Witamina C
Witamina C, czyli kwas askorbinowy, jest rozpuszczalną w wodzie witaminą obecną w wielu warzywach, owocach i ziołach. Bywa wiązana ze wsparciem odporności, syntezą kolagenu, ochroną antyoksydacyjną oraz prawidłowym wchłanianiem żelaza.
Źródła witaminy C
Witamina C występuje w wielu owocach, warzywach i roślinach, które mogą stanowić jej naturalne źródło.
- Zielone owoce aceroli mają dwukrotnie wyższy poziom witaminy C niż owoce dojrzałe 1, a sama acerola może być źródłem witaminy C 3.
- Igliwie może dostarczać witaminy C, choć zawarta w nim witamina może się utleniać 1.
- Kiwi może zawierać witaminę C i dostarczać ją do organizmu 11.
- Papryka może zawierać witaminę C i być jej źródłem 21.
- Czarna porzeczka może zawierać witaminę C 2.
- Szczawik zajęczy może zawierać witaminę C i być jej naturalnym źródłem 54.
- Żyworódka może zawierać witaminę C 2.
- Ziarnopłon może zawierać witaminę C 2.
- Pierwiosnek lekarski może być źródłem witaminy C 1.
- Dzika róża może zawierać witaminę C, w tym łatwo przyswajalną 12.
- Owoce dzikiej róży mogą zawierać witaminę C 21.
- Nawłoć pospolita może zawierać witaminę C 1.
- Pokrzywa może dostarczać witaminę C do organizmu 5.
- Mniszek lekarski może zawierać witaminę C 3.
- Liście chrzanu zawierają witaminę C 1.
- Pomidory mogą zawierać witaminę C 1.
- Agrest może zawierać witaminę C 1.
- Czerwona kapusta może zawierać witaminę C 1.
- Seler korzeniowy może zawierać duże dawki witaminy C 1.
- Hibiskus może być źródłem witaminy C 2.
- Brokuły mogą zawierać witaminę C, także w dużych ilościach 11.
- Seler naciowy może zawierać witaminę C 1.
- Arbuz może dostarczać witaminę C 1.
- Owoce cytrusowe mogą zawierać witaminę C 1.
Niedobór i szkorbut
Niedobór witaminy C może prowadzić do problemów ze snem 1 oraz pojawienia się tętniaków 1.
- Sucha skóra może być przyczyną niedoboru witaminy C 1.
- Wolne gojenie się ran może być przyczyną niedoboru witaminy C 1.
- Ciężko lecząca się anemia może być przyczyną niedoboru witaminy C 1.
- Przy szkorbucie może pomagać szczawik zajęczy 6.
- Igliwie może być wykorzystywane w terapii szkorbutu 1.
- Chrzan może przeciwdziałać szkorbutowi 1.
- Ziarnopłon wiosenny może wspomagać leczenie szkorbutu 1.
- Żarnopłon może wspomagać leczenie szkorbutu 1.
Odporność i infekcje
Witamina C może wspierać odporność organizmu i prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego 111.
- Może także wspierać układ odpornościowy 1 oraz organizm podczas choroby 1.
- Witamina C może łagodzić objawy przeziębienia 1 i zmniejszać jego późniejsze powikłania 1.
- Może spowalniać zanik grasicy, czyli narządu związanego z funkcjonowaniem układu odpornościowego 1.
- Spożywanie witaminy C może zmniejszać podatność na infekcje dolnych dróg oddechowych 1 oraz ryzyko zapalenia płuc 1.
- Niedobór witaminy C może prowadzić do obniżenia odporności 1.
Wchłanianie i formy
Witamina C występuje w kilku formach, a jej wchłanianie może zależeć od dawki, środowiska i substancji przyjmowanych razem.
- Może być przyjmowana w czystej postaci kwasu l-askorbinowego 1. Dostępna jest także w formie soli, która może być łagodniejsza dla żołądka 1, w tym jako askorbinian wapnia 1, askorbinian magnezu 1 i askorbinian sodu 1.
- Liposomalna witamina C może być rozpuszczalna w tłuszczach 1.
- Mniejsze dawki witaminy C mogą poprawiać jej przyswajanie 1, a posiłek może dodatkowo poprawiać jej wchłanianie 2.
- Kwaśne środowisko może sprzyjać wchłanianiu witaminy C 1. Bioflawonoidy mogą poprawiać jej przyswajanie i wchłanianie 21, a także wydłużać czas jej działania 1.
- Witamina C może wychwytywać żelazo niehemowe 1. Może również zwiększać, poprawiać i zwiększać przyswajalność żelaza 113, zwłaszcza żelaza niehemowego 1. Żelazo może natomiast wchłaniać się lepiej z witaminą C 1.
- Picie wody z cytryną może poprawiać wchłanianie żelaza 1.
- Witamina C może zwiększać wchłanianie selenu 1. Magnez lepiej przyswaja się w kwaśnym środowisku, dlatego warto zadbać o witaminę C 1.
- Czosnek 1, selenometionina 1 i szparagi 1 mogą wspierać działanie witaminy C w organizmie. Kwas foliowy może być łączony z witaminą C 1.
- Witamina C może być niestabilna w wysokiej temperaturze 1.
Antyoksydacja i stany zapalne
Witamina C może działać antyoksydacyjnie i chronić organizm przed stresem oksydacyjnym 11.
- Może także wykazywać działanie przeciwzapalne 1.
- Łatwo się utlenia, dlatego jej aktywność może zmniejszać się pod wpływem niekorzystnych warunków 1.
- Witamina C może neutralizować metale ciężkie 1.
- Koenzym Q10 może pomagać w regenerowaniu witaminy C 1.
Układ krążenia
Witamina C może wspomagać prawidłowe funkcjonowanie układu krążenia, obejmując naczynia krwionośne, ciśnienie tętnicze i skład krwi 2.
- Może sprzyjać utrzymaniu kondycji naczyń krwionośnych 1 oraz je chronić 1.
- Witamina C może rozpuszczać, zmniejszać i zapobiegać tworzeniu się skrzepów krwi 111.
- Może obniżać stężenie trójglicerydów we krwi 1 oraz poziom złego cholesterolu 1.
- Może obniżać ciśnienie tętnicze krwi 1.
- Może zmniejszać śmiertelność po zawale serca 1.
Kolagen, skóra i tkanki
Witamina C może wspomagać produkcję kolagenu, ważnego składnika skóry, chrząstek, kości i innych tkanek 424.
- Może poprawiać kondycję skóry 1 oraz spowalniać jej proces starzenia 1.
- Witamina C może wspierać kondycję chrząstek 1 i zapewniać kondycję kościom 1.
- Może spowalniać zanik mięśni 1 oraz poprawiać kondycję zębów 1.
- Witamina C może zwiększać produkcję kolagenu typu 1 1.
- Witamina C w formie tetraizopalmitynianu askorbylu może powstrzymywać nadmierną melanogenezę 1.
- Przy poparzeniach słonecznych wskazana może być suplementacja witaminą C 1.
Układ nerwowy i stres
Witamina C może wspierać prawidłową pracę układu nerwowego, a także wpływać na odczuwanie zmęczenia i stresu 11.
- Może osłabiać reakcję organizmu na stres 1 oraz zmniejszać poziom lęku 1.
- Witamina C może pomagać regulować pracę nadnerczy, w których produkowany jest kortyzol 1, i obniżać jego poziom we krwi 2.
- Przewlekły stres może obniżać poziom witaminy C w organizmie 1.
Alergie i histamina
Witamina C może wykazywać łagodne właściwości przeciwhistaminowe i obniżać poziom histaminy 11.
Metabolizm i gospodarka organizmu
Witamina C może wpływać na procesy związane z gospodarką mineralną, glukozową i przemianami purynowymi organizmu.
- Może zmniejszać ryzyko rozwoju osteoporozy 2.
- Bywa wiązana ze zmniejszeniem ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2 1.
- Może pomagać usuwać nadmiar kwasu moczowego 2.
- Spożycie witaminy C może łagodzić objawy dny moczanowej 1.
- W obecności witaminy C niehemowe żelazo może przyswajać się lepiej 1.
Bezpieczeństwo i przeciwwskazania
Bezpieczeństwo stosowania witaminy C zależy między innymi od dawki, sposobu przyjmowania i warunków przechowywania.
- Wysokie dawki witaminy C mogą zniekształcać wyniki odczytu poziomu glukozy we krwi 1, a sama witamina może także zmieniać wynik testu paskowego 1.
- Przyjmowanie witaminy C razem z jedzeniem może zmniejszać niepożądane reakcje żołądkowo-jelitowe 1.
- Witamina C może zmniejszać skutki uboczne szczepienia przeciw COVID-19 1.
- Słońce może powodować rozkład witaminy C 1.
Pozostałe zastosowania
Witamina C może mieć działanie przeciwnowotworowe i zmniejszać ryzyko rozwoju nowotworów 21.
- Może również zapobiegać zaćmie 1.
- Witamina C może chronić przed pojawieniem się kamieni żółciowych 1.
- Może zmniejszać objawy kaca 1.
- Cebula może wspierać działanie witaminy C w organizmie 1, podobnie jak magnez 1 oraz jony cynku 1.
To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.