Zasady żywienia dzieci

Zasady żywienia dzieci obejmują zbiór wytycznych dotyczących doboru i podawania pokarmów odpowiednich dla wieku i potrzeb rozwojowych dziecka. Uwzględniają one różnorodność składników odżywczych, odpowiednie porcje oraz regularność posiłków. W praktyce dotyczą one zarówno karmienia niemowląt, jak i starszych dzieci, z uwzględnieniem etapów wprowadzania nowych produktów do diety.

Zasady żywienia dzieci obejmują dobór produktów, sposób komponowania posiłków oraz dostosowanie diety do wieku i potrzeb rozwojowych. Prawidłowe żywienie bywa wiązane ze wspieraniem odporności, rozwoju, trawienia i ogólnego zdrowia dziecka.

Żywienie niemowląt

Żywienie niemowlęcia stopniowo zmienia się wraz z jego rozwojem i rosnącymi potrzebami.

Rozszerzanie diety można rozpocząć pomiędzy 17. a 26. tygodniem życia.

Karmienie piersią

Mleko matki jest najbardziej wartościowym pokarmem dla niemowlęcia i do ukończenia szóstego miesiąca może pokrywać 100% jego zapotrzebowania na wszystkie składniki odżywcze.

Przy pobudzaniu laktacji warto zadbać o odpowiednią dietę.
Smak i zapach spożywanych przez kobietę karmiącą posiłków mogą przenikać do mleka matki.
Spożywanie ostrych przypraw przez kobietę karmiącą może nasilać objawy kolki jelitowej u niemowlaka.
Podobne działanie mogą mieć wzdymające warzywa oraz wzdymające owoce.
Wysoki poziom kwasu omega-6 w mleku matki może zwiększać ryzyko astmy u dziecka, obniżać jego wyniki motoryczne oraz zmniejszać potencjał intelektualny.

Alergie i nietolerancje

Alergia pokarmowa nie wyjaśnia każdej reakcji organizmu dziecka, a atopowe zapalenie skóry nie zawsze oznacza uczulenie na pokarm.

Eliminowanie z diety dziecka produktów potencjalnie alergizujących nie zmniejsza ryzyka wystąpienia alergii.
Antybiotyki podane w pierwszych miesiącach życia mogą zwiększać ryzyko nietolerancji pokarmowej.
Kolka jelitowa u niemowląt może występować zarówno w przypadku alergii pokarmowej, jak i nietolerancji laktozy.
Jeśli dziecko karmione piersią ma skazę białkową, matka nie powinna spożywać mięsa ani nabiału.
Zdrowa żywność może powodować łagodniejsze reakcje uczuleniowe.
Spożywanie orzechów macadamia w ciąży może przyczyniać się do zminimalizowania ryzyka wystąpienia alergii u dziecka.
Ftalany mogą powodować alergie u dzieci.

Trawienie i refluks

Trawienie u dzieci może wiązać się z kolką jelitową, refluksem, zaparciami oraz trudnościami we wchłanianiu składników odżywczych.

Kolka jelitowa u niemowlęcia może objawiać się prężeniem ciała, wzdęciem oraz odmową spożywania jedzenia.
Lactobacillus reuteri mogą skracać czas płaczu u niemowląt z kolką.
Przy refluksie dieta może dopuszczać zsiadłe mleko, chude mleko, ser kozi i chude sery twarogowe.
Osoby z chorobą refluksową mogą spożywać chude ryby oraz chude wędliny drobiowe. Kabaczek może być spożywany przy refluksie.
Jedzenie czereśni i porzeczek może nasilać objawy choroby refluksowej, a ograniczenie zup na bazie tłustych mięs może je zmniejszać.
Powolne spożywanie posiłków może zmniejszać objawy choroby refluksowej, a zmiana sposobu żywienia może pomóc pozbyć się zgagi.
Przy refluksie podawanie probiotyków podczas stosowania inhibitorów pompy protonowej może wspierać zdrowie jelit u dzieci.
Seler naciowy może pomagać regulować trawienie, a kukurydza może chronić układ trawienny.
Regularne posiłki mogą zmniejszać zaparcia, natomiast błonnik pokarmowy może je regulować.
Kilkugodzinne przerwy w jedzeniu między posiłkami mogą zmniejszać ryzyko rozwoju chorób żołądka, podczas gdy podjadanie między posiłkami może zwiększać ryzyko rozwoju nadżerek na śluzówkach żołądka.
Problemy układu pokarmowego mogą wpływać na wchłanianie składników odżywczych.

Odporność i infekcje

Zdrowe żywienie dzieci może wspierać odporność, zwłaszcza gdy opiera się na mało przetworzonej żywności.

Żywność nieprzetworzona może wspierać organizm dziecka w walce z infekcjami.
Syrop z cebuli może wspomóc odporność u dzieci.

Diety i choroby dzieci

Sposób żywienia może mieć znaczenie w przebiegu niektórych chorób i problemów zdrowotnych dzieci oraz nastolatków.

Dieta ketogeniczna zakłada ograniczenie spożycia węglowodanów i może mieć zastosowanie lecznicze u dzieci z padaczką lekooporną.
Zaniżone zalecenia żywieniowe mogą powodować choroby, a niedobór białka może opóźniać rozwój fizyczny dzieci. Upośledzenie wchłaniania składników odżywczych może z kolei prowadzić do niedoborów.
Stłuszczenie wątroby u dzieci może w dużej mierze występować u dzieci z otyłością. Osoby z chorą wątrobą powinny ograniczyć spożywanie czereśni i wiśni.
Żywność ultraprzetworzona, wysokoprzetworzona oraz dieta zawierająca przetworzoną żywność mogą sprzyjać otyłości. Osoby otyłe mogą być jednocześnie przewlekle niedożywione.
Spożywanie produktów pełnoziarnistych może zmniejszyć ryzyko zespołu metabolicznego o 20%, a superżywność może pomagać w poprawie kontroli wagi. Nowa amerykańska piramida żywieniowa może zalecać zwiększone spożycie białka.
Ograniczenie cukrów prostych może pomagać zmniejszać zmiany trądzikowe, natomiast żywność bogata w szkodliwe tłuszcze utwardzone może sprzyjać ich powstawaniu.
Dieta uboga w błonnik pokarmowy może być przyczyną depresji u nastolatków.
Dieta bogata w cukry proste może sprzyjać rozwojowi kandydozy. Domowe sposoby postępowania przy kandydozie obejmują przede wszystkim modyfikację diety, na przykład ograniczenie cukrów prostych lub produktów mlecznych.
Jedzenie w kolejności: najpierw białka, następnie warzywa i tłuszcze, a na końcu węglowodany, może stabilizować poziom glukozy we krwi.
Dieta dr Ewy Dąbrowskiej może zakazywać jedzenia serów i ziemniaków, zakładać spożywanie warzyw niskoskrobiowych oraz dopuszczać picie soków owocowo-warzywnych.
Kukurydza może zapobiegać występowaniu anemii. Spożywanie brokułów może natomiast opóźniać rozwój zaćmy.
Spożywanie żywności smażonej może zwiększać ryzyko przewlekłej choroby żylnej.
Spożywanie serka wiejskiego w ciąży może zmniejszać ryzyko próchnicy u dziecka.
Ograniczenie spożycia sztucznych słodzików może zmniejszyć ryzyko rozwoju zakrzepicy.

Rozwój i zachowanie dzieci

Sposób żywienia może wiązać się z samopoczuciem i zachowaniem dzieci.

Pokarmy wysokoprzetworzone mogą zaostrzać zaburzenia lękowe.
Ograniczenie cukru może zmniejszać objawy ADHD.

Jakość i bezpieczeństwo żywności

Jakość i bezpieczeństwo żywności zależą zarówno od jej składu, jak i od sposobu przygotowania oraz przechowywania.

Zdrowa żywność może zawierać mniej substancji chemicznych, być wolna od organizmów modyfikowanych genetycznie i dostarczać większej ilości składników odżywczych.
Może być także uprawiana bez konserwantów, a jej produkcja może zmniejszać zanieczyszczenia.
Przy ocenie dodatków do żywności znaczenie może mieć ich ilość. Ryboflawina, oznaczana jako E101, może być nieszkodliwym dodatkiem.
Częste spożywanie żywności przetworzonej może prowadzić do szybkiego przekroczenia bezpiecznych limitów spożycia. Przygotowywanie posiłków w domu może ograniczać jej spożycie i wspierać zdrowie.
Higiena spożywania pokarmów może być pomocna dla trawienia. Spożywanie nieumytej żywności może natomiast powodować zakażenie Helicobacter pylori.
Owoc głogu można jeść na surowo, natomiast owoców czarnego bzu nie można spożywać w stanie surowym.
Kukurydza może być bogata w przeciwutleniacze, a liście chrzanu mogą zabezpieczać żywność przed szybkim zepsuciem.
Zalecenia żywieniowe mogą być sporządzane pod dyktando lobbystów. System Nutri-Score może być oparty na piramidzie żywienia.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Bezpieczeństwo żywienia dzieci zależy także od wieku dziecka oraz rodzaju produktu lub zioła.

Chabra bławatka nie powinny spożywać dzieci.
Miód można podawać dzieciom po ukończeniu 2. roku życia.
Dzika róża może być spożywana przez dzieci.
Kozieradki nie należy podawać dzieciom w większych ilościach.
Dziewanna może być ziołem bezpiecznym dla dzieci.
Nalewka z żyworódki Daigremonta może nie być zalecana dla dzieci.
Bluszcz pospolity może być ziołem stosowanym u dzieci.
Rumianek może być podawany dzieciom.
Metale ciężkie w diecie matki mogą powodować autyzm.
Hipoalergiczna odżywka sojowa może zaburzać funkcjonowanie układu hormonalnego dziecka.
Hibiskus można podawać dzieciom po ukończeniu 3. roku życia z dobrym miodem.
Czystka nie powinny pić kobiety w ciąży i karmiące.
Soku z pokrzywy nie należy spożywać przy nadmiarze żelaza w organizmie.

Pozostałe zastosowania

Codzienne wybory żywieniowe dzieci mogą obejmować zarówno różnorodne produkty, jak i regularność posiłków.

Spożywanie posiłków zgodnie z rytmem dobowym organizmu może zmniejszać ryzyko chorób cywilizacyjnych oraz wpływać na regulację masy ciała.
Orzechy nerkowca mogą zmniejszać uczucie głodu.
Codzienne spożywanie około 500 g warzyw i owoców może pomagać w zachowaniu zdrowia.
Czosnek może być zaliczany do superżywności, a jedzenie rukwi wodnej może poprawiać zdrowie.
Pokarmy mogą zawierać karotenoidy.
Regularne jedzenie jajek może dostarczać organizmowi niezbędnych witamin.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.