Porównanie yerba mate i kawy

Yerba mate to napar przygotowywany z liści ostrokrzewu paragwajskiego, popularny głównie w krajach Ameryki Południowej. Kawa natomiast jest napojem sporządzanym z palonych ziaren kawowca, szeroko spożywanym na całym świecie. Oba napoje zawierają kofeinę i są cenione za swoje właściwości pobudzające. Różnią się pochodzeniem roślinnym oraz tradycjami związanymi z ich przygotowaniem i spożywaniem.

Yerba mate to napar z liści ostrokrzewu paragwajskiego, a kawa powstaje z palonych ziaren kawowca. Oba napoje zawierają kofeinę i bywają wiązane z pobudzeniem, koncentracją oraz wpływem na samopoczucie i organizm.

Pobudzenie i koncentracja

Yerba mate i kawa mogą pobudzać, zmniejszać zmęczenie oraz wspierać koncentrację, choć ich działanie nie jest identyczne.

  • Napar yerba mate może dawać pobudzający zastrzyk energii i zmniejszać zmęczenie.
  • Picie kawy może zwiększać poziom energii, zwłaszcza rano, a także zmniejszać uczucie zmęczenia, senności i wspomagać doraźną walkę ze zmęczeniem.
  • Kawa może zwiększać koncentrację, podobnie jak zawarta w niej kofeina. Kofeina może również zwiększać odporność mózgu na rozpraszanie się.
  • Przy regularnym spożywaniu kofeiny organizm może się do niej przyzwyczajać, przez co do uzyskania tego samego efektu może być potrzebna większa dawka.

Składniki bioaktywne

Yerba mate i kawa dostarczają różnych związków bioaktywnych oraz składników mineralnych, dlatego ich skład nie jest identyczny.

  • Ziele yerba mate zawiera polifenole, czyli silne przeciwutleniacze.
  • Kawa również może zawierać polifenole, a także trygonelinę i kofeinę.
  • Ziele yerba mate jest bogate w minerały, takie jak cynk, magnez, mangan, żelazo i potas.
  • Fusy z kawy mogą zawierać miedź, magnez oraz fosfor.
  • Mogą dostarczać także żelaza i potasu.
  • Picie kawy może zwiększać poziom magnezu w organizmie.
  • Przerwa w spożywaniu kawy może zmniejszać wpływ jej polifenoli na żelazo.
  • Nasiona guarany mogą zawierać od czterech do nawet sześciu razy więcej kofeiny niż ziarna kawy.
  • Gorzka czekolada bez zawartości cukru może mieć skład podobny do kawy, ale różnić się od niej proporcjami składników odżywczych.

Masa ciała i metabolizm

Masa ciała i metabolizm mogą reagować odmiennie na yerba mate i kawę, zależnie od rodzaju napoju oraz indywidualnych cech organizmu.

  • Napar yerba mate może zmniejszać apetyt, podczas gdy picie kawy może zwiększać apetyt na słodycze.
  • Picie kawy może sprzyjać obniżeniu masy ciała, należeć do naturalnych spalaczy tłuszczu i wspomagać odchudzanie, zwłaszcza w postaci czarnej kawy.
  • Kawa może zmniejszać ryzyko insulinooporności, a regularne jej picie może zminimalizować ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2. Picie zielonej kawy może natomiast zmniejszać insulinooporność.
  • Picie kawy może prowadzić do zwiększenia siły mięśniowej.

Serce i krążenie

Kawa może wiązać się zarówno ze zmianami ciśnienia krwi, jak i z korzystnymi aspektami funkcjonowania układu krążenia.

  • Nawykowe picie kawy może zmniejszać ryzyko nadciśnienia, a także chronić przed jego rozwojem i obniżać ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego.
  • Regularne spożywanie kawy może nie prowadzić do zmian ciśnienia krwi, natomiast sporadyczne picie może je zwiększać.
  • Picie kawy może zwiększać przepływ krwi w organizmie.
  • Kawa może zmniejszać ryzyko udaru mózgu oraz rozwoju chorób układu krążenia.

