Mleko

Mleko to naturalny płyn wydzielany przez gruczoły mlekowe samic ssaków, który służy jako pokarm dla ich młodych. Składa się głównie z wody, tłuszczów, białek, laktozy oraz różnych składników mineralnych i witamin. W zależności od gatunku zwierzęcia, mleko może różnić się składem chemicznym i właściwościami fizycznymi. Jest powszechnie wykorzystywane w żywieniu ludzi oraz w przemyśle spożywczym.

Mleko jest produktem spożywczym będącym źródłem między innymi białka, tłuszczów, witamin i składników mineralnych. Bywa także omawiane w kontekście żywienia niemowląt, laktacji, trawienia oraz wpływu na samopoczucie i zdrowie.

Laktacja i mleko matki

Mleko matki jest najbardziej wartościowym pokarmem dla niemowlęcia.

  • Szybkie przystawienie dziecka do piersi po porodzie ma znaczenie dla zainicjowania laktacji, a jej podstawą pozostaje prawidłowa technika karmienia.
  • Najlepszym sposobem na pobudzenie laktacji jest częste przystawianie dziecka do piersi. Pomóc może także laktator.
  • Przy pobudzaniu laktacji warto zadbać o odpowiednią dietę i odpowiednie nawodnienie. Sama ilość wody wypijanej przez kobietę karmiącą nie wpływa jednak na ilość wyprodukowanego pokarmu.
  • Laktację mogą wspomagać kozieradka pospolita, pokrzywa, kurkuma i ostropest plamisty.
  • Stres może prowadzić do problemów z laktacją. Rodzaj porodu nie wpływa natomiast na proces produkcji mleka przez organizm mamy.
  • Napar z szałwii może zmniejszać laktację, a szałwia lekarska może pomóc w jej przerwaniu.
  • Smak i zapach posiłków spożywanych przez kobietę karmiącą mogą przenikać do mleka matki.
  • Wysoki poziom kwasu omega-6 w mleku matki może obniżać wyniki motoryczne dziecka i jego potencjał intelektualny, a także zwiększać ryzyko astmy.
  • Spożywanie przez kobietę karmiącą ostrych przypraw może nasilać objawy kolki jelitowej u niemowlaka. Podobny skutek mogą mieć wzdymające owoce oraz wzdymające warzywa.

Kolostrum i odporność

Kolostrum może wspierać układ odpornościowy i stymulować jego działanie.

  • Może mieć właściwości przeciwbakteryjne oraz zmniejszać częstotliwość występowania infekcji górnych dróg oddechowych i skracać czas ich trwania.
  • Kolostrum może zawierać laktoferynę, glikomakropeptyd i kolostryninę.
  • Dostarcza także witamin oraz soli mineralnych.
  • Może zwiększać barierę jelitową i poprawiać pracę jelit, a kolostrum kozie może wspomagać równowagę mikroflory jelitowej.
  • Kolostrum może hamować biegunkę oraz łagodzić stany zapalne w organizmie.
  • Może stabilizować poziom cukru we krwi, natomiast kolostrum kozie może obniżać poziom glukozy we krwi.
  • Może wzmacniać kości i wspierać regenerację komórek mózgowych.
  • Kolostrum może zwalczać komórki nowotworowe.

Wartość odżywcza nabiału

Wartość odżywcza nabiału zależy zarówno od rodzaju produktu, jak i od jego składu.

  • Fermentowane produkty mleczne mogą zawierać białko i być jego źródłem, a także dostarczać wapnia.
  • Przetwory mleczne mogą zawierać witaminę D i witaminę B12, natomiast fermentowane produkty mleczne mogą być źródłem witaminy B12. Dieta bogata w produkty mleczne może sprzyjać większej przyswajalności witaminy B12.
  • Produkty mleczne mogą ułatwiać przyswajanie magnezu. Główne źródła biotyny to między innymi mleko, jaja, produkty zbożowe i podroby.
  • Sery mogą zawierać białko. Miękki ser dojrzewający może być produktem niskowęglowodanowym, podobnie jak tłusta śmietana.
  • Porcja sardynek może zawierać więcej wapnia niż szklanka mleka, a nasiona chia mogą być bogatsze w wapń niż mleko.
  • Mleka smakowe mogą być źródłem ukrytego cukru, podobnie jak mleczne napoje owocowe. Cukier mogą zawierać także smakowe produkty mleczne, a jogurty owocowe mogą być dosładzane.
  • Smakowe produkty mleczne mogą mieć niższą wartość odżywczą niż ich naturalne odpowiedniki. Produkt typu kanapka mleczna może charakteryzować się niską wartością żywieniową.
  • Mleko zagęszczone słodzone może być źródłem ukrytego cukru.
  • Spożywanie dużych ilości nabiału może sprzyjać zakwaszeniu organizmu.
  • Fermentowane produkty mleczne mogą być korzystne dla zdrowia człowieka i mogą poprawiać sen.
  • Mleko może zmniejszać wchłanianie polifenoli z gorzkiej czekolady.

Nabiał, refluks i trawienie

Mleko może przynosić ulgę w zgadze, choć może także powodować produkcję śluzu w organizmie.

  • Mleko w kawie może obniżać nasilenie refluksu, podobnie jak mleko w herbacie.
  • Przy refluksie dieta może dopuszczać chude mleko, które bywa tolerowane także przy chorobie refluksowej.
  • Zsiadłe mleko również może być uwzględniane w diecie przy refluksie, natomiast ograniczenie tłustego mleka może zmniejszać objawy choroby refluksowej.
  • Bakterie probiotyczne obecne w fermentowanych produktach mlecznych mogą wspomagać trawienie.
  • U niemowląt kolka jelitowa może występować w przypadku nietolerancji laktozy.
  • Kefir może uszczelniać jelita i wspomagać pracę układu pokarmowego.

Nabiał, alergie i skóra

Mleko i produkty mleczne mogą sprzyjać powstawaniu oraz zaostrzaniu się trądziku, między innymi za sprawą zawartych w mleku hormonów płciowych.

  • Skaza białkowa może wynikać z nietolerancji organizmu na białko mleka krowiego.

Masło klarowane i tłuszcze mleczne

Masło klarowane jest tłuszczem mlecznym otrzymywanym z masła przez usunięcie wody i pozostałości białkowych.

  • Może mieć właściwości nawilżające.
  • Przypisuje mu się także działanie ochronne przed miażdżycą.
  • Masło klarowane może wspomagać pracę mózgu.
  • Może obniżać poziom trójglicerydów oraz cholesterolu LDL.
  • Na diecie ketogenicznej można jeść masło.
  • Masło klarowane może wspomagać układ trawienny i działać przeciwzapalnie.

Zastosowania kulinarne

Mleko wykorzystuje się nie tylko jako składnik potraw, lecz także jako prosty sposób na ograniczenie zapachu czosnku w ustach.

  • Przepłukanie ust mlekiem może częściowo neutralizować zapach czosnku.
  • Masło klarowane można przygotować w domu.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Bezpieczeństwo spożywania mleka i jego przetworów zależy między innymi od ich obróbki, składu oraz indywidualnej sytuacji konsumenta.

  • Surowe mleko oraz przetwory przygotowane z niepasteryzowanego mleka mogą prowadzić do kleszczowego zapalenia mózgu.
  • Desery mleczne zawierające sukralozę E955 mogą zaburzać skład bakterii znajdujących się w jelitach.
  • Karagen E407 obecny w deserach mlecznych może przyczyniać się do uszkodzenia błony śluzowej jelit.
  • Picie kawy z mlekiem może zmniejszać jej właściwości antynowotworowe.
  • Spożywanie czekolady przez kobietę karmiącą może nasilać kolkę jelitową u niemowlęcia.
  • Pasteryzowany serek wiejski może być spożywany przez kobiety w ciąży.
  • Matka karmiąca piersią dziecko ze skazą białkową nie powinna spożywać nabiału.

Pozostałe zastosowania

Mleko znajduje zastosowanie nie tylko jako produkt spożywczy, lecz także w wybranych domowych sposobach pielęgnacji i uprawy roślin.

  • Na oparzenia słoneczne może pomóc okład z zimnego zsiadłego mleka.
  • Lawendę można nawozić roztworem przygotowanym z mieszanki chleba, cukru i mleka.
  • W domowych sposobach na kandydozę zaleca się przede wszystkim zmianę diety, na przykład ograniczenie produktów mlecznych.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Tematy

Przeglądaj szczegółowe informacje

Twierdzenia w tym opracowaniu