Kawa

Kawa to napój przygotowywany najczęściej z palonych ziaren kawowca i zawierający między innymi kofeinę. Bywa kojarzona z pobudzeniem, codziennymi rytuałami i różnymi aspektami zdrowia.

Wątroba i jej choroby

Picie kawy może zmniejszać ryzyko stłuszczenia wątroby i działać ochronnie na wątrobę. Może też zmniejszać ryzyko raka wątroby, marskości wątroby i włóknienia wątroby. Picie kawy może być elementem profilaktyki przewlekłych chorób wątroby. Spożywanie kawy może również zmniejszać ryzyko kamieni żółciowych.

Nowotwory poza wątrobą

Kawa może wykazywać działanie przeciwnowotworowe, a zawarta w niej kofeina może pomagać zmniejszać ryzyko pojawienia się nowotworów. Picie kawy może zmniejszać ryzyko raka prostaty, nowotworów endometrium i trzonu macicy, nowotworu jelita grubego i okrężnicy, nowotworu trzustki, nowotworów jamy ustnej, nowotworu mózgu oraz nowotworu skóry, w tym czerniaka.

  • Kawa może zmniejszać ryzyko nawrotu nowotworów, w tym raka jelita grubego.
  • Połączenie kawy z magnezem może zmniejszać ryzyko nowotworów.
  • Picie kawy z mlekiem może osłabiać jej właściwości przeciwnowotworowe.

Mózg i układ nerwowy

Picie kawy może zmniejszać ryzyko choroby Parkinsona i opóźniać degenerację komórek nerwowych w tej chorobie. Może również zmniejszać ryzyko choroby Alzheimera, także u osób z nadciśnieniem, oraz obniżać ryzyko udaru mózgu. Picie kawy może też powodować bóle głowy.

  • Kawa może chronić komórki układu nerwowego, zwiększać zdolność zapamiętywania i pobudzać układ nerwowy.
  • Kofeina zawarta w kawie może zwiększać koncentrację, podobnie jak picie kawy.
  • Picie kawy może usprawniać pracę mózgu i poprawiać funkcje mózgowe.
  • Regularne picie kawy może zmniejszać ryzyko otępienia poudarowego i ryzyko demencji.

Sen, energia i nastrój

Kawa może obniżać wydajność snu, utrudniać zasypianie, wydłużać czas potrzebny do zaśnięcia i skracać całkowity czas snu. Regularne picie kawy może zmniejszać ryzyko depresji, a sama kawa może poprawiać nastrój i działać przeciwdepresyjnie.

  • Kawa może zmniejszać senność i zmęczenie. Wypita rano może zwiększać poziom energii, a wypita tuż przed drzemką może zmniejszyć zmęczenie po przebudzeniu. Picie dużej ilości kawy może natomiast powodować zmęczenie.
  • Kawa może wywoływać wydzielanie kortyzolu. Unikanie kawy przed snem może poprawić jakość snu.
  • Yerba mate może pobudzać słabiej niż kawa, działać podobnie do kawy i mieć lepsze właściwości pobudzające, a także pobudzać dłużej niż kawa.

Układ pokarmowy

Picie kawy może sprzyjać refluksowi, a mocna kawa może nasilać objawy choroby refluksowej i mieć związek ze zgagą. Kawa może też zaostrzać chorobę Leśniowskiego-Crohna.

  • Kawa pita na czczo może zwiększać produkcję kwasu solnego i podrażniać żołądek.
  • Kawa zbożowa może być tolerowana przez osoby z refluksem, a mleko w kawie może obniżać nasilenie refluksu.
  • Związki zawarte w kawie mogą przyspieszać opróżnianie żołądka.
  • Kawa może pobudzać ruch jelit i wpływać na proces regeneracji jelit.
  • Spożywanie kawy może nie być związane z występowaniem wrzodów żołądka.

Serce, naczynia i metabolizm

Regularne picie kawy może zmniejszać ryzyko cukrzycy, w tym cukrzycy typu 2, oraz zmniejszać ryzyko insulinooporności. Nawykowe picie kawy może zmniejszać ryzyko nadciśnienia, a regularne spożywanie może nie prowadzić do zmian ciśnienia krwi. Sporadyczne picie kawy może natomiast zwiększać ciśnienie.

  • Picie kawy może zwiększać przepływ krwi w organizmie.
  • Zbyt duża ilość kawy może ograniczać wchłanianie potasu, a kawa może zaburzać wchłanianie wapnia.
  • Woda wypita przed poranną kawą może obniżać ryzyko udaru.

Masa ciała i sprawność fizyczna

Kawa może wspomagać odchudzanie i obniżać masę ciała, zmniejszać otyłość brzuszną i działać jak naturalny spalacz tłuszczu. Może również wzmacniać mięśnie, zwiększać siłę mięśniową i wspierać sprawność fizyczną.

  • Picie kawy może zwiększać apetyt na słodycze.

Skład i właściwości kawy

Fusy z kawy mogą zawierać magnez, żelazo, cynk i związki azotowe. Picie kawy może zwiększać poziom magnezu w organizmie.

  • Kawa może być źródłem minerałów i zawierać kwas chlorogenowy, polifenole, trygonelinę, kofeinę oraz metyloksantyny. Kofeina zawarta w kawie może wykazywać właściwości moczopędne, a sama kawa może nawadniać organizm.
  • Do kawy mogą być dodawane korzeń maca, inulina, zielony kardamon i kordyceps.
  • Rozpuszczalne napoje kawowe mogą zawierać akrylamid, fosforany w roli stabilizatorów, utwardzony olej palmowy oraz emulgatory mono- i diglicerydów kwasów tłuszczowych. Na pierwszym miejscu w ich składzie może znaleźć się cukier albo syrop glukozowo-fruktozowy, a zabielacze do kawy w proszku mogą mieć niską wartość żywieniową.
  • Świeżo wypalana kawa ziarnista może nadawać się do codziennego spożycia, a kupowanie kawy w ziarnach może dawać większą kontrolę nad jakością produktu.
  • Gorzka czekolada bez cukru może mieć podobny skład do kawy, ale różnić się od niej proporcjami składników odżywczych. Nasiona guarany mogą zawierać od czterech do sześciu razy więcej kofeiny niż ziarna kawy.

Fusy w ogrodzie

Fusy z kawy mogą służyć jako nawóz, zawierać potas, fosfor i miedź, zakwaszać glebę i zwiększać poziom azotu w glebie. Mogą także spulchniać ziemię i służyć do ściółkowania roślin w ogrodzie.

Układ oddechowy

Picie kawy może poprawiać czynności płuc i zmniejszać występowanie astmy. Kawa z miodem może natomiast łagodzić kaszel.

Zastosowania domowe

Wypicie kawy może pomóc pozbyć się zapachu czosnku.

  • Soda może służyć do czyszczenia osadów po kawie i herbacie.
  • Napar z kawy może odstraszać nornice.

Inne skutki zdrowotne

Regularne picie kawy może korzystnie wpływać na funkcjonowanie organizmu i zdrowie, także przy spożyciu 3–4 filiżanek dziennie.

  • Unikanie kawy podczas suplementacji żelaza może poprawiać wchłanianie żelaza.
  • Przy bolesnych miesiączkach może pomóc unikanie mocnej herbaty i kawy.
  • Kawa może wzmacniać kości i działać przeciwbólowo.
  • Picie kawy może opóźniać starzenie się skóry i zmniejszać ryzyko kamieni nerkowych.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Kawa może zaostrzać wrzody żołądka, a jej picie może powodować nerwowość i rozdrażnienie. Te reakcje mogą być istotne dla osób wrażliwych na kofeinę.

  • Kawa może nie służyć osobom o niskiej tolerancji na kofeinę i zaostrzać zaburzenia lękowe.
  • Kawa rozpuszczalna może być szkodliwa dla organizmu, a ziarna kawy mogą być skażone pleśnią.
  • Spożywanie dużych ilości kawy może sprzyjać zakwaszeniu organizmu, a picie jej może przyspieszać akcję serca.
  • Picie kawy na pusty żołądek może prowadzić do refluksu żołądka.
  • Dieta dr Ewy Dąbrowskiej może zakazywać picia kawy. Probiotyków nie można popijać kawą, a przyjmowanie lewotyroksyny z kawą może obniżać jej wchłanianie.

Pozostałe zastosowania

Owoce przytuli mogą posłużyć do przygotowania dzikiej kawy. Korzeń wierzbówki kiprzycy może natomiast zostać wykorzystany do produkcji kawy.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Tematy

Przeglądaj szczegółowe informacje

Twierdzenia w tym opracowaniu