jej główne źródła to mleko, jaja, produkty zbożowe i podroby, a spożywanie produktów pochodzenia zwierzęcego może dostarczać jej organizmowi.
  • Produkty pełnoziarniste mogą być źródłem witamin z grupy B, którym przypisuje się także związek z obniżeniem stresu.
  • Żyworódka może zawierać witaminę B1.
  • Mięso może zawierać witaminę B6, natomiast żółtka jaj mogą dostarczać kwasu foliowego.
  • Kolostrum może zawierać witaminy.

Błonnik i składniki roślinne

Produkty białkowe mogą zawierać także błonnik i inne składniki pochodzenia roślinnego, zależnie od użytych surowców.

  • Produkty bogate w błonnik pokarmowy mogą obniżać poziom „złego” cholesterolu we krwi, a podobne działanie mogą mieć produkty pełnoziarniste.
  • Błonnik może znajdować się w sokach z owoców, pieczywie chrupkim pełnoziarnistym i selerze naciowym.
  • Płatki owsiane mogą dostarczać błonnika w postaci beta-glukanów.

Przetworzenie i wartość odżywcza

Przetworzenie może zmieniać zarówno zawartość składników odżywczych, jak i właściwości produktów białkowych.

  • Produkty przetworzone mogą zawierać mniej białka oraz mniej witamin.
  • Mogą też zawierać mniej tłuszczu, choć produkty light mogą dostarczać mniej witamin rozpuszczalnych w tłuszczach niż ich pełnotłuste odpowiedniki.
  • W składzie produktów przetworzonych mogą znajdować się wzmacniacze smaku, cukier oraz tłuszcze trans.
  • Produkty mleczne smakowe mogą zawierać cukier i mieć niższą wartość odżywczą niż naturalne produkty mleczne.
  • Ser topiony należy do produktów wysokoprzetworzonych, a produkty seropodobne mogą odznaczać się niską wartością żywieniową.
  • Produkty smażone mogą sprzyjać utracie kolagenu, natomiast produkty przetworzone mogą mieć działanie śluzotwórcze.
  • Spożywanie produktów pochodzących z naturalnych gospodarstw może zwiększać bogactwo niektórych składników odżywczych, a zdrowa żywność może dostarczać ich większej ilości.
  • Produkty przetworzone mogą zwiększać poziom trójglicerydów oraz masę ciała.
  • Ser miękki dojrzewający może być produktem niskowęglowodanowym, podobnie jak ser twardy długodojrzewający.
  • Przytulia czepna może zawierać enzymy ułatwiające ścinanie białek.

Trawienie i wchłanianie

Trawienie i wchłanianie składników z produktów białkowych zależą między innymi od ich rodzaju oraz połączenia z innymi produktami.

  • Niechęć do produktów białkowych może sugerować niską kwasowość żołądka.
  • Białko jajka może być wykorzystywane przez organizm ludzki w większym stopniu niż białka z innych produktów.
  • Kiwi może wspomagać proces trawienia białka.
  • Błonnik może utrudniać wchłanianie składników odżywczych.
  • Produkty pszenne mogą utrudniać przyswajanie żelaza.
  • Łączenie produktów z magnezem z fasolą może wspierać wchłanianie składników odżywczych.

Składniki funkcjonalne

Składniki funkcjonalne w produktach białkowych mogą obejmować aminokwasy, związki bioaktywne, substancje słodzące oraz składniki pochodzenia zwierzęcego i roślinnego.

  • Acetylokarnityna może występować w produktach białkowych.
  • Produkty light mogą zawierać słodziki.
  • Soki z jabłek, kapusty kiszonej, papryki, imbiru i chili mogą zawierać naturalne probiotyki.
  • Podroby mogą być źródłem kolagenu.
  • Substancje tłuszczowe mogą odpowiadać za tworzenie błon komórkowych.
  • Arginina, jako aminokwas, występuje w wielu powszechnie dostępnych produktach spożywczych.
  • Kolostrum może zawierać glikomakropeptyd oraz laktoferynę.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Bezpieczeństwo produktów białkowych zależy między innymi od ich pochodzenia, stopnia przetworzenia oraz reakcji organizmu.

  • Niestrawione białko może być alergenem.
  • Produkty z masowej produkcji mogą zawierać antybiotyki.
  • Produkty przetworzone mogą uzależniać.
  • Mogą też prowadzić do chorób żołądka.
  • Unikanie produktów wysoko przetworzonych może chronić przed zawałem serca.
  • Nietolerancja na produkty może zmniejszać produkcję przeciwciał i osłabiać układ odpornościowy.
  • Może również wywoływać reakcje alergiczne, podobnie jak alergia na produkty może zmniejszać produkcję przeciwciał.

Pozostałe zastosowania

Preparaty białkowe mogą wspierać żywienie w okresie powrotu do zdrowia.

  • Po ciężkich chorobach mogą być korzystne i pomagać osobom w rekonwalescencji.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu