Profil lipidowy

Profil lipidowy to zestaw badań laboratoryjnych, które służą do oceny stężenia różnych lipidów we krwi. Obejmuje on pomiar poziomu cholesterolu całkowitego, cholesterolu frakcji HDL i LDL oraz trójglicerydów. Badanie to jest wykorzystywane do analizy gospodarki lipidowej organizmu. Wyniki profilu lipidowego dostarczają informacji o składzie lipidów krwi.

Profil lipidowy to zestaw parametrów opisujących stężenie cholesterolu, triglicerydów i lipoprotein we krwi. Bywa wiązany ze sposobem odżywiania, aktywnością fizyczną, masą ciała oraz ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych.

Cholesterol, triglicerydy i miażdżyca

Regularne sprawdzanie lipidogramu może pozwalać kontrolować poziom cholesterolu, a wyniki obejmują między innymi cholesterol, trójglicerydy oraz lipoproteiny.

  • Lipoproteiny mogą sprzyjać miażdżycy. Szczególne znaczenie ma lipoproteina(a), której wysoki poziom może prowadzić do zawału serca. Niacyna może obniżać jej poziom.
  • LDL może przyczyniać się do tworzenia blaszki miażdżycowej przez odkładanie się w ścianach tętnic. Podwyższony poziom trójglicerydów może prowadzić do miażdżycy i zwiększać ryzyko udaru.
  • Po 40. roku życia może wzrastać zarówno poziom cholesterolu, jak i trójglicerydów. Niedobór witaminy D może objawiać się podwyższonym poziomem cholesterolu oraz trójglicerydów.
  • Tłuszcze trans mogą podnosić poziom cholesterolu, a ich ograniczenie może zmniejszać ten poziom. Mogą także zwiększać ryzyko rozwoju chorób serca. Tłuszcz nasycony w boczku nie musi jednak prowadzić do miażdżycy.
  • Kwasy tłuszczowe omega-3 mogą obniżać poziom trójglicerydów we krwi oraz cholesterolu. Olej lniany może obniżać poziom trójglicerydów we krwi, a masło klarowane może obniżać ich poziom.
  • Oliwa z oliwek może obniżać poziom cholesterolu oraz fibrynogenu. Olej rzepakowy może obniżać poziom cholesterolu, natomiast olej z wiesiołka może zwiększać poziom dobrego cholesterolu HDL.
  • Błonnik pokarmowy może spowalniać wchłanianie cholesterolu, obniżać poziom cholesterolu LDL i pomagać obniżyć poziom cholesterolu we krwi. Produkty bogate w błonnik pokarmowy mogą obniżać poziom „złego” cholesterolu we krwi.
  • Błonnik pokarmowy może redukować poziom trójglicerydów we krwi. Skrobia oporna może obniżać poziom trójglicerydów oraz cholesterolu.
  • Płatki owsiane mogą obniżać poziom cholesterolu i trójglicerydów we krwi. Karob może obniżać poziom trójglicerydów we krwi.
  • Pomidory mogą zmniejszać poziom złego cholesterolu we krwi, liście laurowe mogą pomagać obniżać poziom szkodliwego cholesterolu LDL, a kakao może regulować poziom cholesterolu. Cynk może również regulować jego poziom.
  • Awokado może obniżać poziom trójglicerydów we krwi oraz poziom „złego” cholesterolu we krwi. Pokrzywa może obniżać poziom trójglicerydów, a L-karnityna może obniżać ich poziom.
  • Produkty przetworzone i soki mogą zwiększać poziom trójglicerydów. Aktywność fizyczna może regulować poziom cholesterolu.
  • Niedobór cholesterolu może powodować problemy z formowaniem osłonki mielinowej oraz zwiększać ryzyko stwardnienia rozsianego.

Dieta i styl życia

Na profil lipidowy może wpływać zarówno rodzaj spożywanych tłuszczów, jak i ogólny sposób odżywiania.

  • Nienasycone kwasy tłuszczowe w diecie mogą regulować poziom cholesterolu, a produkty pełnoziarniste mogą go obniżać.
  • Spożywanie tłuszczów nasyconych może nie wpływać na poziom cholesterolu. Z kolei masło klarowane może obniżać poziom cholesterolu LDL.
  • Olej rzepakowy nierafinowany, tłoczony na zimno, może poprawiać metabolizm lipidowy. Oliwa z oliwek może jednak mieć klasyfikację D według Nutri-Score.
  • Gorzka czekolada może pozytywnie wspierać profil lipidowy.
  • Majonez może charakteryzować się wysoką zawartością tłuszczu, dlatego jego udział w diecie warto uwzględniać w bilansie całodziennym.
  • Produkty przetworzone mogą zawierać tłuszcze trans. Dieta zawierająca takie tłuszcze może powodować otyłość, a ich nadmiar może również pogarszać pamięć.
  • Zmniejszenie spożycia produktów bogatych w tłuszcze trans może prowadzić do zmniejszenia otyłości. Podobny efekt może wiązać się ze zmniejszeniem spożycia samych tłuszczów trans.
  • Tłuszcze zwierzęce mogą podnosić poziom fibrynogenu, natomiast spożywanie odtłuszczonego nabiału może obniżać poziom dobrego cholesterolu.
  • Zmniejszenie spożycia węglowodanów na rzecz tłuszczów wysokiej jakości może prowadzić do zmniejszenia otyłości brzusznej. Spożywanie zdrowych tłuszczów może także zmniejszać ryzyko wystąpienia otyłości.
  • Post wodny może obniżać poziom lipoprotein.
  • Tłuszcz może prowadzić do zawracania pokarmu.

Kwasy omega-3 i tłuszcze

Kwasy omega-3 należą do tłuszczów, których organizm człowieka może nie wytwarzać w wystarczającej ilości.

  • Kwasy omega-3 mogą obniżać stężenie lipoprotein oraz lipoprotein miażdżycorodnych.
  • Spożywanie kwasów omega-3 pozwala zredukować poziom trójglicerydów, a rybie kwasy omega-3 mogą także redukować tłuszcze trans w organizmie.
  • Kwasy tłuszczowe omega-3 mogą podnosić poziom BDNF. Podobne działanie może mieć olej lniany.
  • Łosoś może zawierać kwasy tłuszczowe omega-3.
  • Algi mogą zawierać dużo kwasów tłuszczowych omega-3, a olej z alg może zawierać kwasy omega-3.
  • Śledź może zawierać kwasy tłuszczowe omega-3.
  • Pstrąg może zawierać kwasy tłuszczowe omega-3.
  • Makrela może zawierać kwasy tłuszczowe omega-3.
  • Tuńczyk może zawierać kwasy tłuszczowe omega-3.
  • Siemię lniane może być bogate w kwasy tłuszczowe omega-3.
  • Jaja ekologiczne mogą zawierać więcej kwasów tłuszczowych omega-3, natomiast jaja kur hodowanych w klatkach mogą zawierać ich mniej.
  • Awokado może zawierać tłuszcze jednonienasycone, a olej z rokietnika może zawierać kwasy tłuszczowe omega-7.
  • Tłuszcze zwierzęce mogą być źródłem antyoksydantów lipofilnych. Kwas masłowy może natomiast chronić przed stresem oksydacyjnym.
  • Kwasy tłuszczowe omega-9 mogą redukować tłuszcze trans w organizmie.
  • Kwasy tłuszczowe omega-3 mogą zwiększać elastyczność skóry, regenerować paznokcie i łagodzić trądzik.

Rośliny i suplementy

Rośliny i suplementy mogą wpływać na różne elementy profilu lipidowego, w tym poziom cholesterolu, trójglicerydów i przemiany tłuszczów.

  • Spirulina może poprawiać profil lipidowy, a aronia może wpływać na profil lipidowy krwi.
  • Berberyna może poprawiać lipidogram i regulować gospodarkę lipidową.
  • Bioflawonoidy mogą regulować poziom cholesterolu, podobnie jak czosnek, kardamon i czerwona koniczyna.
  • Sylimaryna może obniżać poziom cholesterolu LDL.
  • Mniszek lekarski może hamować utlenianie lipidów.
  • Cynamon może obniżać poziom trójglicerydów, a spożywanie oleju z wiesiołka może obniżać ich stężenie we krwi.
  • Woda czosnkowa może regulować poziom cholesterolu.
  • Pokrzywa może zawierać tłuszcze.
  • Zewnętrzne użycie oleju z gorczycy może pomóc w redukcji zastojów limfatycznych.

Lipodemia i tkanka tłuszczowa

Lipodemia jest przewlekłą chorobą tkanki tłuszczowej, której mogą towarzyszyć obrzęki, ból i łatwe powstawanie siniaków.

  • Osoby dotknięte lipodemią mogą mieć szczupłe dłonie i szczupłe stopy, mimo zwiększonej ilości tkanki tłuszczowej w innych częściach ciała.
  • Siniaki mogą być objawem lipodemii.
  • Kwasy omega-3 mogą zmniejszać objawy lipodemii, a drenaż limfatyczny również może przynosić taką ulgę.
  • Adipocyty to komórki tłuszczowe, w których mogą być magazynowane trójglicerydy.
  • Otyłość może powodować zwiększenie poziomu trójglicerydów we krwi, a osoby otyłe mogą cierpieć na zaburzenia gospodarki lipidowej.
  • Nadmierna ilość tkanki tłuszczowej trzewnej może wywoływać stany zapalne. Wysoki poziom kortyzolu może sprzyjać odkładaniu się tłuszczu trzewnego, natomiast nadmiar tkanki tłuszczowej może zwiększać ryzyko udaru.
  • Wysoki poziom insuliny może utrudniać spalanie tkanki tłuszczowej. Proces spalania tłuszczu może być związany z prawidłową działalnością mikroflory jelitowej, a białko może spalać tkankę tłuszczową.
  • W tkance tłuszczowej mogą gromadzić się największe ilości toksyn.

Fosfolipidy i metabolizm tłuszczów

Substancje tłuszczowe mogą odpowiadać za tworzenie błon komórkowych.

  • Fosfolipidy są potrzebne do formowania osłonki mielinowej, a ich niedobór może powodować problemy z tym procesem. Może również zwiększać ryzyko chorób neurologicznych, w tym stwardnienia rozsianego i depresji.
  • Inozytol może pomagać w produkcji fosfolipidów. Z kolei L-karnityna może odpowiadać za transport tłuszczów.
  • Galaktolipid może wykazywać właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne.
  • Błonnik może spowalniać wchłanianie tłuszczu oraz rozbijać jego cząsteczki.
  • Kwas masłowy może chronić przed powstawaniem stanów zapalnych i zwiększać powierzchnię wchłaniania w jelicie cienkim.
  • Tłuszcz może pobudzać wydzielanie cholecystokininy. Jego spożywanie nie ma wpływu na poziom insuliny, ale może wywoływać przejściowe relaksacje dolnego zwieracza przełyku.
  • Obecność tłuszczów może zwiększać wchłanialność likopenu z pomidorów. Gorzka czekolada może poprawiać metabolizm lipidów i hamować ich utlenianie.
  • Kwas foliowy może być łączony z ceramidami.

Skóra i bariera hydrolipidowa

Bariera hydrolipidowa chroni skórę przed utratą wody i wpływem czynników zewnętrznych.

  • Alkohole tłuszczowe mogą pomagać w naprawie bariery hydrolipidowej i mieć właściwości nawilżające.
  • Mogą także wykazywać działanie ochronne oraz zapobiegać utracie wody z naskórka.
  • Kwas foliowy może pomagać w naprawie bariery hydrolipidowej.
  • Alkohol może odwadniać barierę hydrolipidową, a także ją rozpuszczać. W niektórych ujęciach jego działanie opisuje się jako nieodwracalne rozpuszczanie tej bariery.
  • Olej ze słodkich migdałów może zawierać ochronne filtry SPF.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Nadmierne spożywanie tłuszczów trans może obciążać wątrobę.

  • Warto ograniczać ich ilość w diecie, zwłaszcza gdy występują w dużych ilościach w produktach wysokoprzetworzonych.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Tematy

Przeglądaj szczegółowe informacje

Twierdzenia w tym opracowaniu