Składniki odżywcze roślin

Składniki odżywcze roślin to związki chemiczne niezbędne do prawidłowego wzrostu i rozwoju roślin. Obejmują one makroelementy, które są potrzebne w większych ilościach, oraz mikroelementy, które występują w mniejszych stężeniach, ale są równie ważne. Składniki te są pobierane głównie z gleby i wody oraz uczestniczą w różnych procesach metabolicznych roślin.

Składniki odżywcze roślin obejmują między innymi witaminy, składniki mineralne, białko, błonnik oraz różnorodne związki bioaktywne. Ich zawartość zależy od gatunku rośliny, części rośliny i sposobu przetwarzania. Rośliny bywają także wiązane ze wspieraniem trawienia, odporności i ogólnego dobrostanu.

Witaminy roślinne

Witaminy roślinne obejmują zarówno witaminy obecne w całych roślinach, jak i te występujące w określonych ich częściach.

  • Pokrzywa może zawierać witaminy, dostarczać ich organizmowi i być ich źródłem.
  • Może także dostarczać witaminę D oraz witaminę B3.
  • Pokrzywa może zawierać kwas foliowy i dostarczać go organizmowi.
  • Nasiona pokrzywy dodawane do potraw mogą wzbogacać organizm w witaminy.
  • Babka lancetowata może zawierać witaminy.
  • Szczawik zajęczy może zawierać witaminę C.
  • Zielone owoce aceroli mają dwukrotnie wyższy poziom witaminy C niż owoce dojrzałe.
  • Mniszek lekarski może zawierać witaminy C, A i K.
  • Retinol zawarty w mniszku lekarskim może opóźniać procesy starzenia skóry.
  • Liście mniszka lekarskiego mogą zawierać kwas foliowy.
  • Liście kasztanowca mogą zawierać witaminę K.
  • Liście chrzanu zawierają witaminę C.
  • Spożywanie natki pietruszki może przyczynić się do zwiększenia poziomu witaminy C w organizmie.
  • Ziemniaki mogą zawierać witaminę B6.
  • Dzika róża może być źródłem naturalnego beta-karotenu, który przekształca się w witaminę A.
  • Owoce dzikiej róży mogą zawierać witaminę C.
  • Rośliny strączkowe mogą zawierać kwas foliowy.
  • Witamina C z igliwia może się utleniać.
  • Kiełki mogą dostarczać witamin.
  • Biotyna może występować w produktach pochodzenia roślinnego.

Składniki mineralne

Składniki mineralne roślin obejmują zarówno makroelementy, jak i mikroelementy, które mogą uzupełniać dietę.

  • Szczawik zajęczy może zawierać minerały, podobnie jak mniszek lekarski, w którym występują sole mineralne.
  • Pokrzywa może dostarczać składniki mineralne do organizmu i być ich źródłem. Może również zawierać sole mineralne.
  • W pokrzywie mogą występować fosfor, nikiel, żelazo, siarka, krzem, molibden, magnez oraz wapń.
  • Nasiona z pokrzywy mogą być źródłem mikroelementów, a nasiona mogą dostarczać także litu.
  • Żyworódka może zawierać minerały, w tym makroelementy, mikroelementy, wapń i sód.
  • Mak polny może zawierać wapń oraz być źródłem cynku.
  • Hibiskus może zawierać wapń.
  • Mniszek lekarski może zawierać wapń i magnez. Obecność żelaza może czynić go wartościowym dla diety.
  • Przytulia może być źródłem krzemu, a żywokost zawiera krzem.
  • Czosnek może zawierać związki organicznej siarki.
  • Jagody goji mogą być źródłem wielu składników mineralnych, podobnie jak warzywa i owoce, które mogą dostarczać między innymi potasu, miedzi, manganu i żelaza.
  • Produkty przetworzone mogą zawierać mniej składników mineralnych, natomiast produkty zawierające te składniki mogą zmniejszać odczuwanie głodu.

Białko i makroskładniki

Białko, węglowodany i tłuszcze należą do głównych makroskładników dostarczających organizmowi materiału budulcowego i energii.

  • Pokrzywa może dostarczać białka oraz aminokwasów.
  • Może także dostarczać węglowodanów i tłuszczów.
  • Pokrzywa może zawierać lecytynę.
  • Rośliny strączkowe mogą zawierać białko, dlatego ich jedzenie może być sposobem na zwiększenie spożycia tego składnika.
  • Białko z roślin pylących może pojawiać się w produktach spożywczych.
  • Płatki kukurydziane mogą zawierać składniki o niskiej wartości odżywczej.
  • Sok z selera naciowego może dodawać energii.
  • Produkty przetworzone mogą zawierać mniej tłuszczu.

Błonnik i antyoksydanty

Warzywa i owoce mogą zawierać przeciwutleniacze, a pokarmy mogą dostarczać karotenoidów.

  • Błonnik może występować w maku polnym, nasionach pokrzywy oraz sokach z owoców.
  • Produkty bogate w błonnik pokarmowy mogą obniżać poziom „złego” cholesterolu we krwi.
  • Kwiaty mniszka lekarskiego zawierają luteinę, a dzika róża może zawierać likopen.
  • Czosnek może zwiększać biodostępność likopenu.
  • Zielona herbata może zawierać przeciwutleniacze, żyworódka — związki polifenolowe, a dieta śródziemnomorska — antyoksydanty.

Trawienie i wchłanianie

Trawienie i wchłanianie wpływają na to, ile składników odżywczych organizm może wykorzystać z pożywienia.

  • Rozmaryn może zwiększać przyswajalność likopenu.
  • Picie czarnej herbaty może ograniczać wchłanianie żelaza.
  • Białko roślinne może być ciężkostrawne.
  • Sok z jabłek, kapusty kiszonej, papryki, imbiru i chili może zawierać naturalne probiotyki.
  • Nasiona chia mogą usprawniać pracę układu pokarmowego.
  • Problemy układu pokarmowego mogą wpływać na wchłanianie składników odżywczych, a jego upośledzenie może powodować niedobory.
  • Łączenie produktów z magnezem z suszonymi morelami może wspierać wchłanianie składników odżywczych.

Dieta roślinna i zdrowie

Dieta oparta na różnorodnych produktach roślinnych może dostarczać składników odżywczych i wiązać się z korzystnymi aspektami zdrowia.

  • Spożywanie roślin z rodzaju Amsinckia może dostarczać składników odżywczych.
  • Zdrowa żywność może dostarczać większej ilości składników odżywczych, a produkty pochodzące z naturalnych gospodarstw mogą zwiększać bogactwo niektórych składników odżywczych w diecie.
  • Pietruszka może być zaliczana do superżywności. Ketchup o większej zawartości pomidorów może z kolei zawierać więcej składników odżywczych.
  • Zwiększone spożywanie produktów roślinnych może zmniejszać ryzyko wystąpienia raka, natomiast regularne spożywanie roślin strączkowych może zmniejszać ryzyko nawrotu raka jelita grubego.
  • Dieta roślinna może zmniejszać postęp chorób nerek oraz sprzyjać zwiększonemu poziomowi glicyny w organizmie.
  • Naturalne oleje roślinne mogą obniżać poziom „złego” cholesterolu we krwi.
  • Regularne jedzenie nasion strączkowych może pomagać w odchudzaniu.

Zastosowania kulinarne

Rośliny jadalne mogą urozmaicać codzienne posiłki i znajdować zastosowanie w różnych przepisach.

  • Mak polny może być składnikiem wielu potraw.

Nawożenie i składniki gleby

Nawożenie dostarcza roślinom składników potrzebnych do wzrostu, a kompostowanie pomaga przywracać materię organiczną glebie.

  • Pokrzywa może służyć jako nawóz do roślin, podobnie jak fusy z kawy i skórki bananów, które mogą zwiększać poziom potasu w glebie.
  • Kompost może zwiększać zdolność gleby do zatrzymywania składników odżywczych, a wermikompost może podnosić poziom mikroskładników.
  • Komposty mogą zwiększać zawartość składników odżywczych w pomidorach. Płynne nawozy organiczne mogą poprawiać jakość tych warzyw, natomiast po zastosowaniu kwasów humusowych pomidory mogą pochłaniać więcej składników z nawozów.
  • Chore liście mogą sygnalizować różne niedobory, a roślina może stać się zdrowsza po nawożeniu.
  • Domowy nawóz do lawendy można przygotować ze skorupek jajek i wody. Lawendę można także nawozić sproszkowanymi skorupkami jajek albo niesoloną wodą po gotowaniu jajek.
  • Do nawożenia lawendy można użyć również roztworu przygotowanego z mieszanki chleba, cukru i mleka.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Bezpieczeństwo składników odżywczych zależy od ich właściwości i zastosowania.

  • Ryboflawina, oznaczana jako E101, może być nieszkodliwym dodatkiem do żywności.

Pozostałe zastosowania

Rośliny i preparaty roślinne mogą dostarczać organizmowi oraz skórze różnorodnych składników odżywczych.

  • Maseczka z pokrzywy może dostarczać skórze witaminy.
  • Spirulina może zawierać wiele składników odżywczych, a jedzenie nagietka lekarskiego może dostarczać organizmowi składników odżywczych.
  • Jarmuż może dostarczać organizmowi wielu cennych składników odżywczych.
  • Żyworódka może zawierać kwas jabłkowy.
  • Mniszek lekarski zawiera magnez.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu