Cechy produktów przetworzonych

Produkty przetworzone to żywność poddana zmianom technologicznym, takim jak gotowanie, konserwowanie, suszenie lub dodawanie składników. Mogą wiązać się ze zmianami wartości odżywczej, trwałości, smaku oraz wpływać na sposób żywienia i zdrowie.

Skład i wartość odżywcza

Produkty przetworzone mogą zawierać mniej składników mineralnych i witamin, a także mniej tłuszczu oraz białka. Ich wartość odżywcza zależy jednak od rodzaju produktu i zastosowanych procesów technologicznych.

  • Fermentowane produkty mleczne mogą zawierać białko oraz być źródłem wapnia i witaminy B12.
  • Produkty pełnoziarniste z ekologicznych upraw mogą dostarczać selenu, natomiast produkty z białej mąki mogą działać śluzotwórczo.
  • Płatki kukurydziane mogą zawierać składniki o niskiej wartości odżywczej, a procesy technologiczne mogą powodować utratę witamin w płatkach błyskawicznych.
  • Białko z roślin pylących może pojawiać się w produktach spożywczych, a acetylokarnityna może występować w produktach białkowych.
  • Kwas azelainowy może występować w zbożach, a produkty odżywcze mogą zwiększać produkcję przeciwciał.
  • Gorzka czekolada może zawierać cynk, proantocyjanidyny, aminy biogenne, anandamid, polifenole, kwercetynę, kwas chlorogenowy i katechiny.
  • Czekolada gorzka bez cukru może zawierać więcej składników odżywczych niż inne rodzaje czekolady.
  • Ketchup o większej zawartości pomidorów może zawierać więcej składników odżywczych.
  • W systemie Nutri-Score produkty smoothie mogą być klasyfikowane niżej.

Dodatki i trwałość

Produkty przetworzone mogą mieć wydłużoną datę spożycia. Ozonowanie produktów może przedłużać ich trwałość, a także opóźniać ich gotowość do spożycia. Mogą zawierać wzmacniacze smaku. Alkohol benzylowy może zapewniać produktowi efekt zapachowy.

Cukier, tłuszcze i metabolizm

Produkty przetworzone mogą uzależniać, a produkty zawierające cukier mogą nasilać ten efekt. Ograniczenie ich spożycia może obniżać poziom trójglicerydów we krwi, natomiast produkty na bazie kakao mogą pomagać obniżać ich poziom. System Nutri-Score może zaniżać ocenę wartości produktów tłuszczowych. Słodkie produkty mogą zwiększać poziom glukozy we krwi, a spożywanie produktów wysoko cukrowych może powodować wydzielanie insuliny.

  • Produkty przetworzone mogą zawierać cukier, tłuszcze trans oraz zwiększać masę ciała.
  • Spożywanie produktów wysokoprzetworzonych może powodować otyłość, a produkty light mogą przyczyniać się do otyłości. Ograniczanie produktów z przetworzonego zboża może prowadzić do zmniejszenia otyłości brzusznej.
  • Produkty na bazie słodziku mogą nadal powodować wyrzut dopaminy u osób uzależnionych od produktów wysokoprzetworzonych.
  • Produkty pszenne mogą utrudniać przyswajanie żelaza, a produkty mączne mogą prowadzić do wzrostu poziomu cukru we krwi.
  • Spożywanie produktów o niskiej wartości odżywczej może powodować częstsze odczuwanie głodu, natomiast produkty zawierające składniki mineralne mogą zmniejszać jego odczuwanie.
  • Cholesterol w produktach spożywczych może nie wpływać znacząco na cholesterol we krwi, a produkty bogate w błonnik pokarmowy mogą obniżać poziom „złego” cholesterolu we krwi.
  • Przemysł spożywczy może promować produkty o wysokiej zawartości węglowodanów.
  • Cukier może uniemożliwiać wchłanianie polifenoli z gorzkiej czekolady, a także zwiększać wytwarzanie śluzu.
  • Dodatki przemysłowe w boczku mogą powodować insulinooporność.
  • Ser miękki dojrzewający może być produktem niskowęglowodanowym.
  • Spożywanie tłuszczy utwardzonych może powodować powstawanie zaskórników.

Stan zapalny i choroby

Żywność wysokoprzetworzona może nasilać stan zapalny w organizmie. Produkty smażone, fast foody i wysoko przetworzona żywność mogą sprzyjać powstawaniu trądziku.

  • Produkty przetworzone mogą prowadzić do chorób żołądka.
  • Produkty smażone mogą sprzyjać utracie kolagenu.
  • Dodatki przemysłowe w boczku mogą powodować miażdżycę.
  • Wysoko przetworzona żywność może sprzyjać powstawaniu wolnych rodników.
  • Żywność przetworzona może zwiększać ryzyko nowotworu.
  • Dieta przeciwzapalna może zakładać ograniczenie spożycia produktów wysokoprzetworzonych.

Rodzaje produktów przetworzonych

Płatki górskie mogą być nisko przetworzone, natomiast płatki owsiane błyskawiczne mogą być bardziej przetworzone niż płatki górskie. Rodzaje produktów przetworzonych obejmują także wyroby mleczne, zbożowe i czekoladowe.

  • Płatki kukurydziane mogą być produktem przetworzonym.
  • Ser topiony jest produktem wysokoprzetworzonym, a produkty seropodobne mogą odznaczać się niską wartością żywieniową.
  • Produkty mleczne smakowe mogą mieć niższą wartość odżywczą niż naturalne produkty mleczne.
  • Płynna czekolada może zawierać metyloksantyny.

Zdrowsze alternatywy

Ograniczenie lub wyeliminowanie produktów wysoko przetworzonych może zmniejszać otyłość, a unikanie ich może chronić przed zawałem serca. Rezygnacja z produktów przetworzonych może także zmniejszać stany zapalne.

  • Żywność pochodząca z naturalnych gospodarstw może zwiększać bogactwo niektórych składników odżywczych.
  • Produkcja zdrowej żywności może zmniejszać zanieczyszczenia.

Zastosowania praktyczne

Nutri-Score może promować wybór produktów przetworzonych. Przygotowywanie posiłków w domu może natomiast ograniczać spożycie takiej żywności.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Bezpieczeństwo żywności przetworzonej może zależeć od rodzaju produktu, zastosowanych dodatków i sposobu przygotowania. Ilość dodatków do żywności może decydować o ich bezpieczeństwie, a dodatki przemysłowe w boczku mogą być toksyczne. Częste spożywanie takiej żywności może także powodować szybkie przekroczenie bezpiecznych limitów spożycia.

  • Mocne przypiekanie produktów mięsnych może prowadzić do powstania akrylomidu.
  • Nietolerancja na produkty może osłabiać układ odpornościowy.
  • Produkty bezglutenowe są w pełni bezpieczne dla osób z celiakią.
  • Żywność wysoko przetworzona może powodować migrenowe bóle głowy, a czekolada może powodować wyrzut histaminy.

Pozostałe zastosowania

Produkty przetworzone mogą mieć działanie śluzotwórcze. Fermentowane produkty mleczne mogą poprawiać sen. Niechęć do produktów białkowych może sugerować niską kwasowość żołądka.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu