Choroby układu pokarmowego

Choroby układu pokarmowego obejmują zaburzenia trawienia, zapalenia, infekcje pasożytnicze i strukturalne zmiany przewodu pokarmowego. Na objawy i przebieg wpływają dieta, mikrobiota, czynniki immunologiczne oraz styl życia; niektóre środki ziołowe i probiotyki bywa używane jako uzupełnienie opieki.

Zgaga i refluks wynikają z cofania się kwaśnej zawartości żołądka do przełyku, co może wywoływać pieczenie i ból w klatce piersiowej 111.

• Zapalenie przełyku bywa bezpośrednią przyczyną zgagi 1.
• Przełyk Barreta także może wywoływać uczucie zgagi 1.
• Nadprodukcja kwasu solnego stanowi jedną z możliwych przyczyn zgagi 1, a z kolei niski poziom kwasu solnego również może prowadzić do refluksu 1 i do zgagi 1.
• Zwiększanie wydzielania soku żołądkowego może nasilać objawy refluksu 1, a wyzwalacze refluksu mogą wzmagać to wydzielanie 1.
• Spanie z uniesionym wezgłowiem może zmniejszać zgagę 1, a spanie na poduszkach bywa pomocne przy nocnym pieczeniu przełyku 1.
• Zgagę mogą nasilać zachowania żywieniowe: picie kawy na pusty żołądek 1, regularne spożywanie kawy 1, które może zwiększać ryzyko refluksu 1, a także picie czarnej herbaty 1 czy wody gazowanej 1.
• Pikantne potrawy mogą zwiększać ryzyko pojawienia się refluksu 1.
• Czarna herbata może dodatkowo podrażniać przełyk 1.
• Zmiana sposobu żywienia może pomóc pozbyć się zgagi 1, a normalizacja masy ciała również może przynieść ulgę 1.
• Wysoki poziom kortyzolu może sprzyjać zgadze 1, a jego podwyższenie może prowadzić do refluksu 1.
• Zgadze mogą towarzyszyć wymioty 1, nudności 1 oraz puste odbijanie 1.
• Refluks może wywoływać ból w klatce piersiowej 1.
• Mleko może doraźnie przynosić ulgę w zgadze 1.
• Błonnik może zmniejszać objawy choroby refluksowej 1, wpływać na jej przyczynę 1 i wspomagać leczenie 1, a dieta bogata w błonnik może pomagać kontrolować objawy 1.
• Jednocześnie błonnik może zmniejszać minimalne ciśnienie spoczynkowe dolnego zwieracza przełyku, co u części osób bywa niekorzystne 1.
• Melatonina może pomagać w leczeniu refluksu 1 i łagodzić jego objawy 3.
• Suplementacja Lactobacillus rhamnosus może zmniejszać objawy choroby refluksowej 1.
• Agrest indyjski może zmniejszać nasilenie zgagi 1 i wspierać leczenie choroby refluksowej 1.
• N-acetylocysteina może zmniejszać refluks żołądkowo-przełykowy 1.
• Szczawik zajęczy może pomóc na zgagę 4, a wierzbówka kiprzyca także bywa wykorzystywana w tej dolegliwości 1.
• Olej z gorczycy może być pomocny przy niedokwasocie żołądka 1.
• Żołądek wraz z kwasem żołądkowym jest ważną barierą przed patogenami 1.

Wrzody i nadżerki to ubytki błony śluzowej żołądka lub dwunastnicy, które mogą się zaostrzać pod wpływem drażniących czynników stylu życia i diety, ale też łagodnieć dzięki wsparciu roślinnemu i składnikom ochronnym.

• Ciemny stolec bywa objawem nadżerki żołądka 1.
• Alkohol może zwiększać ryzyko wrzodów żołądka 1.
• Palenie papierosów może podrażniać błonę śluzową żołądka 1.
• Stres może zaostrzać wrzody żołądka, a przewlekły stres może powodować wrzody żołądka 11.
• Picie soków owocowych na pusty żołądek może wywołać podrażnienie żołądka 1.
• Kawa może zaostrzać wrzody żołądka 1. Pijąc czarną herbatę, może dojść do nasilenia objawów choroby wrzodowej 1. Picie kawy na pusty żołądek może prowadzić do stanów zapalnych żołądka, a także do jego podrażnienia 11. Jednocześnie samo spożywanie kawy może nie być związane z występowaniem wrzodów żołądka 1.
• Melatonina może wspierać gojenie wrzodów dwunastnicy i może chronić żołądek przed uszkodzeniami 11.
• Spożywanie brokułów może zmniejszać rozwój wrzodów żołądka 2.
• Kurkuma może łagodzić objawy wrzodów żołądka 1.
• Rumianek może pomóc przy wrzodach żołądka i przy chorobie wrzodowej 21.
• Stosowanie nagietka lekarskiego może łagodzić objawy wrzodów 1.
• Babka lancetowata może pomóc przy wrzodach żołądka 3. Babka zwyczajna może zapobiegać tworzeniu się wrzodów żołądka 1.
• Kozieradka pospolita może pomóc przy wrzodach 2.
• Soplówka jeżowata może zapobiegać powstawaniu wrzodów żołądka i może pomagać w ich leczeniu 11.
• Głowienka pospolita może pomóc przy wrzodach żołądka 1.
• Żyworódka może pomóc leczyć wrzody żołądka, a także może pomagać na owrzodzenia jelit 11.
• Pyłek pszczeli może wspomagać chorobę wrzodową 1.
• Sok z selera naciowego może pomóc przy wrzodach 1.