Mózg, nastrój i sen

Yerba mate może zmniejszać bóle głowy, natomiast kawa oddziałuje na układ nerwowy, nastrój, funkcje mózgu i sen.

  • Kawa może stymulować układ nerwowy oraz pobudzać aktywność neuronów, a jej wypicie może wywoływać wydzielanie kortyzolu.
  • Picie kawy może usprawniać pracę mózgu i prowadzić do poprawy jego funkcji. Kofeina połączona z L-teaniną może poprawiać procesy poznawcze.
  • Kawa może poprawiać nastrój i wykazywać działanie przeciwdepresyjne. Regularne jej picie może także zmniejszać ryzyko pojawienia się depresji.
  • Kofeina w połączeniu z L-teaniną może pomagać redukować stres.
  • Wypicie kawy tuż przed drzemką może zmniejszyć uczucie zmęczenia po wybudzeniu. Jednocześnie kawa może wydłużać czas potrzebny do zaśnięcia, utrudniać zasypianie i zmniejszać wydajność snu. Unikanie jej przed snem może poprawić jakość snu.
  • Regularne picie kawy może zmniejszać ryzyko otępienia poudarowego. Kawa może również zmniejszać ryzyko choroby Alzheimera, demencji oraz wystąpienia Parkinsona.
  • Kawa może wykazywać działanie ochronne na komórki układu nerwowego.

Układ trawienny

Kawa może wpływać na różne elementy układu trawiennego — od opróżniania żołądka po drogi żółciowe.

  • Spożywanie kawy może mieć związek z występowaniem zgagi.
  • Picie kawy może sprzyjać refluksowi i zwiększać ryzyko jego pojawienia się. Mleko dodane do kawy może natomiast obniżać nasilenie refluksu.
  • Kawa może wpływać na proces regeneracji jelit oraz przyspieszać opróżnianie żołądka.
  • Spożywanie kawy może nie być związane z występowaniem wrzodów żołądka.
  • Kawa może zmniejszać ryzyko wystąpienia kamieni żółciowych.

Wątroba, nerki i kości

Yerba mate może działać moczopędnie, podobnie jak kofeina zawarta w kawie.

  • Kawa może wzmacniać kości.
  • Kofeina zawarta w kawie może zmniejszać ryzyko marskości wątroby, a samo picie kawy również może wiązać się z mniejszym ryzykiem tego schorzenia.
  • Picie kawy może zmniejszać ryzyko stłuszczenia wątroby.
  • Regularne picie kawy może zmniejszać ryzyko wystąpienia kamieni nerkowych.

Nowotwory i choroby przewlekłe

Kawa może wykazywać działanie przeciwnowotworowe.

  • Kofeina zawarta w kawie może pomagać zmniejszać ryzyko pojawienia się nowotworów.
  • Dodanie mleka może osłabiać antynowotworowe właściwości kawy, natomiast połączenie kawy z magnezem może zmniejszać ryzyko nowotworów.
  • Picie kawy może zmniejszać ryzyko czerniaka, raka okrężnicy oraz raka jamy ustnej.
  • W przypadku raka prostaty picie kawy może wiązać się z mniejszym ryzykiem zachorowania.
  • Regularne picie kawy może zmniejszać ryzyko raka trzonu macicy i raka piersi.
  • Picie kawy może również zmniejszać ryzyko zachorowania na raka wątroby.

Przygotowanie i jakość napojów

Sposób przygotowania i dobór dodatków wpływają na charakter oraz jakość napoju, niezależnie od tego, czy wybiera się yerba mate, czy kawę.

