Produkty spożywcze

Produkty spożywcze to wszelkie substancje lub przedmioty przeznaczone do spożycia przez ludzi. Obejmują one zarówno surowe składniki, jak i przetworzone artykuły żywnościowe. Produkty te mogą pochodzić z różnych źródeł, takich jak rośliny, zwierzęta czy mikroorganizmy. Są podstawą diety i stanowią materiał do przygotowywania posiłków.

Produkty spożywcze dostarczają energii, witamin, składników mineralnych i innych substancji potrzebnych organizmowi. Ich wpływ na zdrowie może zależeć od stopnia przetworzenia, składu oraz sposobu spożywania.

Żywność przetworzona

Żywność przetworzona obejmuje produkty poddane obróbce, której celem może być między innymi zmiana smaku, trwałości lub konsystencji.

Produkty przetworzone mogą zawierać cukier, wzmacniacze smaku oraz mniejszą ilość składników mineralnych, witamin i białka.
Mogą również zawierać mniej tłuszczu i mieć działanie śluzotwórcze.
Przemysł spożywczy może promować produkty o wysokiej zawartości węglowodanów.
Płatki kukurydziane mogą być produktem przetworzonym, a ser topiony należy do produktów wysokoprzetworzonych.
Produkty przetworzone mogą uzależniać. Odżywianie niskowęglowodanowe może pomóc wyeliminować uzależnienie od żywności przetworzonej.
Wysoko przetworzona żywność może nasilać stan zapalny w organizmie, a rezygnacja z produktów przetworzonych może zmniejszać stany zapalne.
Wysoko przetworzona żywność może obniżać odporność i sprzyjać powstawaniu wolnych rodników.
Wybór żywności wysokoprzetworzonej może wiązać się z wyższą śmiertelnością.
Większość energii dorosłych Amerykanów może pochodzić z żywności ultraprzetworzonej.
Przygotowywanie posiłków w domu może ograniczać spożycie żywności przetworzonej.

Cukry, słodziki i węglowodany

Cukry, słodziki i węglowodany występują w wielu produktach spożywczych, także tych, które nie zawsze kojarzą się ze słodkim smakiem.

Produkty light mogą zawierać słodziki, natomiast mleko zagęszczone słodzone może być źródłem ukrytego cukru.
Produkty zawierające cukier mogą uzależniać, a większa podaż tłuszczów jako głównego źródła energii może pomagać walczyć z uzależnieniem od cukru.
Produkty mączne mogą prowadzić do wzrostu poziomu cukru we krwi, podobnie jak słodkie produkty mogą zwiększać poziom glukozy we krwi. Spożywanie produktów wysoko cukrowych może też powodować wydzielanie insuliny.
Ser twardy długodojrzewający i ser miękki dojrzewający mogą być produktami niskowęglowodanowymi.
Krzem może zmniejszać chęć na słodkie produkty, podczas gdy podwyższony kortyzol może zwiększać na nie apetyt. Niedobór magnezu może natomiast powodować chęć na kwaśne produkty.
Eliminacja z diety produktów obfitujących w cukry proste może zmniejszać otyłość brzuszną.

Masa ciała i metabolizm

Produkty spożywcze mogą wpływać zarówno na masę ciała, jak i na procesy związane z metabolizmem.

Produkty przetworzone mogą zwiększać masę ciała, a spożywanie produktów wysokoprzetworzonych może powodować otyłość. Żywność ultraprzetworzona może być jej przyczyną, a wybór żywności wysokoprzetworzonej może sprzyjać otyłości.
Eliminacja produktów wysoko przetworzonych może zmniejszać otyłość. Ograniczanie produktów z przetworzonego zboża może z kolei prowadzić do zmniejszenia otyłości brzusznej.
Spożywanie produktów o niskiej wartości odżywczej może wiązać się z częstszym odczuwaniem głodu, natomiast produkty zawierające witaminy mogą zmniejszać jego odczuwanie.
Produkty bogate w białko mogą zwiększać termogenezę posiłkową, czyli ilość energii zużywanej przez organizm na trawienie i przetwarzanie posiłku.
Produkty light mogą przyczyniać się do otyłości. Produkty na bazie słodziku mogą nadal powodować wyrzut dopaminy u osób uzależnionych od produktów wysokoprzetworzonych.
Spożywanie pełnoziarnistych produktów może zmniejszyć ryzyko wystąpienia zespołu metabolicznego o 20%.
Słodkie produkty spożywane na śniadanie mogą prowadzić do insulinooporności, a dieta zawierająca produkty mączne może powodować otyłość.
Dodatki w żywności mogą powodować otyłość. Zmniejszenie spożycia produktów bogatych w tłuszcze trans może prowadzić do zmniejszenia otyłości.
Eliminacja z diety produktów obfitujących w tłuszcze nasycone może zmniejszać otyłość brzuszną. Podobny efekt może przynieść eliminacja produktów sprzyjających przybieraniu na wadze.

Serce, naczynia i cholesterol

Wybór produktów spożywczych może wpływać na poziom cholesterolu, trójglicerydów oraz zdrowie serca i naczyń.

Produkty pełnoziarniste oraz inne produkty bogate w błonnik pokarmowy mogą obniżać poziom cholesterolu, w tym „złego” cholesterolu we krwi.
Produkty przetworzone mogą zwiększać poziom trójglicerydów, a zmniejszenie ich spożycia może obniżać poziom trójglicerydów we krwi.
Produkty przetworzone mogą zawierać tłuszcze trans.
Unikanie produktów wysoko przetworzonych może chronić przed zawałem serca.
Produkty na bazie kakao mogą pomagać obniżać poziom trójglicerydów.
Cholesterol obecny w produktach spożywczych może nie wpływać znacząco na poziom cholesterolu we krwi.

Witaminy, minerały i składniki odżywcze

Produkty spożywcze mogą dostarczać wielu składników odżywczych, w tym witamin, minerałów, aminokwasów, przeciwutleniaczy i polifenoli.

Magnez występuje między innymi w orzechach, nasionach, pestkach i produktach zbożowych. Produkty pełnoziarniste z ekologicznych upraw mogą być źródłem selenu oraz witamin z grupy B, którym przypisuje się także związek z obniżeniem stresu.
Spożywanie produktów pochodzących z naturalnych gospodarstw może zwiększać bogactwo niektórych składników odżywczych. Produkty zawierające składniki mineralne mogą natomiast zmniejszać odczuwanie głodu.
Produkty odżywcze mogą zwiększać produkcję przeciwciał, a produkty wysokobiałkowe mogą być pomocne dla sportowców. Arginina, będąca aminokwasem, występuje w wielu powszechnie dostępnych produktach spożywczych.
Produkty light mogą zawierać mniej witamin rozpuszczalnych w tłuszczach niż produkty pełnotłuste. Produkty pszenne mogą utrudniać przyswajanie żelaza, a niewystarczające spożycie produktów bogatych w wapń może prowadzić do niedoboru tego pierwiastka.
Spożywanie produktów sojowych może zwiększać zapotrzebowanie na jod. Niedobór potasu może powodować chęć na kwaśne produkty, podobnie jak niedobór żelaza.
Produkty pochodzenia zwierzęcego mogą dostarczać organizmowi biotyny. Jej główne źródła to mleko, jaja, produkty zbożowe i podroby, ale biotyna może występować także w produktach pochodzenia roślinnego. Podroby mogą zawierać witaminę B12 i miedź.
Warzywa i owoce mogą zawierać przeciwutleniacze, a pokarmy mogą dostarczać karotenoidów. Produkty bogate w polifenole mogą pomagać łagodzić stany zapalne, natomiast spożywanie produktów bogatych w antyoksydanty może zmniejszać ryzyko pojawienia się mięśniaków.
Kapusta pekińska może zwiększać spożycie składników odżywczych. Ketchup o większej zawartości pomidorów może zawierać więcej składników odżywczych.
Łączenie produktów z magnezem z pomidorami może wspierać wchłanianie składników odżywczych. Podobną rolę może mieć łączenie ich z kakao, ziemniakami, suszonymi morelami lub fasolą.
Soczewica, miód i awokado mogą być zaliczane do superżywności. Do tej grupy mogą należeć także wodorosty, marchew, czosnek, brokuły, zielona herbata, pietruszka, orzechy włoskie, pomidory, szpinak oraz orzechy brazylijskie.
Spożywanie roślin z rodzaju Amsinckia może dostarczać składników odżywczych. Jedzenie nagietka lekarskiego również może dostarczyć organizmowi takich składników.
Żyworódka może zawierać żelazo, witaminę E, makroelementy oraz witaminy z grupy B. Może być także źródłem związków polifenolowych i flawonoidów.
Acetylokarnityna może występować w produktach białkowych.

Produkty mleczne i fermentowane

Produkty mleczne obejmują zarówno naturalne wyroby, jak i ich smakowe, fermentowane oraz seropodobne odmiany.

Produkty mleczne smakowe mogą zawierać cukier, a jogurty owocowe mogą być dodatkowo dosładzane. Z tego powodu ich wartość odżywcza może być niższa niż naturalnych produktów mlecznych.
Produkty seropodobne mogą odznaczać się niską wartością żywieniową.
Fermentowane produkty mleczne mogą zawierać białko i być jego źródłem. Mogą także dostarczać witaminy B12 oraz wapnia.
Dieta bogata w produkty mleczne może sprzyjać większej przyswajalności witaminy B12.
Fermentowane produkty mleczne mogą poprawiać sen, a spożywanie produktów kiszonych może pomagać przy zaburzeniach snu.
Spożywanie niskotłuszczowych produktów nabiałowych może sprzyjać brakowi owulacji.