Zaparcia, wzdęcia i zmienne rytmy wypróżnień mają wiele przyczyn — od diety i stylu życia, przez hormony, po choroby współistniejące — i często nakładają się na siebie w codziennym obrazie dolegliwości.

• Zaparcia mogą nasilać niedobory elektrolitów, w tym zmniejszony poziom potasu 1.
• Długo utrzymujące się zaparcia mogą prowadzić do powstania hemoroidów 1.
• Większe spożycie błonnika może zmniejszać objawy hemoroidów 1.
• Regularny ruch może być czynnikiem zmniejszającym prawdopodobieństwo zaparć 1.
• Dieta z dużą ilością błonnika pokarmowego może zmniejszać zaparcia 1.
• Inulina może zmniejszać zaparcia 2.
• Siemię lniane może łagodzić zaparcia 3.
• Kwas masłowy może pobudzać perystaltykę jelit 1.
• Seler korzeniowy może likwidować zaparcia 1.
• Objawem przewlekłego stresu mogą być zaparcia 1.
• Nieszczelne jelito może powodować wzdęcia 1.
• Objawem celiakii mogą być wzdęcia 1, a zaburzenia funkcjonowania układu pokarmowego mogą być jej objawem 1.
• Zbyt duże, jednorazowe dawki kreatyny mogą powodować biegunki 2.
• Objawem skazy białkowej u niemowląt mogą być biegunki 1.
• Szczawik zajęczy może pomóc przy biegunkach 4.
• Lektyny mogą powodować przerost jelita cienkiego 1.
• Melatonina może łagodzić objawy zespołu jelita drażliwego 4.
• Kawa może zaostrzać chorobę Leśniowskiego-Crohna 1.
• CBD może pomóc przy chorobie Crohna 1.
• Nadwaga może sprzyjać powstawaniu uchyłków jelit 1, a niedoczynność tarczycy może sprzyjać występowaniu uchyłków jelit 1.
• Zapalenie uchyłków w jelicie może zwiększać ryzyko zachorowania na nowotwór jelita grubego 1.

Infekcje i pasożyty jelitowe potrafią dawać zarówno nieswoiste dolegliwości żołądkowo‑jelitowe, jak i bardzo konkretne objawy związane z określonym patogenem 1.

• Nalewka z orzecha włoskiego może pomóc w walce z pasożytami układu pokarmowego 2.
• Skórka granatu może hamować rozwój pasożytów jelitowych 1.
• Berberyna może zwalczać pasożyty jelitowe 1.
• Profilaktycznie można szczepić się przeciw durowi brzusznemu 1.
• Występowanie wrzodów żołądka może sugerować obecność włosogłówki 1.
• Zakażenie włosówką może powodować biegunki z domieszką śluzu 1, a krwawienie w układzie pokarmowym może być jego skutkiem 1.
• Lilak pospolity może łagodzić objawy biegunki 5.
• Problemy trawienne mogą być objawem przerostu candidy 2.
• Bakteria narine może wspierać zwalczanie Helicobacter pylori 1, a sam Helikobakter pylori może wywoływać stany zapalne w układzie pokarmowym 1.

Mikrobiota jelitowa wpływa na odporność, samopoczucie i przebieg wielu dolegliwości układu pokarmowego, a niektóre fermentowane produkty i probiotyki mogą pomagać przywracać jej równowagę 1.

• Stan jelit może modulować odpowiedź immunologiczną całego organizmu 1.

• Gdy w jelicie rozwija się stan zapalny, odporność może się osłabiać 1.

• W ścianie jelit znajdują się limfocyty B, które uczestniczą w odpowiedzi odpornościowej 1.

• Szczelna bariera jelitowa ogranicza przenikanie toksyn do krwi 1.

• Nierównowaga flory jelitowej bywa powiązana z wyższym ryzykiem depresji 1.

• Zaburzenia mikrobioty mogą mieć udział w kolce jelitowej 1.

• Probiotyki mogą wspierać leczenie określonych chorób 1.

