Zaburzenia układu pokarmowego

Zaburzenia układu pokarmowego obejmują różnorodne schorzenia i nieprawidłowości dotyczące przewodu pokarmowego, który jest odpowiedzialny za trawienie i wchłanianie pokarmów. Układ pokarmowy składa się z narządów takich jak jama ustna, przełyk, żołądek, jelita, wątroba, trzustka i inne struktury wspomagające proces trawienia. Zaburzenia te mogą dotyczyć różnych etapów trawienia, ruchów jelit, wydzielania enzymów trawiennych lub wchłaniania składników odżywczych. Wśród nich wyróżnia się zarówno choroby zapalne, infekcyjne, jak i funkcjonalne.

Zaburzenia układu pokarmowego obejmują problemy dotyczące trawienia, wchłaniania składników odżywczych oraz pracy żołądka, jelit, wątroby i trzustki. Mogą wiązać się między innymi z bólem brzucha, refluksem, wzdęciami, biegunkami, zaparciami i zaburzeniami mikroflory jelitowej.

Choroba refluksowa

W chorobie refluksowej kwaśna zawartość żołądka może cofać się do przełyku, powodując zgagę.

  • Zgaga może wiązać się z pieczeniem w przełyku, gorzkim lub kwaśnym posmakiem w ustach oraz pustym odbijaniem.
  • Mogą jej także towarzyszyć wymioty i uczucie ciężkości po posiłku.
  • Zgaga może wybudzać w nocy, a zapalenie przełyku może być jej przyczyną.
  • Refluks może powodować ból głowy, ból w klatce piersiowej oraz uczucie ucisku.
  • Zwiększanie wydzielania soku żołądkowego może nasilać objawy refluksu, podobnie jak wyzwalacze nasilające refluks. Jednocześnie niski poziom kwasu solnego może być przyczyną refluksu.
  • Dieta z błonnikiem może pomagać kontrolować objawy choroby refluksowej przełyku. Błonnik może zmniejszać objawy i wspomagać leczenie choroby refluksowej, a także wpływać na jej przyczynę.
  • Melatonina może pomagać w leczeniu refluksu i łagodzić jego objawy.
  • Probiotyki mogą wspomagać leczenie choroby refluksowej przez poprawę równowagi mikroflory jelitowej. Suplementacja Lactobacillus rhamnosus może zmniejszać objawy, a podawanie probiotyków przy inhibitorach pompy protonowej może wspierać zdrowie jelit u dzieci z refluksem żołądkowo-jelitowym.
  • N-acetylocysteina może pomagać zmniejszyć refluks żołądkowo-przełykowy, a agrest indyjski może wspomagać leczenie choroby refluksowej.
  • U noworodka refluks może pojawiać się na skutek niepodciętego wędzidełka.
  • Tłuszcz może prowadzić do zawracania pokarmu, natomiast jedzenie czereśni może nasilać objawy choroby refluksowej.
  • Zaburzenia mineralne mogą zwiększać ryzyko refluksu.

Jelita i mikrobiota

Jelita i zamieszkująca je mikrobiota wpływają na różne objawy oraz zaburzenia związane z funkcjonowaniem organizmu.

  • Zaburzenia flory jelitowej mogą powodować niedobory i wahania masy ciała, a kolka jelitowa może występować przy nieprawidłowym funkcjonowaniu mikroflory jelitowej. Nadmiar cukru w diecie może dodatkowo zaburzać florę bakteryjną układu pokarmowego.
  • Problemy trawienne mogą być objawem przerostu candidy. Przebarwienia skóry mogą natomiast towarzyszyć zaburzeniom flory jelitowej.
  • Nieszczelne jelito może powodować wzdęcia, niestrawności, bóle głowy oraz stany zapalne w układzie pokarmowym.
  • Wzdęcia mogą powodować zawroty głowy i bóle głowy, a przy ich chronicznym występowaniu może pojawić się arytmia serca. Mogą też towarzyszyć nietolerancji histaminy.
  • Wzdęcia mogą być objawem celiakii, podobnie jak zaburzenia funkcjonowania układu pokarmowego.
  • Przy zespole jelita drażliwego melatonina może łagodzić objawy. Pomocne mogą być także krwawnik pospolity oraz bluszczyk kurdybanek.
  • Suplementacja probiotykami może stanowić terapię dla pacjentów z zespołem jelita drażliwego, a probiotyki mogą wspomagać leczenie określonych chorób. Osoby z zespołem jelita nadwrażliwego mogą mieć problemy po spożyciu piwa.
  • Olej z czarnuszki może pomóc przy wzdęciach. W podobnym zastosowaniu może sprawdzić się melisa.
  • Węgiel aktywny może pomagać przy wzdęciach, a mięta może zapobiegać ich powstawaniu. Rumianek również może przynosić ulgę przy wzdęciach.
  • Picie soków owocowych na pusty żołądek może powodować skurcze jelit. Podjadanie między posiłkami może zwiększać ryzyko rozwoju SIBO.
  • Pasożyty w jelitach mogą wskazywać na problemy w funkcjonowaniu żołądka. Lektyny mogą powodować przerost jelita cienkiego.
  • Niedoczynność tarczycy i nadwaga mogą sprzyjać powstawaniu uchyłków jelit.
  • Niedobór witaminy D może zwiększać ryzyko pojawienia się raka jelita grubego.