Diety i wybory żywieniowe

Wybór produktów spożywczych może zależeć zarówno od przyjętego sposobu odżywiania, jak i od celów zdrowotnych.

Na diecie ketogenicznej można jeść owoce morza.
Dieta przeciwzapalna może zakładać ograniczenie spożycia produktów wysokoprzetworzonych.
Zwiększone spożywanie produktów roślinnych może zmniejszyć ryzyko wystąpienia raka.
Zalecenia żywieniowe mogą być sporządzane pod dyktando lobbystów.

Skóra, odporność i samopoczucie

Sposób odżywiania może wpływać na kondycję skóry, odporność oraz samopoczucie.

Produkty odżywcze mogą wzmacniać układ odpornościowy, a żywność nieprzetworzona może wspierać walkę z infekcjami.
Produkty pełnoziarniste mogą mieć działanie przeciwzapalne.
Produkty smażone i fast foody mogą sprzyjać powstawaniu trądziku, a żywność bogata w szkodliwe tłuszcze utwardzone również może zwiększać to ryzyko.
Produkty smażone mogą ponadto sprzyjać utracie kolagenu.
W walce z trądzikiem można uwzględniać produkty o niskim indeksie glikemicznym; ograniczenie produktów o wysokim indeksie glikemicznym może łagodzić stany zapalne przy trądziku.
Wysoko przetworzona żywność może sprzyjać powstawaniu trądziku.
Wybór żywności wysokoprzetworzonej może sprzyjać występowaniu depresji i zaostrzać zaburzenia lękowe.
Żywność wysoko przetworzona może także powodować migrenowe bóle głowy.

Etykiety, jakość i bezpieczeństwo żywności

Etykieta produktu może dostarczać informacji o jego składzie i wartości żywieniowej, ale nie zawsze pokazuje pełny obraz jakości żywności.

Produkty określane jako „fit” mogą zawierać cukier, a płatki kukurydziane mogą dostarczać składników o niskiej wartości odżywczej.
Białko z roślin pylących może pojawiać się w produktach spożywczych. Zdrowa żywność może zawierać mniej substancji chemicznych i może być wolna od organizmów modyfikowanych genetycznie.
Coca-Cola Zero może otrzymać klasyfikację B według systemu Nutri-Score.
Nutri-Score może promować produkty przetworzone oraz produkty typu light. System może też być korzystny dla producentów.
System Nutri-Score może zaniżać wartość produktów tłuszczowych, a produkty smoothie mogą być w nim klasyfikowane niżej.
Nutri-Score może nie pomagać w odpowiednim łączeniu poszczególnych produktów spożywczych.
Produkt typu kanapka mleczna może mieć niską wartość żywieniową.

Produkcja i przechowywanie żywności

Liście chrzanu mogą zabezpieczać żywność przed szybkim zepsuciem.

Produkty przetworzone mogą mieć wydłużoną datę spożycia.
Ozonowanie produktów spożywczych może opóźniać ich gotowość do spożycia.
Produkcja zdrowej żywności może zmniejszać zanieczyszczenia i oszczędzać wodę.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Bezpieczeństwo produktów spożywczych może zależeć od ilości zastosowanych dodatków.

Częste spożywanie żywności przetworzonej może prowadzić do chorób żołądka i sprzyjać szybkiemu przekroczeniu bezpiecznych limitów spożycia.
Żywność z dodatkiem soi GMO może zwiększać ryzyko nowotworów.
Produkty pochodzące z masowej produkcji mogą zawierać antybiotyki.
Nietolerancja produktów może wywoływać reakcje alergiczne, zmniejszać produkcję przeciwciał i osłabiać układ odpornościowy. Alergia na produkty również może zmniejszać produkcję przeciwciał.
Spożywanie niskotłuszczowych produktów nabiałowych może sprzyjać niepłodności.
Produkty bezglutenowe są w pełni bezpieczne dla osób z celiakią.
Dodatki przemysłowe w boczku mogą być toksyczne, powodować insulinooporność oraz przyczyniać się do miażdżycy.
Niechęć do produktów białkowych może sugerować niską kwasowość żołądka.

Pozostałe zastosowania

Produkty spożywcze mogą mieć także właściwości wykraczające poza dostarczanie energii i składników odżywczych.

Produkty z białej mąki mogą działać śluzotwórczo.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Tematy

Przeglądaj szczegółowe informacje