Skutki podwyższonego poziomu kortyzolu

Kortyzol to hormon steroidowy wytwarzany głównie przez nadnercza, który uczestniczy między innymi w reakcji organizmu na stres. Jego poziom zmienia się w ciągu doby i bywa wiązany ze snem, metabolizmem oraz działaniem różnych układów organizmu.

Przyczyny i czynniki podnoszące

Przewlekły stres może wiązać się z wysokim poziomem kortyzolu, a stres może wywoływać jego wyrzut. Intensywny wysiłek fizyczny i wzmożona aktywność fizyczna mogą podwyższać poziom kortyzolu.

  • Depresja, zaburzenia miesiączkowania, nadwaga, anoreksja i gruczolak przysadki mogą wiązać się z wysokim poziomem kortyzolu.
  • Wysokie dawki kofeiny i kawa mogą nasilać wydzielanie kortyzolu, a picie alkoholu może podwyższać jego poziom.
  • Post przerywany, nieregularne posiłki, niskokaloryczne diety i jedzenie wieczorem mogą podwyższać poziom kortyzolu.
  • Trenowanie na czczo, nieuzupełnianie węglowodanów po ćwiczeniach oraz intensywne ćwiczenia wieczorem mogą podwyższać poziom kortyzolu.
  • Leki glikokortykosteroidowe mogą podnosić poziom kortyzolu.
  • Niebieskie światło i poranny zimny prysznic mogą wywoływać wytwarzanie lub wyrzut kortyzolu.

Sen i rytm dobowy

Zaburzenia snu mogą sprzyjać podwyższeniu poziomu kortyzolu, a podwyższony kortyzol może powodować bezsenność i trudności z zasypianiem. Sen może obniżać i regulować poziom kortyzolu, a poranne światło może obniżać jego poziom w ciągu dnia.

Metabolizm i masa ciała

Podwyższony poziom kortyzolu może sprzyjać odkładaniu się tłuszczu trzewnego i pojawieniu się brzucha kortyzolowego, a także powodować utratę mięśni. Może również zwiększać apetyt, w tym apetyt na słodkie produkty.

  • Wysoki poziom kortyzolu może wiązać się ze szczupłością kończyn, a jego nadmiar z odkładaniem się tkanki tłuszczowej na policzkach i wokół twarzy oraz zaokrąglać rysy twarzy.
  • Przewlekle podwyższony kortyzol może powodować insulinooporność, a jego nadmiar może też zatrzymywać wodę w organizmie.
  • Zbyt mała ilość kortyzolu we krwi może powodować stopniowy spadek masy ciała.

Skóra i włosy

Podwyższony poziom kortyzolu może obniżać produkcję kolagenu i przyspieszać starzenie się skóry.

  • Wysoki poziom kortyzolu może sprzyjać pojawieniu się łysienia i powodować wykwity skórne.
  • Skóra może być bardziej podatna na siniaki, a na twarzy mogą pojawiać się zaczerwienienia na policzkach lub rumień i pękające naczynka.

Hormony i funkcje seksualne

Wysoki poziom kortyzolu może obniżać libido i sprzyjać nadmiernemu owłosieniu u kobiet.

  • Obniżony poziom testosteronu może być przyczyną wysokiego poziomu kortyzolu, a jego nadmiar może wiązać się z obniżeniem poziomu testosteronu u mężczyzn.
  • Podwyższony kortyzol może być związany z menopauzą i powodować zaburzenia miesiączkowania.

Układ pokarmowy

Podwyższony poziom kortyzolu może zwiększać poziom kwasów żołądkowych, a także sprzyjać zgadze i refluksowi.

Odporność i stany zapalne

Podwyższony poziom kortyzolu może osłabiać działanie układu odpornościowego, sprzyjać stanom zapalnym oraz zwiększać podatność na infekcje.

  • Zbyt niski poziom kortyzolu może wskazywać na choroby autoimmunologiczne oraz gruźlicę.

Serce i ciśnienie

Wysoki poziom kortyzolu może sprzyjać rozwojowi nadciśnienia tętniczego.

  • Nadmiar kortyzolu może zwiększać ryzyko zawału serca.
  • Zbyt mała ilość kortyzolu we krwi może wywoływać niskie ciśnienie.
  • Kortyzol może podnosić poziom fibrynogenu.

Sposoby regulacji kortyzolu

Ashwagandha może obniżać poziom kortyzolu, podobnie jak witamina C, która może obniżać jego poziom we krwi. Zielona herbata również może obniżać poziom kortyzolu, a taki efekt mogą mieć także kwasy omega, witamina D i magnez.

  • Medytacja i joga mogą obniżać poziom kortyzolu. Przebywanie w lesie, słońce, uziemianie oraz chodzenie po zimnej rosie mogą wpływać na jego poziom lub wydzielanie.
  • Kiszonki, błonnik, probiotyki, adaptogeny, witamina B6, olej z czarnuszki oraz kołdry obciążeniowe mogą obniżać poziom kortyzolu.
  • Gorzka czekolada może obniżać ilość wydzielanego kortyzolu, a kofeina w połączeniu z L-teaniną może obniżać jego poziom. Picie herbaty z rumianku może wpływać na obniżenie kortyzolu, a eliminacja infekcji bakteryjnych może zmniejszyć jego produkcję.
  • Mniejsze wytwarzanie kortyzolu może obniżać poziom stresu. Witamina C może także regulować pracę nadnerczy, w których produkowany jest kortyzol.

Objawy i skutki zdrowotne

Wysoki poziom kortyzolu może zwiększać ryzyko rozwoju osteoporozy i hamować przyswajanie wapnia.

  • Podwyższony kortyzol może powodować wahania nastroju.
  • Nadmierne wydalanie moczu może być objawem wysokiego poziomu kortyzolu.
  • Wzrost poziomu kortyzolu może wywoływać migreny.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu