Kwasy tłuszczowe

Kwasy tłuszczowe są składnikami tłuszczów obecnych w żywności i pełnią różne funkcje w organizmie. Kwasy omega-3, omega-6 i omega-9 występują w odmiennych proporcjach w rybach, nasionach i olejach, a ich spożywanie bywa wiązane z różnymi aspektami zdrowia.

Mózg, pamięć i nastrój

Kwasy omega-3 mogą poprawiać pracę mózgu i wspierać funkcjonowanie komórek nerwowych, a także poprawiać sprawność umysłową. Ich spożycie może wiązać się z aktywnością mózgu. Kwasy omega-3 oraz bogate w kwas alfa-linolenowy orzechy włoskie mogą poprawiać pamięć.

Przy chorobie Alzheimera kwasy omega-3 mogą poprawiać funkcje poznawcze, a kwas dokozaheksaenowy może pomagać w tej chorobie. Kwasy omega-3 mogą też zmniejszać ryzyko rozwoju demencji i chronić mózg przed uszkodzeniami, a ich niedobór może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem uszkodzenia mózgu.

Kwasy omega-3 mogą zmniejszać objawy depresyjne, zapobiegać depresji, zmniejszać stany lękowe i obniżać poziom hormonu stresu. Mogą też podnosić poziom BDNF i uczestniczyć w produkcji neuroprzekaźników. Tłuszcze trans mogą obniżać sprawność umysłową, pogarszać pamięć i zwiększać ryzyko rozwoju choroby Alzheimera.

Serce i układ krążenia

Kwasy omega-3 mogą obniżać poziom trójglicerydów we krwi, obniżać poziom cholesterolu, zapobiegać powstawaniu skrzepów krwi oraz obniżać stężenie lipoprotein, w tym miażdżycorodnych. Mogą także zmniejszać ryzyko udaru mózgu, zawału serca i choroby wieńcowej, a także chronić przed chorobami serca.

Włączenie kwasów omega do diety może obniżać ciśnienie krwi, a kwasy EPA i DHA obecne w rybach mogą obniżać ciśnienie tętnicze. Nienasycone kwasy tłuszczowe w diecie mogą regulować poziom cholesterolu, a spożywanie tłuszczów nasyconych może na niego nie wpływać.

Kwasy EPA i DHA obecne w rybach mogą hamować powstawanie miażdżycy, a kwasy omega-3 mogą zapobiegać powstawaniu blaszki miażdżycowej. Tłuszcz nasycony w boczku nie musi prowadzić do miażdżycy. Tłuszcze trans mogą zwiększać ryzyko chorób serca, a ich ograniczenie może obniżać ryzyko zakrzepicy.

Wątroba i metabolizm

Kwasy omega-3 mogą ograniczać stłuszczenie wątroby i ryzyko jego wystąpienia, a tłuszcze trans mogą zwiększać ryzyko stłuszczenia wątroby. Kwasy omega mogą wspierać funkcjonowanie wątroby.

Kwasy omega-3 mogą obniżać poziom enzymów wątrobowych u osób ze stłuszczoną wątrobą, a nierafinowany olej rzepakowy tłoczony na zimno może zmniejszać jej stłuszczenie. Kwasy omega mogą obniżać poziom glukozy we krwi i łagodzić insulinooporność, natomiast tłuszcze trans mogą ją nasilać. Organizm człowieka może nie wytwarzać wystarczającej ilości kwasów omega-3, a biotyna może uczestniczyć w tworzeniu kwasów tłuszczowych.

Tkanka tłuszczowa i masa ciała

Kwasy omega-3 mogą zmniejszać objawy lipodemii i zwiększać spalanie tłuszczu podczas deficytu kalorycznego. Spożywanie zdrowych tłuszczów może zmniejszać ryzyko otyłości, a dieta zawierająca tłuszcze trans może sprzyjać otyłości. Ograniczenie spożycia tłuszczów trans może zmniejszać otyłość, a eliminacja z diety produktów obfitujących w tłuszcze nasycone może zmniejszać otyłość brzuszną.

Stany zapalne i bóle

Kwasy tłuszczowe omega-3 mogą działać przeciwzapalnie i zmniejszać stany zapalne. Mogą też łagodzić bóle migrenowe, zmniejszać objawy i częstotliwość migreny, a także zapobiegać migrenie. Mogą również łagodzić ból związany z chorobami stawów.

Ryby bogate w kwasy omega-3 mogą łagodzić ból, a kwasy omega-9 mogą leczyć bóle neuropatyczne. Połączenie oleju z wiesiołka i kwasu rybiego może łagodzić reumatoidalne zapalenie stawów. Kwas masłowy może zmniejszać ogólnoustrojowy stan zapalny, chronić przed powstawaniem stanów zapalnych i chronić przed stresem oksydacyjnym. Tłuszcze trans mogą sprzyjać stanom zapalnym w organizmie.

Skóra, włosy i paznokcie

Kwasy omega-3 mogą łagodzić łuszczycę, zmniejszać związany z nią stan zapalny i ograniczać łuszczenie się skóry. Olej z wiesiołka, olej lniany oraz kwasy omega-3 mogą łagodzić trądzik.

Kwasy omega-3 mogą zwiększać elastyczność skóry, ograniczać wypadanie włosów i regenerować paznokcie. Dieta zawierająca tłuszcze utwardzone może sprzyjać powstawaniu zaskórników, a żywność bogata w szkodliwe tłuszcze utwardzone może sprzyjać powstawaniu trądziku.

Oczy i wzrok

Kwasy tłuszczowe omega-3 mogą poprawiać nawilżenie oczu i chronić siatkówkę. Mogą także wspierać zdrowie oczu oraz zmniejszać ryzyko rozwoju retinopatii cukrzycowej. Suplementacja kwasami omega-3 może obniżać ciśnienie w oku.

Źródła kwasów tłuszczowych

Łosoś, tuńczyk, śledź, pstrąg, makrela i sardynki mogą dostarczać kwasów tłuszczowych omega-3. Ich źródłem mogą być także algi i olej z alg.

Nasiona chia mogą zawierać więcej kwasów omega-3 niż hodowlany łosoś atlantycki, a siemię lniane może być bogate w te kwasy. Zawartość omega-3 może być wyższa w jajach ekologicznych, a niższa w jajach kur hodowanych w klatkach. Awokado może zawierać tłuszcze jednonienasycone, a olej z rokietnika — kwasy tłuszczowe omega-7. Owoce kasztanowca mogą zawierać kwas masłowy, a podroby — kwas alfa-liponowy. Nierafinowane oleje roślinne mogą poprawiać zdrowie, natomiast rozpuszczalne napoje kawowe mogą zawierać emulgatory mono- i diglicerydów kwasów tłuszczowych.

Tłuszcze trans i zdrowie

Tłuszcze trans mogą przyczyniać się do niepłodności, podnosić poziom cholesterolu i obciążać wątrobę przy dużym spożyciu. Ich ograniczenie może obniżać poziom cholesterolu. Zmiana struktury tłuszczu, w tym utwardzanie olejów roślinnych, może prowadzić do powstawania tłuszczów trans, które mogą występować w produktach przetworzonych.

Kwasy tłuszczowe omega-9 i rybie kwasy tłuszczowe omega-3 mogą redukować tłuszcze trans w organizmie. Tłuszcze trans mogą powodować kamicę żółciową, przyspieszać starzenie się, zaburzać skład flory bakteryjnej jelit oraz wiązać się z zaburzeniami układu krążenia.

Kwasy tłuszczowe a nowotwory

Kwasy omega-3 mogą działać prewencyjnie w przypadku nowotworów, a kwasy EPA i DHA mogą działać przeciwnowotworowo. Kwasy omega-9 mogą wspierać leczenie nowotworów, natomiast włączenie kwasów omega do diety może działać przeciwnowotworowo. Olej z wiesiołka w połączeniu z kwasem rybim może zmniejszać powikłania po chemioterapii. Tłuszcze trans mogą sprzyjać powstawaniu zmian nowotworowych i zwiększać ryzyko rozwoju nowotworów.

Hormony i zdrowie reprodukcyjne

Kwasy omega-3, w tym EPA i DHA, mogą łagodzić objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego. U mężczyzn wielonienasycone kwasy tłuszczowe mogą zwiększać produkcję testosteronu.

Działanie przeciwgrzybicze

Kwas kaprynowy, kwas laurynowy oraz kwasy tłuszczowe zawarte w oleju kokosowym mogą pomagać zwalczać Candida albicans.

Pozostałe efekty fizjologiczne

Kwasy omega-3 są silnymi przeciwutleniaczami i mogą wydłużać życie. Suplementacja kwasami omega-3 może wspomagać terapię niedoczynności tarczycy. Kwasy omega-3 mogą pomagać przy oporności na aspirynę i chronić nerki przed chorobami. Kwas masłowy może zwiększać powierzchnię wchłaniania w jelicie cienkim.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Wysoki poziom kwasu omega-6 w mleku matki może obniżać wyniki motoryczne dziecka i potencjał intelektualny dziecka, a także zwiększać ryzyko astmy u dziecka. Nadmiar kwasów omega-6 może zaburzać rozwój neurologiczny i zwiększać podatność na stany zapalne.

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.

Tematy

Przeglądaj szczegółowe informacje

Twierdzenia w tym opracowaniu