Właściwości kawy

Kawa to napój przygotowywany z palonych ziaren kawowca, zawierający między innymi kofeinę, polifenole i inne związki bioaktywne. Bywa wiązana z wpływem na pobudzenie, funkcje poznawcze, metabolizm oraz pracę różnych układów organizmu.

Składniki kawy

Kawa zawiera różnorodne związki, w tym polifenole, kwas chlorogenowy, metyloksantyny i trygonelinę. Jej skład obejmuje także kofeinę, a sama kawa może być źródłem minerałów.

  • Fusy z kawy mogą zawierać miedź, fosfor, żelazo, potas, magnez, cynk oraz związki azotowe. Picie kawy może zwiększać poziom magnezu w organizmie.
  • Przerwa w spożywaniu kawy może zmniejszać wpływ polifenoli na żelazo.
  • Nasiona guarany mogą zawierać od czterech do nawet sześciu razy więcej kofeiny niż ziarna kawy.
  • Gorzka czekolada bez zawartości cukru może mieć podobny skład do kawy, a jednocześnie może różnić się od niej proporcjami składników odżywczych.

Mózg, nastrój i koncentracja

Picie kawy może wiązać się ze zmniejszeniem ryzyka wystąpienia choroby Parkinsona oraz choroby Alzheimera. Kawa może także wykazywać działanie ochronne na komórki układu nerwowego i opóźniać ich degenerację w chorobie Parkinsona.

  • Pobudzanie układu nerwowego może towarzyszyć poprawie funkcji mózgowych i usprawnieniu pracy mózgu.
  • Kawa może zwiększać koncentrację, a kofeina zawarta w kawie może nasilać ten efekt i zwiększać odporność mózgu na rozpraszanie się.
  • Spożycie kawy może zmniejszać uczucie senności oraz zwiększać zdolność do zapamiętywania.
  • Regularne picie kawy może zmniejszać ryzyko otępienia poudarowego i demencji.
  • Kawa może mieć działanie przeciwdepresyjne, zmniejszać ryzyko pojawienia się depresji oraz poprawiać nastrój.
  • Kofeina w połączeniu z L-teaniną może poprawiać procesy poznawcze i pomagać redukować stres.
  • Zmniejszenie spożycia kofeiny może pomagać w walce z nadmiernym stresem, natomiast kawa może wywoływać wydzielanie kortyzolu.

Energia i sprawność fizyczna

Picie kawy rano może zwiększać poziom energii, a kawa może zmniejszać uczucie zmęczenia. Wypicie jej tuż przed drzemką może ograniczać zmęczenie odczuwane po wybudzeniu. Kawa może także wspierać sprawność fizyczną, zwiększać siłę mięśniową i wzmacniać mięśnie.

  • Yerba mate jest podobna do kawy w działaniu, a jej właściwości pobudzające mogą być lepsze.

Serce i układ krążenia

Picie kawy może wiązać się z mniejszym ryzykiem rozwoju chorób układu krążenia. Regularne i nawykowe spożywanie kawy może zmniejszać ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego, a jednocześnie nie musi prowadzić do zmian ciśnienia krwi. Kawa może także zwiększać przepływ krwi w organizmie.

  • Spożywanie kawy może zmniejszać ryzyko udaru mózgu, a wypijanie do trzech filiżanek dziennie może wiązać się z mniejszym ryzykiem jego wystąpienia.
  • Kawa zbożowa z cykorii może zmniejszać ryzyko zakrzepów.

Metabolizm i masa ciała

Picie kawy może sprzyjać obniżeniu masy ciała i wspomagać odchudzanie, a kawa może należeć do naturalnych spalaczy tłuszczu; kofeina może przyspieszać jego spalanie. Regularne picie kawy może także minimalizować ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2.

  • Picie kawy może zmniejszać ryzyko insulinooporności, a zielona kawa może ją zmniejszać.
  • Kawa może zwiększać apetyt na słodycze.
  • Połączenie związków zawartych w zielonej herbacie może spalać tłuszcz efektywniej niż sama kofeina.

Wątroba i drogi żółciowe

Picie kawy może zmniejszać ryzyko stłuszczenia wątroby oraz mieć działanie ochronne na wątrobę. Kawa może także ograniczać ryzyko marskości wątroby, a podobne działanie może mieć zawarta w niej kofeina. Spożywanie kawy może być również elementem profilaktyki przewlekłych chorób wątroby i zmniejszać ryzyko wystąpienia kamieni żółciowych.

Nowotwory i profilaktyka

Kawa może wykazywać działanie przeciwnowotworowe. Zawarta w niej kofeina może pomagać zmniejszać ryzyko pojawienia się nowotworów, a sama kawa może zmniejszać ryzyko ich nawrotu.

  • Picie kawy może zmniejszać ryzyko nowotworu jelita grubego, a także ryzyko nawrotu raka jelita grubego.
  • W przypadku wątroby picie kawy może zmniejszać ryzyko raka.
  • Picie kawy może zmniejszać ryzyko czerniaka, raka jamy ustnej, raka trzustki, raka prostaty, raka piersi oraz raka trzonu macicy.
  • Połączenie kawy i magnezu może zmniejszać ryzyko nowotworów.
  • Dodanie mleka do kawy może zmniejszać jej właściwości antynowotworowe.

Układ pokarmowy i moczowy

Kawa może mieć działanie nawadniające organizm, a zawarta w niej kofeina może wykazywać właściwości moczopędne. Związki obecne w kawie mogą przyspieszać opróżnianie żołądka i pobudzać ruch jelit. Spożywanie kawy może także wpływać na proces regeneracji jelit.

  • Picie kawy może sprzyjać refluksowi i wiązać się z występowaniem zgagi. Kawa pita na pusty żołądek może prowadzić do refluksu żołądka, a mocna kawa może nasilać objawy choroby refluksowej. Mleko dodane do kawy może obniżać nasilenie refluksu.
  • Spożywanie kawy może nie być związane z występowaniem wrzodów żołądka.
  • Regularne picie kawy może zmniejszać ryzyko wystąpienia kamieni nerkowych.
  • Kawa pita na czczo może zwiększać produkcję kwasu solnego.

Przygotowanie i dodatki

Kupowanie kawy w ziarnach może dawać większą kontrolę nad jakością produktu. Picie kawy z miodem może łagodzić kaszel.

  • Do kawy można dodawać inulinę, kordyceps, korzeń maca oraz zielony kardamon.
  • Zabielacze do kawy w proszku odznaczają się niską wartością żywieniową.
  • Owoce przytulii mogą służyć do przygotowania dzikiej kawy.
  • Korzeń wierzbówki kiprzycy można wykorzystać do produkcji kawy.

Zastosowania pozaspożywcze

Fusy z kawy mogą zakwaszać glebę, mieć zastosowanie jako nawóz oraz spulchniać ziemię.

  • Fusy mogą służyć do ściółkowania roślin w ogrodzie.
  • Napar z kawy może odstraszać nornice.
  • Wypicie kawy może pomóc pozbyć się zapachu czosnku.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Picie kawy może powodować bóle głowy. Nagłe odstawienie kawy lub kofeiny może wywoływać ból głowy. Regularne spożywanie kofeiny może prowadzić do przyzwyczajenia organizmu i konieczności zwiększania dawki dla uzyskania tego samego efektu.

  • Kawa może wywoływać nerwowość i rozdrażnienie, a zwiększone spożycie może nasilać lęk i zaostrzać zaburzenia lękowe.
  • Kawa może przyspieszać akcję serca, a sporadyczne spożywanie może prowadzić do zwiększenia ciśnienia.
  • Kawa może utrudniać zasypianie, wydłużać czas potrzebny do zaśnięcia, zmniejszać wydajność snu i skracać całkowity czas snu. Unikanie jej przed snem może poprawiać jakość snu.
  • Picie kawy na pusty żołądek może prowadzić do jego podrażnienia i stanów zapalnych żołądka.
  • Spożywanie dużych ilości kawy może sprzyjać zakwaszeniu organizmu, powodować zmęczenie oraz ograniczać wchłanianie potasu i magnezu.
  • Kawa może blokować wchłanianie żelaza, natomiast unikanie jej podczas suplementacji żelaza może poprawiać jego wchłanianie.
  • Picie bardzo gorącej kawy może zwiększać ryzyko nowotworu przełyku, a picie kawy może zwiększać ryzyko powstania raka płuc.
  • Dieta dr Ewy Dąbrowskiej może zakazywać picia kawy.
  • Ziarna kawy mogą być skażone pleśnią, a kawa rozpuszczalna może być szkodliwa dla organizmu.
  • Wysokie dawki kofeiny mogą sprzyjać podwyższeniu poziomu kortyzolu.
  • Spożywanie kofeiny przez kobietę karmiącą może nasilać objawy kolki jelitowej u niemowlaka.

Pozostałe zastosowania

Regularne picie kawy, w tym 3–4 filiżanek dziennie, może korzystnie wpływać na pracę organizmu i zdrowie.

  • Picie kawy może poprawiać czynności płuc i zmniejszać występowanie astmy.
  • Kawa może mieć właściwości przeciwbólowe.
  • Regularne picie kawy może opóźniać procesy starzenia się skóry.
  • Kawa może wzmacniać kości.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu