Zawartość substancji chemicznych w roślinach

Zawartość substancji chemicznych w roślinach obejmuje składniki odżywcze, związki bioaktywne oraz naturalne substancje ochronne. Może różnić się zależnie od gatunku, części rośliny, sposobu uprawy i przetwarzania.

Składniki odżywcze roślin

Pokrzywa może dostarczać potas, a także składniki mineralne i sole mineralne. Szczawik zajęczy może zawierać kwasy organiczne oraz minerały. Mniszek lekarski może zawierać sole mineralne.

  • Rośliny strączkowe mogą zawierać białko i kwas foliowy.
  • Kwas foliowy może występować także w zielonych warzywach liściastych, ziarnach słonecznika, kiwi, szparagach, burakach, kalafiorze i pokrzywie.
  • Rośliny z rodzaju Amsinckia mogą dostarczać składniki odżywcze, a produkty pochodzenia roślinnego mogą zawierać biotynę.
  • Warzywa i owoce mogą być źródłem błonnika, potasu, miedzi, manganu, żelaza i witamin. Soki z owoców mogą zawierać błonnik, a marchew może zawierać jego duże ilości.
  • Pokrzywa może zawierać mikroelementy, kwasy organiczne i węglowodany.
  • Żyworódka może zawierać kwasy organiczne, mikroelementy, makroelementy, potas i wapń.
  • Owoce dzikiej róży, owoce cytrusowe i agrest mogą zawierać witaminę C.
  • Siemię lniane może zawierać magnez, a pomidory i seler korzeniowy — potas.
  • Jagody goji mogą być źródłem wielu składników mineralnych, a zioła lecznicze mogą dostarczać minerały.
  • Liście mniszka lekarskiego mogą zawierać witaminę A, natomiast liście i pączki kasztanowca mogą zawierać fitochinon.
  • Rukola może zawierać azotany, a ogonki z czereśni mogą zawierać mikroelementy.
  • Sproszkowana roślina ashwagandhy może stanowić bogate źródło żelaza.
  • Fermentowanie liści malin może zwiększyć ich wartość odżywczą.
  • Skorupki jaj mogą zwiększać zawartość wapnia w rozsadach.

Związki bioaktywne i antyoksydanty

Czerwona koniczyna może zawierać estrogeny roślinne. Goździki mogą dostarczać eugenolu, a drzewa wydzielają substancje fitocynowe o działaniu antybiotycznym.

  • Owoce kasztanowca mogą zawierać kwas glukuronowy, flawonoidy, kwas kumarowy, kwas octowy i flawony.
  • Liście i pączki kasztanowca mogą zawierać terpeny, a jego nasiona — kwas izomasłowy. Kora kasztanowca może zawierać kwas tyglinowy, natomiast wyciągi z kwiatostanu — flawonoidy.
  • Likopen może występować w arbuzie, dzikiej róży i pomidorach. Obecność tłuszczów może zwiększać wchłanialność likopenu z pomidorów.
  • Arbuz może być źródłem cytruliny, a kwas azelainowy może występować w zbożach.
  • Warzywa i owoce mogą zawierać przeciwutleniacze, a czereśnie mogą być źródłem antyoksydantów. Bakopa drobnolistna może zawierać przeciwutleniacze.
  • Zamrożenie owoców może zwiększać biodostępność antocyjanów.
  • Maliny mogą zawierać związki salicylowe, a żyworódka — związki polifenolowe.
  • Pokrzywa może zawierać chlorofil i lignany, także w korzeniu.
  • Świeże ziele babki zwyczajnej może zawierać więcej substancji czynnych niż suszone.
  • Goździki mogą zawierać także środek przeciwpasożytniczy.
  • Prawoślaz może być ziołem zawierającym osłaniające śluzy.
  • Składniki aktywne lepiężnika mogą obejmować seskwiterpeny.

Herbata, kawa i kakao

Zielona herbata może zawierać polifenole oraz galusan epigallokatechiny. Może być także źródłem kofeiny, a jej skład obejmuje również teaninę. Zielona herbata może mieć zdolność do neutralizowania wolnych rodników.

  • Herbata, w tym mocna herbata, może zawierać metyloksantyny, kofeinę i fluor.
  • Czarna herbata może zawierać teaninę oraz aluminium, czyli glin.
  • Zielona herbata może dostarczać teofilinę i katechiny.
  • Herbata matcha może zawierać polifenole, a obecne w niej katechiny mogą neutralizować działanie wolnych rodników.
  • Kawa może zawierać polifenole, kwas chlorogenowy i metyloksantyny.
  • Fusy z kawy mogą zawierać potas.
  • Kakao może zawierać polifenole, a płynna czekolada — metyloksantyny.
  • Zielona herbata może ograniczać wchłanianie żelaza.

Substancje toksyczne i alergeny

Rośliny mogą zawierać substancje o potencjalnie toksycznym lub alergizującym charakterze. Szczawik zajęczy może zawierać kwas szczawiowy, a białka alergizujące mogą występować w pyłkach roślin i trafiać do produktów spożywczych jako białko pochodzące z roślin pylących.

  • Pokrzywa może zawierać alkaloidy, natomiast lepiężnik — alkaloidy pirolizydynowe.
  • Owoce kasztanowca mogą zawierać kwas tyglinowy.
  • Niedogotowane i kiełkujące ziemniaki mogą zawierać solaninę.
  • Lnica pospolita może zawierać związki cyjanogenne.
  • Muchomor czerwony może zawierać składniki psychoaktywne.
  • Herbata zamknięta w torebkach może zawierać zanieczyszczenia nanoplastikiem.

Uprawa, nawożenie i gleba

Rodzaj gleby może wpływać na zawartość arsenu w ryżu. Fusy po kawie mogą natomiast zwiększać poziom azotu w glebie.

Zastosowania kulinarne

Dzikie rośliny mogą znaleźć zastosowanie w kuchni. Można wykorzystywać je jako składniki potraw.

Właściwości zdrowotne roślin

Rośliny mogą dostarczać substancji wiązanych z różnymi właściwościami zdrowotnymi, od ochrony organizmu po wpływ na przemianę materii. Wiśnie mogą zawierać związki przeciwnowotworowe.

  • Poziom przeciwutleniaczy w zielonej herbacie może mieć wpływ na poprawę ogólnego zdrowia.
  • Witamina A może zwiększać wchłanianie żelaza z roślin.
  • Wyciąg z kwiatostanu kasztanowca może regulować przemianę materii.
  • Zawartość synefryny w gorzkiej pomarańczy może spalać tkankę tłuszczową.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Bezpieczeństwo roślinnych produktów zależy także od ich składu oraz indywidualnej wrażliwości organizmu. Białko roślinne może być ciężkostrawne, a po spożyciu mniszka lekarskiego u osób uczulonych na rośliny astrowate może wystąpić reakcja alergiczna.

  • Lektyny obecne w roślinach strączkowych mogą prowadzić do niedorozwoju grasicy u płodu.
  • Oleje roślinne mogą powodować nowotwory.
  • Herbata pakowana w plastikowych torebkach może zawierać szkodliwe substancje.

Pozostałe zastosowania

Roślinne pochodzenie może mieć alkohol denaturyzowany. W określonych częściach roślin występują także różne kwasy oraz kwas foliowy.

  • Owoce kasztanowca mogą zawierać kwas izomasłowy, a jego nasiona — kwas tyglinowy.
  • Awokado może zawierać kwas foliowy.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Twierdzenia w tym opracowaniu