• Przy refluksie probiotyki mogą zmniejszać ryzyko poważnych komplikacji 1 i wspomagać terapię poprzez poprawę równowagi mikroflory jelitowej 1.

• U dzieci z refluksem przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów pompy protonowej, podawanie probiotyków może wspierać zdrowie jelit 1.

• Bakteria narine może łagodzić bóle żołądka 1.

• Kefir może wzmacniać odporność i pomagać pozbyć się stanów zapalnych 11.

• Kefir może także przywracać równowagę flory jelitowej 1.

• Rejuvelac bywa opisywany jako środek „leczący jelita” 1.

• Piwo bezalkoholowe może wspomagać równowagę mikroflory przewodu pokarmowego 1.

• Ocet jabłkowy może działać korzystnie na mikrobiom jelitowy 2.

• Inulina może wspomagać florę jelitową 2.

• Spożywanie topinamburu, naturalnego źródła inuliny, może wspierać zdrowie jelit 1.

Układ pokarmowy korzysta na diecie, która łączy odpowiednią podaż błonnika, właściwą podaż witamin i świadome wybory żywieniowe dopasowane do objawów.

• Wysoka podaż błonnika może zmniejszać ryzyko zawału serca i udaru mózgu 11.
• Płatki owsiane mogą chronić przed chorobą wieńcową 1, a spożywanie nasion strączkowych może prowadzić do zmniejszenia ryzyka chorób sercowo‑naczyniowych 1.
• Siemię lniane może chronić serce i bywa bogate w błonnik 22.
• Orzechy włoskie oraz pomidory mogą być źródłem błonnika pokarmowego 21.
• Spożywanie jabłek może zmniejszać ryzyko nowotworu jelita grubego 1.
• Picie kawy może zmniejszyć ryzyko okrężnicy 1.
• Dieta niskowęglowodanowa może pomóc wyleczyć refluks żołądka 1.
• Problemy układu pokarmowego mogą wpływać na wchłanianie składników odżywczych 1, dlatego długotrwałe niedobory warto korygować dietą lub żywieniem klinicznym pod kontrolą specjalisty.
• Przewlekły niedobór witaminy C może przyczyniać się do powstania hemoroidów 1.
• Niedobór witaminy D może powodować biegunki i skutkować chorobami przyzębia 11.
• Problemy układu pokarmowego mogą powodować osłabienie paznokci 1.
• Zaniżone zalecenia żywieniowe powodują choroby 1.

Choroby pęcherzyka żółciowego i trzustki często wynikają ze splotu stylu życia, diety i indywidualnych predyspozycji, a drobne codzienne wybory potrafią zmieniać ryzyko ich rozwoju.

• Spożywanie kawy może zmniejszyć ryzyko wystąpienia kamieni żółciowych 2.
• Palenie papierosów może zwiększyć ryzyko rozwoju kamicy żółciowej 1.
• Wysokokaloryczna dieta może prowadzić do rozwoju kamicy żółciowej 1.
• Witamina C może chronić przed pojawieniem się kamieni żółciowych 1.
• Mniszek lekarski może wspomagać produkcję żółci 3. W praktyce oznacza to, że bywa używany w okresach, gdy zależy nam na łagodnym pobudzaniu przepływu żółci, choć przy silnych dolegliwościach konieczna jest ocena przyczyny przez lekarza.
• Kocanki piaskowej nie powinny używać osoby z kamicą żółciową 1. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy istnieje ryzyko przesuwania złogów i kolki żółciowej.
• Swędzenie stóp może być objawem problemów z woreczkiem żółciowym 1. To sygnał, który — szczególnie gdy towarzyszy mu zażółcenie skóry, ciemny mocz lub jasny stolec — wymaga pilnej konsultacji.
• Olej z czarnuszki może usprawniać pracę trzustki 1. Takie zastosowanie rozważa się pomocniczo, dbając równocześnie o lekkostrawną dietę i unikanie alkoholu.

Wiele objawów ze strony przewodu pokarmowego nakłada się z dolegliwościami innych narządów, dlatego ich interpretacja wymaga czujności i często wsparcia badań.

• Regularne badania krwi mogą pomagać wykryć problemy z jelitami 1. W praktyce zwraca się uwagę na morfologię, stan zapalny i parametry odżywienia, a wyniki zestawia z objawami i badaniami obrazowymi.
• Skrzepy krwi w naczyniach mogą powstawać w wyniku choroby Leśniowskiego‑Crohna 1. Ryzyko powikłań zakrzepowych rośnie zwłaszcza w okresach zaostrzeń.
• Uchyłki w jelicie mogą zwiększać ryzyko zawału serca 1. To powiązanie bywa tłumaczone przewlekłym stanem zapalnym i współistnieniem innych czynników sercowo‑naczyniowych.
• Objawem skazy białkowej u niemowląt może być krew i śluz w stolcu 1. Takie stolce, zwłaszcza przy braku gorączki i dobrym stanie ogólnym, kierują uwagę na alergię pokarmową.
• Kolka jelitowa może występować w przypadku niedojrzałości układu nerwowego 1. Napady niepokoju i płaczu o stałych porach są wtedy częste, choć dziecko zwykle rozwija się prawidłowo.
• Refluks może powodować ból głowy 1. Objawy pozaprzełykowe potrafią dominować obraz choroby i opóźniać rozpoznanie.
• Ból żołądka może przypominać ból serca 1. Zlokalizowany wysoko w nadbrzuszu i promieniujący, bywa mylony z dolegliwościami wieńcowymi.
• Cichy zawał serca może objawiać się ciągłymi nudnościami 1. Utrzymujące się, niewyjaśnione mdłości wymagają pilnej oceny, nawet gdy brak typowego bólu w klatce.
• Brak apetytu może być objawem choroby żołądka 1. Jeżeli dołącza się ubytek masy ciała, wczesna konsultacja jest szczególnie ważna.
• Charakterystycznym objawem endometriozy jest ból jamy brzusznej 1. Nasilenie dolegliwości wokół miesiączki i współistniejące objawy ginekologiczne pomagają odróżnić ją od schorzeń jelit.
• Choroby przyzębia mogą zwiększać ryzyko wystąpienia zawału 1. Stan zapalny w jamie ustnej obciąża układ sercowo‑naczyniowy i ma znaczenie także u pacjentów z dolegliwościami żołądkowo‑jelitowymi.
• Ból żołądka może być odczuwany w lewym ramieniu 1. Promieniowanie bólu utrudnia lokalizację źródła i skłania do różnicowania z chorobami serca.
• Zapalenie zatok może być powikłaniem po chorobie refluksowej 1. Cofanie się treści żołądkowej do nosogardła sprzyja nawracającym dolegliwościom laryngologicznym.

Zioła i roślinne wyciągi bywają wybierane, gdy szuka się łagodnych sposobów na wsparcie trawienia i złagodzenie typowych dolegliwości przewodu pokarmowego, od niestrawności i zgagi po podrażnienia śluzówek.

• Mięta może pomóc na układ trawienny 1.
• Rumianek może pomagać przy dolegliwościach żołądkowych 4.
• Karczoch może łagodzić niestrawności 1, a mniszek lekarski może pomóc zmniejszyć objawy niestrawności 1.
• Krwawnik pospolity może być stosowany w zaburzeniach trawiennych 1 i może pomóc w zgadze 1.
• Żyworódka może pomóc leczyć zgagę 1.
• Nagietek lekarski może poprawiać funkcjonowanie układu pokarmowego 3 i może przynieść ulgę przy hemoroidach 3.
• Bylica piołun może pomóc w schorzeniach układu pokarmowego 2.
• Szczawik zajęczy może poprawiać pracę układu pokarmowego 3.
• Pokrzywa może oczyszczać wątrobę 8.
• Ekstrakt z kadzidłowca indyjskiego może działać ochronnie na jelita 1.
• Robinia akacjowa może chronić żołądek 5.
• Lubczyk może leczyć zapalenie śluzówki żołądka 1.
• Dziewanna wielokwiatowa może wykazywać działanie w przypadku nieżytu żołądka 1.
• Krwawnica pospolita może pomóc przy krwotokach związanych z choroba wrzodową 1.
• Pączki buku mogą pomagać na schorzenia układu pokarmowego 1.

Choroby układu pokarmowego łatwo zaostrzają się pod wpływem drażniących składników diety i niektórych preparatów, dlatego przy wyborze produktów trzeba uważać.

• Włoski i nasionka owoców dzikiej róży mogą podrażniać przewód pokarmowy 11.
• Fermentowany czarny czosnek może mniej obciążać przewód pokarmowy niż surowy czosnek 1.
• Cukry mogą niszczyć śluzówkę jelit 1.
• Przeciwwskazaniem do stosowania glistnika może być choroba wrzodowa 1.

Niektóre mniej oczywiste sposoby radzenia sobie z dolegliwościami przewodu pokarmowego dotyczą zarówno łagodzenia objawów, jak i wsparcia trawienia oraz krążenia naczyniowego odbytu.

• Podagrycznik bywa stosowany pomocniczo przy hemoroidach 5.
• Ta sama roślina może łagodzić choroby układu pokarmowego ogółem 2.
• Wyciąg z nawłoci może wspierać trawienie 1.
• Suplementacja witaminą C może zmniejszać stan zapalny naczyń krwionośnych w przebiegu hemoroidów 1.
• Srebro koloidalne bywa opisywane jako pomocne na refluks 1 oraz na wrzody 1.
• Chrapanie może świadczyć o przeciążeniu wątroby 1.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.