Biegunki i ich przyczyny

Biegunka może mieć różne przyczyny — od niedoborów i nietolerancji po choroby, leki oraz zaburzenia hormonalne.

  • U niemowląt biegunka może być objawem skazy białkowej, a u dorosłych może towarzyszyć nietolerancji histaminy lub być związana z nietolerancjami pokarmowymi występującymi przy pasożytach.
  • Niedobór witaminy D oraz nadmiar magnezu mogą powodować biegunki. Podobnie działać może inozytol i Ozempik.
  • Biegunki mogą być objawem nadczynności tarczycy, a także towarzyszyć bólom menstruacyjnym.
  • Smektyn może działać przeciwbiegunkowo. Objawy biegunki mogą łagodzić lilak pospolity, szczawik zajęczy, robinia akacjowa, podagrycznik oraz skórka granatu.
  • Skrzyp polny może łagodzić skurcze podczas biegunki, natomiast głowienka pospolita może pomagać przy biegunkach.

Zaparcia i perystaltyka

Zaparcia mogą wiązać się zarówno z dietą i nawodnieniem, jak i z aktywnością fizyczną oraz działaniem wybranych produktów.

  • Błonnik pokarmowy może regulować zaparcia, a jego spożycie może także poprawiać motorykę przełyku.
  • Inulina może zmniejszać zaparcia.
  • Odpowiednie nawodnienie może pomagać w zapobieganiu zaparciom.
  • Regularna aktywność fizyczna może zmniejszać zaparcia i prawdopodobieństwo ich wystąpienia.
  • Kawa może pobudzać ruchy jelit, a mięta może usprawniać ich perystaltykę.
  • Młode pędy chmielu mogą zmniejszać problem z zaparciami.
  • Czerwona koniczyna może łagodzić zaparcia, podobnie jak kiwi i ocet jabłkowy.
  • Zmniejszony poziom potasu może powodować zaparcia.

Żołądek i trawienie

Żołądek uczestniczy w trawieniu, a jego zaburzenia mogą wpływać na apetyt, odczuwanie nudności i komfort po posiłkach.

  • Rumianek, w tym jego kwiat, może pomagać przy niestrawności i innych zaburzeniach trawiennych.
  • Mięta może pomagać rozkurczać mięśnie gładkie przewodu pokarmowego.
  • Krwawnik pospolity może być stosowany przy zaburzeniach trawiennych.
  • Orzechówka może pomagać przy zaburzeniach jelitowo-żołądkowych.
  • Korzeń arcydzięgla można stosować pomocniczo przy zaburzeniach trawienia.
  • Odwar ze szczawiu lancetowatego może pomagać przy zaburzeniach trawiennych.
  • Rumianek może także pomagać przywrócić apetyt.
  • Olej z gorczycy może być pomocny przy niedokwasocie żołądka.
  • Nagietek lekarski może poprawiać funkcjonowanie układu pokarmowego, a szczawik zajęczy może poprawiać jego pracę.
  • Niestrawione białko może być alergenem.
  • Helikobakter pylori może wywoływać stany zapalne w układzie pokarmowym.
  • Mdłości mogą być objawem choroby żołądka, podobnie jak brak apetytu.
  • Podjadanie między posiłkami może zwiększać ryzyko rozwoju nadżerek na śluzówkach żołądka.
  • Niska kwasowość żołądka może zwiększać chęć na kwaśne potrawy.
  • Kilkugodzinne przerwy w jedzeniu między posiłkami mogą zmniejszać ryzyko rozwoju chorób żołądka.

Wątroba, żółć i trzustka

Wątroba, drogi żółciowe i trzustka uczestniczą w procesach związanych z trawieniem oraz przemianą składników odżywczych.

  • Mniszek lekarski może działać żółciopędnie, podobnie jak szczawik zajęczy.
  • Przeciążona wątroba może powodować nadmierną potliwość, a budzenie się w nocy może być jednym z objawów jej przeciążenia.
  • Problemy z trawieniem tłuszczów mogą towarzyszyć przeciążeniu wątroby. Osłabienie jej funkcji może także zwiększać chęć na kwaśne potrawy.
  • Stosowanie hormonalnej terapii zastępczej może zwiększać ryzyko pojawienia się kamieni żółciowych.
  • Zaburzenia pracy trzustki mogą prowadzić do otyłości, podobnie jak zaburzenia pracy wątroby.

Wchłanianie i niedobory

Problemy układu pokarmowego mogą wpływać na wchłanianie składników odżywczych, a zaburzenia flory jelitowej mogą je dodatkowo upośledzać.

  • Stres może niszczyć wchłanianie mikroelementów.
  • Zaburzenia wchłaniania witaminy B12 mogą zwiększać jej niedobór, natomiast zaburzona flora jelitowa może powodować niedobór magnezu.
  • Niedobory związane z problemami układu pokarmowego mogą objawiać się osłabieniem paznokci.
  • Regularne badania krwi mogą pomagać wykryć problemy z jelitami.
  • Wymioty mogą być objawem celiakii.
  • Niedobór białka może zwiększać ryzyko chorób przewodu pokarmowego.

Dieta i metabolizm

Sposób odżywiania i metabolizm mogą wiązać się z różnymi dolegliwościami pojawiającymi się po jedzeniu.

  • Spożywanie dużych ilości cukru może nasilać dolegliwości żołądkowo-jelitowe.
  • Zakwaszeniu organizmu może sprzyjać spożywanie dużych ilości nabiału.
  • Nietolerancje pokarmowe mogą powodować senność po jedzeniu, podobnie jak otyłość.
  • Metaliczny posmak w ustach może towarzyszyć nietolerancji histaminy.

Układ pokarmowy a psychika

Zaburzeniom lękowym mogą towarzyszyć problemy żołądkowo-jelitowe.

  • Zaburzona flora jelitowa może zwiększać ryzyko depresji, a depresja może powodować problemy trawienne.
  • Przewlekły stres może objawiać się biegunkami i bólami brzucha.
  • Zaburzenia jelitowe mogą powodować problemy ze snem.
  • Kefir z bakteriami Bifidobacterium może zmniejszać objawy depresji.
  • Jedzenie pod wpływem emocji może prowadzić do otyłości, a osoby smutne mogą nadmiernie spożywać jedzenie.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Niektóre substancje i produkty mogą nasilać dolegliwości układu pokarmowego albo stanowić przeciwwskazanie przy określonych problemach zdrowotnych.

  • Spożywanie imbiru w dużych ilościach może powodować dolegliwości żołądkowo-jelitowe.
  • Kocanki piaskowej nie powinny używać osoby z kamicą żółciową.
  • Inozytol może powodować negatywne objawy ze strony układu pokarmowego.
  • Nadmiar arsenu może powodować zapalenia układu pokarmowego.
  • Aldehyd octowy może powodować nowotwór układu pokarmowego.
  • Przedawkowanie magnezu może prowadzić do zaparcia.
  • Aldehyd mrówkowy może powodować nowotwór układu pokarmowego.
  • Paraksylen, będący pochodną benzenu, może drażnić układ pokarmowy.
  • Picie z butelki PET może drażnić układ pokarmowy.

Pozostałe zastosowania

Zaburzenia układu pokarmowego mogą wiązać się także z mniej typowymi objawami i różnymi czynnikami towarzyszącymi.

  • Krwawienie z przewodu pokarmowego może być objawem endometriozy, a naglące i bolesne parcie na stolec może sugerować jej występowanie.
  • Krwawienie w układzie pokarmowym może być skutkiem obecności włosogłówki.
  • Gorzka czekolada może pomagać przy problemach jelitowych.
  • Podagrycznik może łagodzić choroby układu pokarmowego, natomiast pączki buku mogą pomagać na schorzenia tego układu.
  • Czystek może poprawiać pracę układu pokarmowego.
  • Niedobór witaminy D może skutkować chorobami przyzębia.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu