Składniki żywności przetworzonej
Żywność przetworzona może obejmować produkty o bardzo różnym stopniu obróbki, dlatego warto odróżniać żywność mało przetworzoną od wysoko przetworzonej. W praktyce największe wątpliwości budzi zwykle skład, gęstość odżywcza oraz obecność dodatków, cukru i innych składników wpływających na codzienną dietę. Ocena takich produktów może wymagać patrzenia nie tylko na etykietę z przodu opakowania, ale też na pełny skład i kontekst spożycia.
Charakterystyka i przykłady składników
Żywność wysoko przetworzona może sprzyjać powstawaniu wolnych rodników 1, zawierać cukier 1, zawierać mniej składników mineralnych 1 i obniżać odporność 1.
Produkty mało lub nieprzetworzone mogą wspierać odporność 1 i wspierać walkę z infekcjami 1, a ich wybór może zwykle oznaczać prostszy skład i wyższą wartość odżywczą.
Przykłady produktów:
- Ser topiony może być produktem wysokoprzetworzonym 1.
- Płatki górskie mogą być nisko przetworzone 1.
- Płatki kukurydziane mogą być produktem przetworzonym 1 i mogą zawierać składniki o niskiej wartości odżywczej 1.
- Jogurty owocowe 1, mleczne napoje owocowe 1, mleka smakowe 1 i mleko zagęszczone słodzone 1 mogą być źródłem ukrytego cukru.
- Produkty mleczne smakowe mogą mieć niższą wartość odżywczą niż naturalne produkty mleczne 1, a produkty seropodobne 1 i produkt typu kanapka mleczna 1 mogą oznaczać się niską wartością żywieniową.
- Wafle ryżowe mogą mieć wysoki indeks glikemiczny 1 i powodować wzrost poziomu glukozy we krwi 1.
- Ketchup może zawierać likopen 1, ale jego ocena może zależeć także od ilości cukru i całego składu.
- Majonez może zawierać substancje zagęszczające i stabilizatory, które mogą prowadzić do problemów trawiennych 1.
- Boczek z dodatkami przemysłowymi może zawierać składniki, które mogą być toksyczne 1, rakotwórcze 1 i sprzyjać insulinooporności 1.
Możliwy wpływ na zdrowie
Wysoko przetworzona żywność może sprzyjać otyłości 111, zwiększać ryzyko cukrzycy typu II 1, zwiększać ryzyko nowotworów 11, zwiększać ryzyko raka jelita grubego 1 i zwiększać ryzyko zawału serca 1.
Wpływ na samopoczucie i codzienne funkcjonowanie może obejmować:
- zwiększenie poziomu stresu 1
- migrenowe bóle głowy 1
- sprzyjanie trądzikowi 1
- sprzyjanie depresji 1
- choroby serca 1
- wyższą śmiertelność 1
- choroby żołądka 1
Dodatki i wybrane składniki mogą także wpływać na metabolizm:
- Dodatki w żywności mogą powodować otyłość 1.
- Syrop glukozowo-fruktozowy może zaburzać uczucie sytości 1.
Ograniczanie spożycia i wybór lepszych opcji
Zmniejszenie udziału żywności przetworzonej może obniżać poziom trójglicerydów we krwi 1, zmniejszać stany zapalne 1, chronić przed zawałem serca 1, a także może wspierać lepszą kontrolę masy ciała i jakości diety.
Odstawienie żywności przetworzonej może:
W praktyce korzystny może być wybór produktów o krótkim składzie, mniejszej liczbie dodatków, niższej zawartości cukru i większym udziale składników naturalnych. Pomocne może być także porównywanie podobnych produktów w obrębie tej samej kategorii, a nie tylko unikanie pojedynczych nazw.
Oznaczenia i ograniczenia oceny produktów
Nutri-Score może promować produkty przetworzone 1, a jednocześnie może zaniżać ocenę dla produktów naturalnych 1.
Klasyfikacja produktów może też budzić wątpliwości:
- Smoothie mogą być w systemie Nutri-Score niżej klasyfikowane 1.
- Ocena z przodu opakowania może być użyteczna orientacyjnie, ale może nie oddawać pełnej jakości składu, stopnia przetworzenia i ilości dodatków.
To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.