  • Yerba mate podaje się w naczyniu zwanym matero.
  • Odpowiednia temperatura wody ma znaczenie przy przygotowywaniu naparu yerba mate: nie powinna przekraczać 85°C, a najlepiej, by była nieco niższa.
  • Kupno kawy w ziarnach może dawać większą kontrolę nad jakością produktu.
  • Do kawy można dodawać różne składniki, między innymi kordyceps, korzeń maca, inulinę oraz zielony kardamon.
  • Owoce przytulii mogą służyć do przygotowania dzikiej kawy, a korzeń wierzbówki kiprzycy można wykorzystać do produkcji kawy.
  • Zabielacze do kawy w proszku charakteryzują się niską wartością żywieniową.

Zastosowania ogrodnicze

Kawa może znaleźć zastosowanie w ogrodzie zarówno jako składnik zabiegów pielęgnacyjnych, jak i środek odstraszający nornice.

  • Fusy z kawy mogą być wykorzystywane jako nawóz, ponieważ zawierają związki azotowe.
  • Mogą także zawierać cynk, zakwaszać glebę oraz pomagać ją spulchniać.
  • Fusy nadają się również do ściółkowania roślin w ogrodzie.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Kawa może wywoływać działania niepożądane zależne od ilości, sposobu picia i indywidualnej wrażliwości organizmu.

  • Ziarna kawy mogą być skażone pleśnią, a bardzo gorąca kawa może zwiększać ryzyko nowotworu przełyku.
  • Picie kawy może powodować nerwowość, rozdrażnienie oraz bóle głowy. Zwiększone spożycie kawy może zwiększać lęk, a nadmiar kofeiny może nasilać napady lękowe i zaostrzać zaburzenia lękowe.
  • Regularne spożywanie kofeiny może powodować przyzwyczajanie się organizmu do kofeiny. Nagłe odstawienie kawy lub kofeiny może wywołać ból głowy, natomiast zmniejszenie spożycia kofeiny może pomóc w walce z nadmiernym stresem.
  • Picie kawy może przyspieszać akcję serca, a duża ilość kawy może powodować zmęczenie.
  • Spożywanie dużych ilości kawy może sprzyjać zakwaszeniu organizmu. Zbyt duża ilość kawy może także ograniczać wchłanianie potasu i magnezu.
  • Kawa może blokować wchłanianie żelaza, dlatego unikanie jej podczas suplementacji żelaza może poprawiać wchłanianie tego pierwiastka.
  • Picie kawy na pusty żołądek może prowadzić do jego podrażnienia i refluksu żołądka, a mocna kawa może nasilać objawy choroby refluksowej.
  • Przy bolesnych miesiączkach pomocne może być unikanie mocnej herbaty i kawy. U kobiety karmiącej spożywanie kofeiny może nasilać objawy kolki jelitowej u niemowlaka.
  • Nie można popijać probiotyków kawą. Dieta dr Ewy Dąbrowskiej może zakazywać picia kawy.
  • Picie kawy może zwiększać ryzyko powstania raka płuc.

Układ oddechowy

Kawa może wiązać się z różnymi aspektami funkcjonowania układu oddechowego.

  • Picie kawy może poprawiać czynności płuc.
  • Może także zmniejszać występowanie astmy.
  • Kawa z miodem może łagodzić kaszel.

Skóra, ból i świeżość oddechu

Kawa może opóźniać procesy starzenia się skóry.

  • Może mieć także właściwości przeciwbólowe.
  • Picie kawy pomaga pozbyć się zapachu czosnku.

Nawodnienie, termoregulacja i sprawność

Yerba mate może działać napotnie, a kawa może wspierać nawodnienie organizmu.

  • Kawa może wzmacniać mięśnie.
  • Może także wspierać sprawność fizyczną.

Pozostałe zastosowania

Regularne picie kawy może korzystnie wpływać na pracę organizmu.

  • Przy spożyciu 3–4 filiżanek dziennie kawa może mieć pozytywny wpływ na zdrowie.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu